Á REVOLTA ENTRE A MOCIDADE

Ogallá fósemos o 99%

2012-02-01T11:29:00.000Z

Manoel Santos. Director de Altermundo e membro da Coordenadora do Encontro Irmandiño. Artigo tirado no novo xornal Praza Pública (aquí), ao que desde aquí lle desexamos mil primaveras máis.

O movemento ‘Ocuppy Wall Street’ non é, nin de lonxe, o de meirandes dimensións de todos cantos están a agromar no orbe en resposta a esta nova fase do capitalismo que Boaventura de Sousa Santos definiu como fascismo financeiro. Non parece ter aínda a aceptación popular, nin o artellamento interno, nin o desenvolvemento programático de mínimos do dos indignados, do dos pingüíns chilenos, do das primaveras árabes ou, por suposto, do da cidadanía grega no seu conxunto, que curiosamente sendo o movemento de máis radicalidade aínda non foi bautizado por ninguén.

Porén, se cadra por se tratar dunha insólita rebelión no ventre do dragón, ou simplemente porque o que acontece a rentes dese pazo de inverno do baixo Manhattan dirixe o destino da antroposfera dende hai case un século, a súa repercusión a nivel mundial é incontestábel. Tanto é así, que a máis coñecida das súas consignas, “somos o 99%”, está a ter moito máis éxito, quer entre os movementos de resistencia global quer nos titulares dos medios de comunicación corporativos, que outras máis propositivas e analíticas, como “democracia real xa” no Estado español, ou mesmo máis contestatarias e contundentes, como o “eu non pago” grego.

Di Richard Kirsch, que unha das grandes eivas na esquerda é que, a diferenza da dereita, non temos mensaxes simples para contar o noso relato. Vaia, que a dereita ten a hexemonía do discurso asimilábel polas masas, que el resume en tres miúdas frases: mercados libres, Goberno limitado e liberdade individual. “Somos o 99%” podería ser unha das nosas tres frases”, conclúe. Mesmo no Foro Social Mundial (FSM) temático de Porto Alegre, que tivo lugar estes días atrás, doutra volta en paralelo ao desfile de poder de Davos, hai quen afirma que se “un outro mundo é posíbel” foi a consigna das loitas globais contra o neoliberalismo na pasada década, co FSM e os movementos antiglobalización como principais actores; “somos o 99%” pode erixirse no lema desta nova fase de resistencias, caracterizada polo xurdir de novísimos movementos sociais –parafraseando a Manolo Barreiro– dende que Mohamed Bouazizi decidira inmolarse en Tunisia en decembro de 2010.

Malia que non deixa de ser unha certa involución discursiva, por canto a consigna do FSM convida á esperanza e a dos ocuppy a instalármonos nas trincheiras, a realidade é que o outro mundo posíbel, se o é, fica cada día máis lonxe. Mais si é irrebatíbel que o 1% da poboación –e máis aló, o 0,1% segundo Paul Krugman– posúe o 40% da riqueza e domina con puño de ferro todas e cada unha das dimensións sociais deste fascismo financeiro de democracias testimoniais, soberanías usurpadas e axustamentos estruturais a escala global.

Semánticas de rebelión á parte, o que a un lle vén á cabeza non é “somos o 99%”, senón “ogallá fósemos o 99%”. Ou o 10%. O brasileiro Chico Whitaker, nun artigo que enviou ao Foro Social dos EUA sobre o movemento ‘Ocuppy’, daba no albo nesta discusión: “Em primeiro lugar, nós não somos 99% contra 1%. Aqueles que já têm a coragem de falar são muitos, mas talvez não mais do que 1%, contra o 1% que controla e explora o resto do mundo. (…) Qual é a proporção entre os participantes do United States Social Forum e a população norte-americana? E qual é a soma de todas as pessoas participando de movimentos “occupy” em toda a América do Norte?”

A autocrítica, mais cando falamos de quen pariu intelectualmente esa invención política que foi o FSM, é evidente. “Estamos falando entre pessoas já convencidas de nossas próprias mensagens. Este raciocínio leva-me a dizer que precisamos mudar nossa estratégia. Precisamos voltar-nos para o 98%...”, engadiu Whitaker.

Obvio parece que o postneoliberalismo, que moitos acreditábamos en que podía ser un novo socialismo ou mesmo una outra sociedade, máis colaborativa, libertaria e autoxestionada, no que está a derivar é nun “outro mundo peor é probábel”, como augurou no seu día Carlos Taibo.

Somos quen de analizar o inimigo, tirar conclusións e definir estratexias. Somos quen de artellar accións e alianzas. E somos quen de imaxinar alternativas. Mais non somos suficientes. E as máis das veces nin sequera somos conscientes de que pertencemos, cuantitativamente, a unha parte ridícula da sociedade. Esa é a nosa grande eiva… e o noso gran desafío. Se non diriximos o groso das nosas enerxías a “seducir” a unha parte importante dese 98 por cento, se teimamos en falar e actuar para convencernos e re-convencernos a nós mesmos, a nosa loita será, con toda seguridade, inútil. Como o facemos?

Dirti uiquen...

2012-02-01T11:20:00.000Z

Paco Gallego. Tirado de aquí.

Non sei cantas palabras conforman o idioma inglés. Tampouco podo acertar a confirmar se son moitas, poucas, as xustas, as necesarias ou demasiadas. Dígovos que non sei cantas palabras conforman o idioma inglés.

Non sei cantas palabras existen en idioma galego. Non sei se son moitas, poucas, suficientes, as xustas, as menos, as oportunas ou demasiadas. Insístovos que non sei, nin quero saber, cantas palabras existen en idoma galego.

Dise do inglés, en comparación coas diferentes linguas románicas, que gasta ben poucas palabras para a súa expresión. Unha cuestión de puro prácticismo que nos leva a aquela promoción interesantísima que nos oferta falar un idioma aprendendo tan só (¿?) mil palabras. Teima ridícula de se tratar da lingua galega, xa que ese número é xa preciso só para insultar ou desprezar. Non digamos se ademais queremos amar. O que vén ocorrendo é que a riqueza dun idioma non a marca exactamente a cantidade de vocabulario que debes de aprender. O inglés, por tanto, parco en palabras, resulta extremadamente rico en canto a expresións lingüísticas. Do meu intenso contacto con aquela cultura saquei dúas delas que considero de interese comentar. Especialmente despois desta fin de semana pasada tan pouco rica nas palabras e tan extremadamente intensa nos sentimentos e que fan que o meu corazón salte máis alto aínda que ese rapaz da foto que abre este texto.

Pois debedes saber que os ingleses teñen un nome para definir ese espazo en forma de punta de lanza invertida que se forma entre as pernas dalgunhas mulleres, á altura da parte superior dos muslos, aínda cando os dous membros están ben xuntos. Este espazo é moi visible desde a parte de atrás e, din os pérfidos british, podes ver a luz do sol atravesándoo. A este efecto chámanlle dayline [deilain, en pronuncia caseira]. A luz do día. Incrible. Pero non o busquedes que non vén no dicionario. E debedes saber que teñen unha expresión para definir unha fin de semana que un mozo ou moza pasa acompañado/ da súa parella nun hostal, piso, tenda de campaña, etc. Chámanlle dirty weekend [dirti uiquen] a iso e, din os malévolos british, ten que ver con follar. O malo é que, aplicado ao noso caso, hai quen confunde follar con foder. Insistentemente. E non é o mesmo, joder, non. É unha cuestión de seleccionar entre todas as opcións e escoller, sempre que se poida, o lado amoroso do asunto. Falta moito follar e sobra moito foder. Foder a marrana. De aí o dirti uiquen. Unha porca porca porca fin de semana dunha escuridade tal que apenas divisas esa luz atravesando a alguén por entre as pernas. E perdoade se ofendo...ou non.

Así e todo, e por sorte para min, unha fin de semana completa non é nada, unha semaniña enteira iso si que é muiñada. Teño recordos dabondo para durmir entre soños. teño imaxes gravadas para forrar un libro que falase de todo o que pasou e de todo o que pasará. Teño amizades ás que non lles debo nada que non sexa afectivo, nin eles ou elas a min. Teño gana e teño folgos. Teño tempo e teño forzas. Teño algo novo entre os dedos e certas cousas que enchen cabeza e corazón. teño o que outros non teñen nin por asomo nin por carencias éticas. O pasado domingo, o bloody sunday, un pequeno ser humano ascendeu de porco a marrán. Era de tarde pero o sol aínda non se ocultara. Dentro do grande espazo semellaba xa noite pecha, tal era o efecto de contraste que os focos alóxenos producían na nosa visión. A luz non se filtraba, polo que penetraba directamente no meu cerebro, tan só oculta, en contadas ocasións, polas sombras recortadas de persoas, animais ou cousas. Tocoulle subir ao escenario a este home pequecho que vos digo. Andar firme e decidido, satisfacción nos recunchos dos seus beizos. Suficiencia na mirada e certa xuventude na apariencia. Achegouse ao lugar reservado para as intervencións. Levantou a vista paseniñamente e respirou. Toumouse uns segundos de silencio, tal vez decidindo se ser persoa ou ser miserento. Escolleu isto último. Por convicción ideolóxica, eu creo. Arrancou, así de fácil, aplausos maioritarios no mercado de gando. Os únicos aplausos que hai no muindo para el. Fóra daquel matrix insensato este pequecho non existe. Non importa. Non interesa.

Rematou erguendo encantado o seu puño, formando así un inespertado dayline por entre a sú axila dereita. Nunca remata un día sen aprender cousas novas. Como cando te emocionas cos aplausos que un grupo de mozas e mozos adican a un vello a quen non lle deben nada máis que sentimentos e logo, como quen non quere a cousa, escoitas os aplausos debidos a quen preferiu pasar miserablemente á historia. Un xusto pago. Eis a diferenza entre follar e foder.

De coraçons levantados e peles arrepiadas

2012-01-31T19:13:00.000Z

Héctor Rodríguez Vidal. O autor é licenciado em filologia clássica pola USC e membro do grupo de trabalho da mocidade irmandinha. Actualmente reside em Vigo.

Foi umha pessoa, e todas somos, por isso é verdade que lhe é devida a ela também empatia, sem dúvida. O que dói (sobretodo entre as que ainda partilhamos certas ideias da tradiçom cultural cristá) é nom poder considerar justo dedicar-lhe a mesma empatia que às pessoas que passárom meia vida sem poder dar um pio sob a ameaça constante dum fuzil (por vezes concreto e por vezes abstracto) e outra meia a temer a vergonha pública instituída sobre as mesmas instituiçons militarizadas. O doloroso é que existam graus e classes de empatia tam afastadas entre si, se bem que sempre há graus, pois a mesma empatia para todo ser humano é umha farsa, ainda polo simples facto de cada umha partilhar desigualmente com outras pessoas a sua existência (e é mesmo a norma nom ter relaçom regular cos sete milhons de indivíduos humanos no planeta).

A pessoa de que se fala passou tanto tempo à frente do governo de Galiza quanto preciso para chegar a parecer parte da paisagem, foi símbolo (anacrónico, apesar de acabar por nos fazermos à imagem) da hegemonia ideológica no nosso país das pequenas proprietárias agrícolas conservadoras (como “nom-classe”, se se quer), aquelas que tomam posiçom pública escontra os seus próprios interesses materiais. Foi lá dominante a mentalidade pré-capitalista da boa vassala: sem umha burguesia poderosa avondo (e urbana ou urbanizada), foi preciso um discurso ruralista que da mam desta mandatária nom foi senom um discurso (e umha praxe, nom se deve esquecer) suicida, dum rural querendo se destruir a si próprio. Aquela que estivo à frente dum governo de papel foi umha pessoa que tivo de ser ciente do suicídio ao que o sector primário estava a dirigir seus passos e ajudou-no sempre que tivo ocasiom a caminhar para tal destino, foi-se embora quando o processo era dificilmente reversível e o discurso puido centrar-se afinal na cidade (centro em que, por via da regra, se desenvolve a vida económica no capitalismo). Se a algumha se lhe passou pola ideia que um rural que cria riqueza num mundo capitalista vai dar o mesmo resultado, a transferência de protagonismo político ao espaço urbano (por ser tal localizaçom, para “o sem-sentido” comum, o melhor lugar para os novos investimentos produzirem receitas) deve entender que nom é o fim desejado: o neoliberalismo, em plena expansom naqueles tempos, falava do êxito dum modelo exportador, mas... Quem importaria em massa nesse mundo vindouro quando tal seria a fórmula perfeita para a depauperaçom generalizada? Nós e umha parte importante do restante território vassalo do Reino da Espanha (e Portugal, e os restantes membros do doestado clube dos PIGS, por falar apenas de Europa) temos em nós próprias a resposta, embora nom gostemos demais.

Se o discurso ruralista conservador implicava a etiqueta de ruralista apenas se se qualificava de suicida, o discurso neoliberal e a sua prédica dumha crescente concentraçom da propriedade mesmo quando contrária à produçom de nova riqueza parece estar numha situaçom análoga, mas se calhar é um excesso ver lá analogia demais, já que o primeiro caso fala da transiçom do “neo-feudalismo” ao capitalismo... e o segundo parece falar do contrário. É um bocado bizarro ver que dá um canto fúnebre, já que, embora pareça que se rompeu o fio argumental, afinal está todo ligado, pois essa pessoa (importante e notória) influiu numha parte importante das nossas futuras relaçons co mercado globalizado hodierno, e seguirá influindo enquanto fiquem as cousas como estám. Nom, a analogia nom se cumpre na realidade, o neoliberalismo nom é apenas suicida quanto conceito, mas como o pesadelo que foge do mundo de Morfeu, encirra os ventos que trazem a guerra no mundo real, quase único meio eficaz para alentar o crescimento económico quando a depressom geral se desencadeie (e parece Irám ser um dos pontos de igniçom mais plausíveis, sendo a grande maçá da discórdia entre os interesses estadunidenses e os das potências emergentes eurasiáticas).

O senhor defunto nasceu num mundo em que nem existia ideia clara de que podia significar o facto de ser cidadá, a tradiçom sempre falara de vassalagem, e em nome da sobrevivência dumha das duas ideias (cidadania e vassalagem) nasceu umha guerra num reino que deixara de sê-lo para afinal dar a vitória às apologetas da “pessoa-vassala”. Sendo como foi, o regímen que seguiu tivo de tentar matar por completo a ideia de cidadania excluíndo, encarcerando, torturando e matando defensoras de pensamentos perigosos. Morreu um símbolo desse mundo, na medida em que as pessoas somos capazes de ser símbolos, e nunca deixou de fazer apologia activa daquele reino sem rei que nunca clareou o sangue em que se enchoupou num longo após-guerra, mesmo quando o mundo virou diferente, ou quixo parecê-lo. Tal como no reino da Espanha, na Europa umha parte do mundo da alta empresa do fascismo sobreviveu à mudança de régimen apesar de toda mudança política, como se as grandes companhias nom perceberam nada de política ou perceberam mais do suspeitado por ninguém: com efeito, quanto maior a macrocefália da burguesia de cada estado, tanta maior a continuidade institucional das grandes companhias (por serem proporcionalmente muito representativas dentro do tecido [im]produtivo).

Afinal um Fraga sendo empregado público nom é umha excepçom tam enorme se bem que outros casos (famílias nobres envolvidas mais ou menos activamente no franquismo, por exemplo) nom fôrom tam visuais quanto umha pessoa que construiu boa parte da sua posiçom social em tempos do fascismo e da guerra fria até chegar ao próprio Governo do reino-sem-rei. Falar das incoerências da transiçom no Reino da Espanha implica acabar por falar das incoerências que em occidente se registárom em tempos do antifascismo, do frustrado golpe de estado que em 1934 se tentou em EEUU, da continuidade à frente do desenvolvimento económico no após-guerra de companhias que se empenharam em diferentes graus no bando do fascismo e daí para a frente.

Eis o grande paradoxo dos nossos dias, a incoerência histórica a tentar nom se corrigir para evitar transformaçons socias profundas que nos levem para outro cenário cumhas outras regras do jogo: se se revisar cá a história, pode-se estender a ideia a revisom do passado (e é que se está a falar disto em parte por causa das revisons judiciárias em América do Sul dum passado análogo) para serem as consequências futuras no mínimo pouco certas. As fontes históricas, para além do espaço deixado à hermenêutica, som hoje mais numerosas do que nunca fôrom, do mesmo modo em que o accesso às mesmas nunca foi tam democrático, e é por isso que a tendência à correcçom das incongruências tem tanta força hoje. Por isso a cada dia a internet se mostra um bocadinho menos livre (porque nunca o foi em rigor) e a vigiláncia cresce sem nengum pudor perante o rosto medroso da sociedade civil: todas as monstruosidades que se figérom mesmo nas últimas décadas nom fôrom nunca tam flagrantes, nem a “história do tempo presente” tam imediata na criaçom do seu discurso.

Nunca o mundo do mercado globalizado que leva a existir desde há séculos foi deveras tam global quanto hoje se mostra à vista de todos; a internet quer ser na boca dos média a razom das revoltas árabes (embora consideremos inter nos apenas revoltas cívicas as que fôrom endogénicas), mas lá distorcem as cousas confundindo causas com circunstáncias favoravéis. A internet é um meio, mas é o contexto histórico em que se insere que a faz receptáculo de disidências de toda a ordem, afinal foi enquanto as alemás deitavam o muro de Berlim quando em Azerbaijám decidírom derrubar a aramagem que as separava das suas irmás de Irám, e para isso nom precisárom da rede para organizar nada, existia já um grau de globalizaçom suficiente para acontecerem situaçons semelhantes. Se nom existir a rede, haverá outros meios, mas sempre serám os meios concretos que sustentem a globalizaçom económica os que globalizem as luitas emancipatórias em toda a parte, portanto, xebrar meios globalizadores de protestos globalizados é muito difícil em caso de nom se destruírem as condiçons prévias que configuram o cenário da globalizaçom: se há globalizaçom (quando capitalista) há protesto global, é assim simples.

Manas, a indignaçom pola morte dumha pessoa que findou na situaçom em que Manuel Fraga o fijo é justa, todas perdemos nesse jogo em que as implicaçons criminosas som apenas punidas dependendo da camada social e a ideologia dum réu sem juízo, nem acho preciso exigir umha puniçom muito severa, mas o suficiente para a justiça poder olhar-se no espelho sem se envergonhar de si própria. Comparamo-nos co mundo e a nossa situaçom num pretenso primeiro mundo vai ficando culturalmente (e economicamente, quem duvida!) desmentida, vemo-nos pouco a pouco mais com olhos alheios que cos próprios neste mundo globalizado, começamos a nos ver mais como párias e perdedoras no ilusório jogo do livre mercado mundial e da democracia occidental. Rebenta a bolha financeira e se esvaece o paradigma da cidadá-consumidora para se erguer a figura nítida daquilo em que virámos sem crédito bancário: a cidadá-dependente, adicta a se injectar qualquer produto que permita acalmar o doloroso sentido da realidade. Neste absoluto absurdo perdemos todas: as vítimas do crime ficam desvalidas, a acusada nom pode já limpar seu nome (quer demostrando a sua inocência quer cumprindo a pena estipulada) e nosoutras, entre vítimas e verdugos, ficamos desvalidas e co nome sujo... no entanto ao menos.

A XIII ASEMBLEA NACIONAL DO BNG

2012-01-31T18:58:00.000Z

Editorial do Terra e Tempo, voceiro da Unión do Povo Galego (UPG), tirado de aquí.

Novo Concello Nacional saído da XIII AN do BNG

Cómpre comezar por deixar claro cales foron os resultados que as distintas candidaturas obtiveron en relación cos de hai case tres anos, para valorar cal foi a evolución das distintas correntes neste período. Pois ben, na votación das candidaturas para o Consello Nacional, Alternativa pola Unidade obtivo o 48,76% dos sufraxios, Para un novo Proxecto Común, Refundación e Rexeneración (+G e EI), o 45,65 % e o Movemento Galego ao Socialismo, o 5,59%. Na Asemblea anterior, no 2009, o resultado fora, respectivamente, o 45,29%, o 51,59% e o 3,13%. Á vista está que se produciu un avance de Alternativa pola Unidade de tres puntos e medio e do MGS de dous puntos e medio. A importante porcentaxe obtida por "Para un novo Proxecto..." é inferior en 6 puntos á conseguida pola suma de EI e +G na Asemblea de Maio de 2009. Esta é unha consideración obxectiva. Tan obxectiva como o indubidábel pluralismo ideolóxico e político dentro do abano nacionalista, organizado ou non internamente, que existe no BNG. Por iso é unha fronte, non un partido.

Se nas candidaturas á presidencia da Xunta xa na primeira votación foi electo o candidato da Alternativa pola Unidade, Francisco Jorquera co 53,37% no caso da Portavocía nacional necesitouse unha segunda volta por non ter acadado ninguén máis do 50%. Realizada a segunda votación, foi electo portavoz nacional o candidato da Alternativa, Guillerme Vázquez, tamén polo 53,95%. Resultado ao que colaborou coa súa contribución o Movemento Galego ao Socialismo.

Outra consideración obxectiva é a esmagadora aprobación do relatorio base, das teses política e organizativa. Para a Alternativa pola Unidade era esta unha cuestión central, vital, do proceso asembleario. Porque estaba en causa manter a traxectoria e a función histórica do BNG, actualizando, pondo ao día as análises con propostas e alternativas de actuación concretas. Nun contexto de caos e confusión ideolóxica e política, a clarificación do nacionalismo resulta esencial para unha acción social audaz e contundente, acorde coas necesidades do pobo galego, nesta etapa de globalización. Non é, pois, casual, que a cuestión da Unión Europea, como espazo globalizador, estivese no centro do debate asembleario. En consonancia coa tradicional interpretación do BNG, que, desde o seu nacemento, sempre criticou e se opuxo a este modelo de Unión Europea, polas súas desastrosas consecuencias para o pobo galego, o relatorio actualiza o seu significado hoxe para as maiorías sociais, pondo de manifesto como é un espazo económico e político ao servizo dos oligopolios. As nacións sen estado, a periferia europea, as maiorías sociais, a democracia, para os individuos e os pobos, non son os alicerces do modelo de UE en marcha. O relatorio aprobado define con precisión cal é o modelo que o nacionalismo galego defende. Nada a ver co proceso en construción, que indican rexeitarán con todas as súas forzas. Tamén foi centro de debate a cuestión da autonomía, analizando a evolución do modelo autonómico e os límites constitucionais a este respecto. É unha cuestión crucial non só para defender socialmente a superación do marco autonómico, por obsoleto e inadecuado para resolver os problemas de Galiza, senón tamén para comprender por que se necesita un cambio constitucional a favor das maiorías sociais e da capacidade de decidir as nacións que integramos o Estado. Para unha forza política nacionalista e ao servizo das clases populares, con posibilidades de acceder ao goberno da Xunta, esta análise resulta imprescindíbel. Trátase de sermos conscientes de en que condicións, con cantos límites, gobernaría o nacionalismo, para deseñar unha acción de goberno que non frustre, ao tempo que anime e incentive a superar eses límites impostos desde fóra. Polo demais, o relatorio aporta novidades para mellorar a estrutura organizativa do BNG, de forma que se incentive a participación da militancia, a responsabilidade e a unidade de acción na sociedade. A militancia que participou no debate foi contundente, aprobando o relatorio con 1.997 votos a favor, case o 70% dos votos.

O tratamento informativo de todo o proceso asembleario demostra, por se alguén aínda segue sen se decatar, que non vivimos nunha sociedade con poderes democráticos e moito menos neutrais. A falta de ponderación, no caso de Galiza, chega ao paroxismo. O espazo concedido ao proceso nalgúns medios de comunicación, os días anteriores e os mesmos días do plenario, en tanto que era un proceso conflitivo, foi de intención negativa e desmesurado en relación co que se concede ao BNG habitualmente. Calquera diría que se trataba da forza política que goberna na Galiza. Nada a ver coa insignificancia ou censura que aplican ás iniciativas e a acción política do BNG nas institucións e na sociedade, ao longo do ano. Adoitan desprezar mesmo a súa representatividade electoral. Esta actitude debía levar á reflexión sobre determinadas condutas en relacións coa utilización dos medios para dirimir problemas internos. En todo caso, malia tanta interferencia externa, a militancia actuou soberanamente. Fracasou, en boa maneira, a artillería mediática destinada a convulsionar irracionalmente o desenvolvemento da Asemblea do BNG (foi un modelo de democracia, transparencia e organización) e, por suposto, non logrou, malia a manipulación evidente e o sectarismo procaz, invalidar a proposta da Alternativa pola Unidade, en absoluto da UPG como se pretendeu trasladar de xeito insidioso, pois é ben coñecido que a participación de persoas independentes nesa corrente é maioritaria.

Precisamente a participación, a transparencia de todo o proceso, os resultados finais, deberían valer, para, de unha vez por todas, deixar de alimentar a tese, torticeira, infundada e interesada, de que o BNG é unha organización cuns órganos manipulados por non se sabe que aparato. Non hai organización máis democrática que o BNG, nin máis transparente. É máis, por primeira vez o que a Alternativa pola Unidade representa ten a maioría relativa na parte do Consello Nacional electa pola Asemblea Nacional. Lembremos que, na celebrada en 2009, a maioría absoluta estaba constituída polos representantes de +G e EI.

A unidade de acción e o respecto polas decisións maioritarias, previos os debates necesarios e coas discrepancias lóxicas, son imprescindíbeis se queremos que o BNG sexa visto como unha forza política fiábel, responsábel e útil, a única que o pode ser para o pobo galego. Cunha Executiva por todos participada, non debería haber a tentación de recorrer a unha dialéctica de goberno e oposición no interior do BNG. Ábrese unha nova etapa. Estamos seguros de que a convicción de que non podemos seguir como até agora, levará a unha rectificación, dentro do respecto ao debate libre e plural, das condutas que danan ou desprestixian o BNG na sociedade.

A asemblea do BNG impide que Aymerich siga como portavoz parlamentar

2012-01-31T18:50:00.000Z

Tirado de aquí e traducido por nós. O líder de Máis Galiza aposta por "reforzar" esta corrente e "consolidar" a alianza dos que apoiaron un novo proxecto común

O texto político e organizativo aprobado na XIII Asemblea Nacional do BNG impide ao actual portavoz parlamentario e líder de Máis Galiza, Carlos Aymerich, seguir no seu posto institucional na Cámara autonómica, despois de que se incorporase unha emenda transaccionada que así o regula.

Así, unha das decisións que adoptou a asemblea deste fin de semana, segundo confirmaron fontes nacionalistas consultadas por Europa Press, foi a de limitar o desempeño de funcións orgánicas e institucionais a aqueles representantes de correntes no seo da formación, que deberían deixar esta última responsabilidade.

"O desempeño das funcións de portavoz nacional, candidato á Xunta, portavoz no parlamento galego, español e europeo, levará consigo a imposibilidade de desempeñar o cargo de portavoz interno ou externo, público, da corrente á que pertenza, debendo representar exclusivamente ao BNG", di a transacción do texto que se presentou con outra redacción inicial nas comarcas da Mariña, A Estrada-Deza, O Salnés e Vigo, e que finalmente foi incorporado ao documento político e organizativo do BNG.

Esta situación só afecta neste momento a Carlos Aymerich, líder de +Galiza, quen pugnou con Francisco Jorquera na asemblea por ser o candidato á Xunta nas próximas galegas, do cal lle separaron uns 300 votos.

De feito, só o portavoz parlamentario estaba afectado por este texto político, xa que o actual aspirante a asumir as rendas do Goberno galego, e os candidatos a portavoz nacional Xosé Manuel Beiras e Rafael Vilar, son líderes dos seus partidos, os cales non estaban incluídos na regra fixada; mentres que Guillerme Vázquez é militante independente.

Con todo, esa transacción si partía dunha emenda promovida por un militante na que tamén pedía incompatibilizar os cargos orgánicos e institucionais do BNG para os portavoces de partidos, unha cuestión que se eliminou na transacción finalmente incorporada ao texto organizativo.

AYMERICH APOSTA POR REFORZAR MÁIS GALIZA

Este domingo, tras coñecerse os resultados da votación para elixir candidato á Xunta, Carlos Aymerich asegurou que o seu cargo estaba a disposición do que decida a Executiva, que o vindeiro luns se volve a reunir para decidir a repartición de responsabilidades no órgano reitor. Outra das cuestións que se falará será o cargo de portavoz parlamentario.

No seu perfil de Facebook, Carlos Aymerich mostrou o seu "agradecemento" a todos os que apoiaron "un proxecto de esquerdas aberto e útil para Galiza". "Asumir os resultados da asemblea non significa renunciar ao noso proxecto nin ás nosas ideas tendo sempre presente que, por encima de organizacións, o obxectivo é servir a Galiza", di no seu comentario deixado no seu muro.

Nel tamén aposta por "no inmediato, reforzar Máis Galiza e consolidar a alianza con todos os que traballaron por un novo proxecto común". "Aí estarei!", conclúe Carlos Aymerich, que se escolle seguir na súa responsabilidade na corrente que actualmente lidera, terá que deixar o seu cargo como portavoz parlamentario.

A XIII Asemblea da Polis

2012-01-31T13:26:00.000Z

David Rodríguez. Artigo tirado de aquí.

Dos centos de minúsculos papeliños cheos de frases e debuxos que deixou o xenial Erik Satie nun baúl do apartamento parisiense no que transcorreron os seus días, había un que dicía: "Chámome Erik Satie, como todo o mundo". Esta sorte de cosmogonía fractal que considera que a parte non é senón unha repetición do todo tivo especial predicación na nosa terra. Así, o Vicente Risco que dixera aquilo de: "Galiza é un mundo... Pode ela ser pequena en extensión; en fondura, en entidade é tan grande como queiras...» ou o Celso Emilio que cantaba ao lugar onde o mundo se chama Celanova, non estarían máis que a actualizar o pensamento satieano. E algo desta lóxica fractal percibín eu na XIII asemblea nacional do BNG. Non en van a propia arquitectura da fronte imita, en realidade, á arquitectura dun estado, cos seus militantes a modo de pobo soberano, o seu consello nacional a modo de parlamento e a súa executiva a modo de goberno; no que interactúan, coma ponte entre eses militantes e os órganos da fronte, un sistema partidario que repite bastante fielmente a lóxica tripartita da sociedade galega no seu conxunto.

E é que a configuración de correntes no seo do Bloque coincide tremendamente coa configuración do mapa político galego, algo que se podería xulgar como unha virtude dun BNG que sería fiel reflexo da sociedade á que se dirixe pero que tamén pode ser entendido como unha eiva cando do que se trata é de transformar á sociedade, non de mimetizala. Así, a UPG, partido que cementa a súa hexemonía (bastante xusta tras os resultados desta asemblea) no seu control do micro aparato de estado, acudía ao cónclave como bastión da "unidade na pluralidade" (lema que, paradoxalmente, encaixa á perfección coa retórica anexa á doutrina do café para todos no estado autonómico), como aquela que tiña un proxecto "compacto, coherente, sen divisións" (palabras adoito usadas polo PPdG para deslexitimar ao exército de Pancho Villa que sería a entente BNG-PSdG) e como gardiana da tradición do nacionalismo galego fronte a outras correntes modernizadoras, promiscuas, impuras. Esta reprodución do antagonismo entre tradicionalismo vs. renovación, e a súa propia posición nese antagonismo, non debería estrañar aos militantes dun partido de raigaña marxista-leninista pois está escrito nos seus clásicos que toda organización acaba desenvolvendo o seu propio conservadurismo, a súa propia esclerose a súa propia constitución nun fin en si mesmo, de aí que, malia o paradoxal que poida parecer, no BNG actual o conservadurismo e os lemas aparentemente máis revolucionarios coincidan.

No fractal BNG, a corrente +Gz viría representar ao PSdG. Un segmento que busca conectar cos estratos urbanos de clase media, profesionais liberais e pequenos empresarios a base de homologarse organizativa e ideoloxicamente co que se espera que sexa un partido socialdemócrata hoxe en día e de evitar calquera postura estridente que impida centrar os esforzos na tarefa da xestión nas institucións.

Sería o EI quen mellor encarnase ao propio BNG dentro do BNG. Non só pola súa condición de corrente minoritaria fronte as outras dúas ou pola presencia de Beiras, imaxe popular do BNG durante tantos anos, nas súas filas, senón tamén pola súa insistencia en recuperar o Proxecto Común, auténtica alma do BNG, e, sobre todo, porque nesta asamblea a gran achega do EI foi facer fincapé en cuestións orgánicas como a da supresión da figura dos delegados (problema, o do ensimesmamento na organización, que desde fóra se asocia como recurrente no BNG) e moito menos nas propostas de estratexia política.

Mesmo o caso do MGS tería un paragón no mapa político galego, se cadra non no mapa presente a nivel nacional, pero si nunha figura frecuente no mapa a nivel municipal: a dos pequenos partidos independentes que compartindo as ideas e as formas do partido hexemónico prefiren actuar desde fóra del pero que sempre retoman a disciplina cando as circunstancias así o esixen.

Nas leas internas da polis-BNG quen isto escribe apostou por Antígona-Beiras e pola súa vontade de levar a ética da fidelidade ao Proxecto Común-Polinices até as últimas consecuencias (haberá que ver se tamén á derradeira, que consistiría en abandonar a polis e fundar outra nova). Porén, o que máis botei en falta na cidade estado chamada BNG é a cuestión da "política exterior", é dicir, como se fai política e con que estratexia nun mundo como o actual no que o acceso ás institucións non é sinónimo de acceso ao poder, no que adoptar o comportamento do ourizo só contribúe a afastarse da sociedade que queres mudar, no que é necesario incorporar a cuestión dos límites ecolóxicos en lugar de limitarse a demandar capacidades abstractas para producir e no que as propias polis-organizacións como o BNG son postas en cuestión por unha sociedade que as percibe como inútiles e sen unha alternativa viable ao neoliberalismo fóra da retórica, da liturxia e das máximas para autoconsumo.

Entrevista a Francisco Jorquera, no programa Bos Días das TVG

2012-01-31T13:04:00.000Z

Os maos "gobernos" populistas latinoamericanos

2012-01-31T12:27:00.000Z

Artigo publicado por Vicenç Navarro en 20 de xaneiro de 2011 aquí e traducido por nós. Este artigo presenta datos que raramente se publican en España que mostran que a división artificial que se fan nos maiores medios de difusión entre réximes populistas e réximes socialdemócratas (cunha visión nesgada en contra dos primeiros) non se corresponde coa realidade empírica, documentada no artigo.

Existe unha postura bastante estendido nos medios de información de maior difusión de España que divide aos países gobernados por partidos de centroesquerda ou esquerda en Latinoamérica entre gobernos "populistas" de esquerda, tales como os de Venezuela, Bolivia, Ecuador ou Arxentina, e gobernos socialdemócratas, tales como os de Brasil, Chile (até hai pouco baixo a presidencia de Michelle Bachelet) ou Uruguai. Casos representativos de articulistas que reproducen esta división son moitos. Por regra xeral refírense explicitamente ao primeiro grupo de países como a esquerda populista e escasamente democrática, e ao segundo grupo como a esquerda responsábel, democrática e sensíbel ás necesidades da súa poboación.

A esta diferenza de presentación destes dous grupos de países engadíuselle outra diferenza; aos primeiros os "populistas"- definíuselles agora como ineficientes e ineficaces, incapaces de reducir a pobreza e reducir as desigualdades nos seus países, mentres que aos segundos -os "socialdemócratas"- considéraselles exitosos no seu intento de reducir a pobreza.

Tales divisións e categorizaciones, con todo, son artificiais e negadas polos datos existentes, raramente presentados na maioría de medios. Vexamos os datos. O primeiro dato que merece resaltarse é o notábel cambio político ocorrido nas últimas dúas décadas na maioría de países de Latinoamérica. Ao redor dos anos noventa, os gobernos conservadores e neoliberais foron substituídos por gobernos de centroesquerda e esquerda. En 1998 foi elixido Hugo Chávez en Venezuela: en 2002 foi Lula dá Silva o que saíu elixido en Brasil. En 2003, foi elixido Néstor Kirchner en Arxentina, en 2005 Tabaré Vázquez en Uruguai, e Evo Morais en Bolivia, e Rafael Correa en Ecuador en 2006, e Fernando Lugo en Paraguai en 2008. Eliminando esta falsa dicotomía entre "bos" e "maos", o feito é que todos eles están comprometidos con desenvolver políticas redistributivas. E os datos sinalan que na súa maioría tales gobernos conseguiron reducir as desigualdades e a pobreza nos seus países. En todos eles as desigualdades no período 2007-2009 foros menos acentuadas que no período 2001-2003 (ver figura nº 1 en Juan A. Montecino "Decreasing Inequality Under Latinamerica's "Socialdemocratic" and "Populist" government: is the difference real?", CEPR, Washington DC, Oct 2011)

Moitos autores, entre os que destacan Jorge Castañeda e Mario Vargas Llosa negaron, con todo, que tal redución das desigualdades se debese, no caso dos gobernos populistas de esquerda, ás políticas redistributivas dos seus gobernos. Unha postura parecida tomárona McLeod e Lusting no seu artigo "Inequality and Poverty under Latin America's New Left Regimes" en Tulane Economic Working Paper Series. (Working paper 1117) que foi amplamente distribuído, cando non promocionado, por forzas conservadoras e/ou neoliberais en América Latina e en Europa. O seu argumento é que a redución das desigualdades e da pobreza nestes países debeuse primordialmente ás condicións favorábeis do comercio exterior en América Latina e ao abundante fluxo de investimentos de capital naquel período. Segundo eles, tal diminución das desigualdades e da pobreza non se pode en absoluto atribuír ás políticas redistributivas de tales gobernos. Si, en troques, tales políticas poderían explicar as reducións nos países "socialdemócratas", é dicir nos "bos" gobernos. En clara e predicíbel costume, o estudo de McLeod e Lusting tiña un grande apartado estatístico e matemático que parecía mostrar, sen ningunha dúbida, que os gobernos de Brasil, Uruguai e Chile foran eficaces no seu intento de redistribuír a riqueza, e en troques os populistas, Venezuela, Bolivia, Ecuador e Arxentina, fracasaran no seu intento. E, naturalmente e predecibelmente os medios españois de maior difusión apresuráronse a difundir tal estudo.

O investigador Juan A. Montecino, do prestixioso Center for Economic and Policy Research de Washington DC, no estudo citado anteriormente, mostra os erros de tal estudo. En primeiro lugar analiza os anos de goberno de cada opción política gobernante, analizando o seu efecto acumulativo. O impacto das políticas públicas non é inmediato e hai que estudar a evolución das desigualdades analizando o impacto das políticas redistributivas nelas, feito que McLeod e Lusting non fixeran. Pero mesmo máis importante que esta nota correctiva era a fonte dos datos que eles utilizaron, o Socio-Economic Data Base for Latin-America and the Caribbean (SEDLAC). Tal fonte de información sobre a distribución da renda non corrixe o notábel subregistro da información sobre a renda familiar. Posto que este subrexistro é máis acentuado nas rendas superiores que no resto da poboación, iso determinará un rumbo nas enquisas realizadas á poboación. Por iso é polo que Juan A. Montecino utilizase outra fonte de datos máis lexíbel, a Economic Commission for Latin America and the Caribbean (ECLAC) que si corrixe este subrexistro.

Pois ben, realizando estas necesarias correccións resulta que os países chamados "populistas" de esquerda reduciron as desigualdades dunha maneira máis acentuada que os países chamados "socialdemócratas". Aínda que, tal como sinalei anteriormente, todos estes países (tanto os "malos" como os "bos") reduciron as desigualdades (estas foron menores no período 2007-2009 que no período 2001-2003), estas reducións foron máis acentuadas en Venezuela, Bolivia, Ecuador e Arxentina que en Brasil, Chile ou Uruguai. Resulta, despois de todo, que as políticas redistributivas dos "malos" foron máis eficaces en diminuír a probreza e as desigualdades que a dos "bos". Isto non o lera na imprensa de maior difusión. Mais pódeo ler en www.cepr.net.

Avaliar e decidir

2012-01-30T22:13:00.000Z

Tirado do site do Encontro Irmandiño (aquí), que desde non para de medrar con galegas e galegos que desexan afiliarse e así nolo fan constar na nosa páxina web. A tod@s obrigado e apertas irmandinhas.

Queremos felicitar a todas e todos aqueles que xunto con nós, coa nosa razón, e de todo corazón, participaron masivamente na asemblea nacional do BNG, a primeira sen delegados dende 2006. Un exemplo de empuxe de base que estivo a piques de gañar dando como resultado un BNG que nunca máis volverá ser o mesmo pase o que pase.

Unha vez rematada esta XIII AN do BNG e cos resultados xa coñecidos dun empate técnico entre os que pretendemos nunha fronte plural recuperar o espírito fundacional de cooperación e irmandade nas relacións internas do BNG e os que pretenden máis do mesmo para seguir a manter a situación actual de dominio da UPG, require de todos nós, irmandiños ou non, unha reflexión seria sobre a situación resultante e sobre o camiño a tomar.

No EI temos a orgullo sermos congruentes, claros nas nosas mensaxes e abertos a escoitar e compartir ideas.

Por iso queremos lembrar que o Encontro Irmandiño, na nosa III Asemblea celebrada hai agora xustamente un ano, a respecto do proceso de rexeneración do BNG e do rol do EI a prol do mesmo razoabamos na nosa tese política:

Puidera ser atinado, se o facemos coa forza e a intelixencia precisa, apostarmos pola rexeneración da fronte nacionalista sobre o deseño construído hai agora tres décadas. Mais cumpriría, como condición inescusábel, que houbese xa, sen máis dilacións, unha resposta decididamente positiva á rexeneración democrática horizontal interna da fronte e á efectiva recuperación do proxecto estratéxico de emancipación social e nacional da Galiza, reactivado tanto no seo da sociedade civil canto da política, tanto na acción e loita social canto na institucional. Unha condición, esa, que implica aceptar reabrirse á sociedade, devolvendo a fronte ás xentes nacionalistas de dentro e ás de fora excluídas por expulsión, sectarismo ou cansazo de aturar unhas relacións internas insoportábeis, e desarmar o aparello burocrático hoxe ao servizo exclusivo dun grupo que se reproduce e perpetúa a costa e en prexuízo do “proxecto común” e da democracia horizontal.

O Encontro Irmandiño tamén decidiu que tras a asemblea do BNG faría unha avaliación do resultado da mesma nunha asemblea nacional do Encontro a celebrar con certa celeridade.

Este xoves reúnese a Coordinadora do Encontro para facer unha avaliación de urxencia e un calendario para facilitar a toma das decisións que a nosa base militante considere pertinentes. Xa que logo, nesta fase da andaina contamos con moitos máis amigos e amigas e as nosas decisións, coma sempre serán partilladas, discutidas e acordadas colectivamente

Invitamos á reflexión

X. M. Beiras: 2ª intervención na XIII Asemblea Nacional

2012-01-30T20:32:00.002Z

Intervención inicial de Beiras na defensa do "novo proxecto común"

2012-01-30T20:18:00.002Z

XIII Asemblea Nacional do BNG

2012-01-30T14:16:00.002Z

En breve, crónicas da XIII Asemblea Nacional do BNG...

2012-01-30T01:16:00.001Z

Primeira valoración da XIII Asemblea Nacional do BNG

2012-01-30T00:15:00.000Z

Tirado do site do Movemento Galego ao Socialismo (aquí).

O noso principal obxectivo nesta Asemblea Nacional era fundamentalmente contribuir ao debate de ideas, e así o fixemos durante todo o proceso asembleario, por medio das nosas intervencións sobre o informe de xestión, a defensa do noso voto particular e as diversas emendas que presentamos.

Así, temos que felicitarnos porque boa parte das nosas achegas foron incorporadas ao documento base. Salientamos a recuperación definitiva das Asembleas Nacionais abertas ao conxunto da militancia, a potenciación da acción social da organización, unha política de pactos non subordinada ao PSOE, a esixencia de que os nosos cargos públicos non participen en actos que contradigan os principios laicos e antimilitaristas ou a aposta pola presenza organizada do BNG nas comarcas da Galiza irredenta.

En definitiva, un traballo firme e construtivo de cara a reforzar unha liña política claramente soberanista e de esquerda para o conxunto do BNG, que contrastou coa actitude doutras correntes que renunciaron a exporen e defenderen o seu modelo político e organizativo para o BNG. O noso contributo foi participarmos activamente na asamblea, coa prioridade posta na defensa das nosas teses políticas e non na repartición de postos nos organismos.

Nun contexto extremamente polarizado, e no que se promocionou fundamentalmente o debate de caras e non o de proxectos, a candidatura do MGS obtivo un resultado que garante a nosa presenza na executiva e de aumentala no Consello Nacional. Só podemos xulgar positivamente que por primeira vez se consolide no seo do BNG un espazo político claramente soberanista, independentista e de esquerda con vontade maioritaria e con moito futuro.

Non vai faltar quen interesadamente pretenda valorar o resultado da Asemblea só en base á escolla dun ou doutro Portavoz Nacional ou candidato á presidencia da Xunta. Para nós, ese non era o debate central desta Asemblea, de feito criticamos abertamente o excesivo personalismo na escolla do candidato ás eleccións autonómicas. Porén, dado que ninguna das candidaturas maioritarias obtivo a maioría absoluta dos votos, non refugamos da nosa responsabilidade de tomar posición a respecto da elección do Portavoz Nacional en segunda volta.

Así, desde o MGS valoramos os dous compañeiros que se presentaban á Portavocía Nacional, mais pensamos que a recente actuación pública de deslexitimación do BNG por parte do compañeiro Xosé Manuel Beiras non está á altura do seu contributo histórico. Por outro lado, apreciamos o labor do compañeiro Guillerme Vázquez no período anterior, especialmente a nivel orgánico, e valoramos o seu respecto cara as posicións minoritarias, en concreto a que nós representamos, así como a súa contribución a reforzar neste tempo unha mensaxe política máis clara en defensa das clases populares e dos dereitos nacionais de Galiza. Non somos nós en todo caso os responsábeis de ter presentado esta asamblea como unha “batalla” polos cargos e non para debater a liña política da organización.

O certo é que chegamos a esta asemblea con un clima interno moi deteriorado pola formulación da propia asamblea como unha competición de “gañar” ou “perder”. Os resultados, moi igualados entre as dúas tendencias maioritarias fan temer que persistan estas dinámicas letais para a convivencia. Correspóndelles a aqueles que presentaron a asemblea nestes termos esforzárense agora para recuperar a confianza e a fraternidade necesarias.

En conclusión, faise necesario consolidar a tímida viraxe á esquerda iniciada na anterior Asemblea Nacional, desde o respeto ao pluralismo e desde o poder que emana da base militante, para facer do BNG un instrumento político verdadeiramente útil, para traballar a prol dun outro modelo económico e social e para trascender o actual marco xurídico-político e conquistar a soberanía da nosa nación.

Novo Proxecto Común aclama a Beiras a pesar da derrota

2012-01-29T22:37:00.000Z

De la jamás vista ni oída aventura que con más poco peligro fue acabada de famoso caballero en el mundo, como la acabó el valeroso D. Quijote de la Mancha

2012-01-29T22:00:00.000Z

No es posible, señor mío, sino que estas yerbas dan testimonio de que por aquí cerca debe de estar alguna fuente o arroyo que humedece, y así será bien que vayamos un poco más adelante, que ya toparemos donde podamos mitigar esta terrible sed que nos fatiga, que sin duda causa mayor pena que la hambre. Parecióle bien el consejo a Don Quijote, y tomando de la rienda a Rocinante, y Sancho del cabestro a su asno después de haber puesto sobre él los relieves que de la cena quedaron, comenzaron a caminar sobre el prado arriba a tiento, porque la oscuridad de la noche no les dejaba ver cosa alguna; mas no hubieron andado doscientos pasos, cuando llegó a sus oídos un gran ruido de agua, como que de algunos grandes y levantados riscos se despeñaba. Alegróles el ruido en gran manera, y parándose a escuchar hacia que parte sonaba, oyeron a deshora otro estruendo que les aguó el contento del agua, especialmente a Sancho que naturalmente era medroso y de poco ánimo: digo que oyeron que daban unos golpes a compás, con un cierto crujir de hierros y cadenas, que acompañados del furioso estruendo del agua, pusieron pavor a cualquier otro corazón que no fuera el de Don Quijote.

Era la noche, como se ha dicho, oscura, y ellos acertaron a estar entre unos árboles altos, cuyas hojas, movidas del blando viento, hacían un temeroso y manso ruido; de manera que la soledad, el sitio, la oscuridad, el ruido de la agua con susurro de las hojas, todo causaba horror y espanto, y más cuando vieron que ni los golpes cesaban, ni el viento dormía, ni la mañana llegaba, añadiéndose a todo esto el ignorar el lugar donde se hallaban; pero Don Quijote, acompañado de su intrépido corazón, saltó sobre Rocinante, y embrazando su rodela, terció su lanzón y dijo: Sancho amigo, has de saber que yo nací, por querer del cielo, en nuestra edad de hierro, para resucitar en ella la de oro o la dorada, como suele llamarse; yo soy aquel para quien están guardados los peligros, las grandes hazañas, los valerosos hechos; yo soy, digo otra vez, quien ha de resucitar los de la Tabla Redonda, los doce de Francia y los nueve de la Fama, y el que ha de poner en olvido los Platires, los Tablantes, los Olivante y Tirantes, Febos y Belianises, con toda la caterva de los famosos caballeros andantes del pasado tiempo, haciendo en este en que me hallo tales grandezas, estrañezas y fechos de armas, que escurezcan las más claras que ellos ficieron. Bien notas, escudero fiel y leal, las tinieblas desta noche, su extraño silencio, el sordo y confuso estruendo destos árboles, el temeroso ruido de aquella agua en cuya busca venimos, que parece que se despeña y derrumba desde los altos montes de la luna, y aquel incesante golpear que nos hiere y lastima los oídos; las cuales cosas todas juntas, y cada una por sí, son bastantes a infundir miedo, temor y espanto en el pecho del mismo Marte, cuanto más en aquel que no está acostumbrado a semejantes acontecimientos y aventuras; pues todo esto que yo te pinto son incentivos y despertadores de mi ánimo, que ya hace que el corazón me reviente en el pecho con el deseo que tiene de acometer esta aventura, por más dificultosa que se muestra; así que aprieta un poco las cinchas a Rocinante y quédate a Dios, y espérame aquí hasta tres días no más, en los cuales, si no volviere, puedes tú volverte a nuestra aldea, y desde allí por hacerme merced y buena obra, irás al Toboso, donde dirás a la incomparable señora mía Dulcinea, que su cautivo caballero murió por acometer cosas que le hiciesen digno de poder llamarse suyo.

Cuando Sancho oyó las palabras de su amo, comenzó a llorar con la mayor ternura del mundo, y a decirle: Señor, yo no sé porque quiere vuestra merced acometer esta tan tenebrosa aventura; ahora es de noche, aquí no nos ve nadie, bien podemos torcer el camino y desviarnos del peligro, aunque no bebamos en tres días; y pues no hay quien nos vea, menos habrá quien nos note de cobardes: cuanto más que yo he oído muchas veces predicar al cura de nuestro lugar, que vuestra merced muy bien conoce, que quien busca el peligro perece en él: así que no es bien tentar a Dios acometiendo tan desaforado hecho, donde no se puede escapar sino por milagro; y basta lo que ha hecho el cielo con vuestra merced en librarle de ser manteado como yo lo fui, y en sacarle vencedor, libre y salvo entre tantos enemigos como acompañaban al difunto; y cuando todo esto no mueva ni ablande ese duro corazón, muévale el pensar que apenas se habrá vuestra merced apartado de aquí, cuando yo de miedo dé mi ánima a quien quisiera llevarla. Yo salí de mi tierra, y dejé hijos y mujer por venir a servir a vuestra merced, creyendo valer más, y no menos; pero como la codicia rompe el saco, a mí me ha rasgado mis esperanzas, pues cuando más vivas las tenía de alcanzar aquella negra y malhadada ínsula que tantas veces vuestra merced me ha prometido, veo que en pago y trueco della me quiere ahora dejar en un lugar tan apartado del trato humano: por un solo Dios, señor mío, que non se me faga tal desaguisado; y ya que del todo no quiera vuestra merced desistir de acometer este fecho, dilátelo a lo menos hasta la mañana, que a lo que a mí me muestra la ciencia que aprendí cuando era pastor, no debe de haber desde aquí al alba tres horas, porque la boca de la bocina está encima de la cabeza, y hace la medianoche en la línea del brazo izquierdo.

¿Cómo puedes tú, Sancho, dijo Don Quijote, ver donde hace esa línea, ni dónde está esa boca o ese colodrillo que dices, si hace la noche tan oscura que no parece en todo el cielo estrella alguna? Así es, dijo Sancho; pero tiene el miedo muchos ojos, y ve las cosas debajo de tierra, cuanto más encima en el cielo, puesto que por buen discurso, bien se puede entender que hay poco de aquí al día. Falte lo que faltare, respondió Don Quijote, que no se ha de decir por mí ahora, ni en ningún tiempo, que lágrimas y ruegos me apartaron de hacer lo que debía a estilo de caballero; y así te ruego, Sancho, que calles, que DIos que me ha puesto en corazón de acometer ahora esta tan no vista y tan hermosa aventura, tendrá cuidado de mirar por mi salud, y de consolar tu tristeza; lo que has de hacer es apretar bien las cinchas a Rocinante y quedarte aquí, que yo daré la vuelta presto, o vivo o muerto.

Viendo, pues, Sancho, la última resolución de su amo, y cuán poco valían con él sus lágrimas, consejos y ruegos, determinó de aprovecharse de su industria, y hacerle esperar hasta el día si pudiese; y así, cuando apretaba las cinchas al caballo, bonitamente y sin ser sentido, ató con el cabestro de su asno ambos piés a Rocinante, de manera que cuando Don Quijote se quiso partir no pudo, porque el caballo no se podía mover sino a saltos. Viendo Sancho Panza el buen suceso de su embuste, dijo: Ea, señor, que el cielo conmovido de mis lágrimas y plegarias ha ordenado que no se pueda mover Rocinante; y si vos quereis porfiar y espolear y dale, será enojar a la fortuna y dar coces, como dicen, contra el aguijón. Desesperábase con esto DOn Quijote, y por más que ponía las piernas al caballo, no le podía mover; y sin caer en la cuenta de la ligadura, tuvo por bien de sosegarse, y esperar a que amaneciese, o a que Rocinante se menease, creyendo sin duda que aquello venía de otra parte que de la industria de Sancho, y así le dijo: Pues así es, Sancho, que Rocinante no puede moverse, yo soy contento de esperar a que ría el alba, aunque yo llore lo que ella tardare en venir. No hay que llorar, respondió Sancho, que yo entretendré a vuestra merced contando cuentos desde aquí al día, si ya no es que se quiere apear, y echarse a dormir un poco sobre la verde yerba, a uso de caballeros andantes, para hallarse más descansado cuando llegue el día a punto de acometer esta tan desemejable aventura que le espera.

¿A qué llamas apear, o a qué dormir? dijo Don Quijote. ¿Soy yo por ventura de aquellos caballeros que toman reposo en los peligros? Duerme tú que naciste para dormir, o haz lo que quisieres, que yo haré lo que viere que más viene con mi pretensión. No se enoje vuestra merced, señor mío, respondió Sancho, que no lo dije por tanto. Y llegándose a él, puso la una mano en el arzón delantero y la otra en el otro, de modo que quedó abrazado con el muslo izquierdo de su amo, sin osarse apartar dél un dedo; tal era el miedo que tenía a los golpes, que todavía alternativamente sonaban. Díjole Don Quijote qu contase algún cuento para entretenerle, como se lo había prometido, a lo que Sancho dijo que sí hiciera si le dejara el temor de lo que oía: Pero con todo eso yo me esforzaré a decir una historia, que si la acierto a contar y no me van a la mano, es la mejor de las historias, y estéme vuestra merced atento, que ya comienzo.

Erase que se era, el bien que viniera para todos sea, y el mal para quien lo fuere a buscar; y advierta vuestra merced, señor mío, que el principio que los antiguos dieron a sus consejas no fue así como quiera, que fue una sentencia de Caton Zonzorino romano, que dice: "y el mal para quien lo fuere a buscar", que viene aquí como anillo al dedo, para que vuestra merced se esté quedo, y no vaya a buscar el mal a ninguna parte, sino que nos volvamos por otro camino, pues nadie nos fuerza a que sigamos este donde tantos miedos nos sobresaltan. Sigue tu cuento, Sancho, dijo Don Quijote, y del camino que hemos de seguir déjame a mí el cuidado.

Digo, pues, prosiguió Sancho, que en un lugar de Extremadura había un pastor cabrerizo, quiero decir, que guardaba cabras, el cual pastor o cabrerizo, como digo de mi cuento, se llamaba Lope Ruiz, y este Lope Ruiz andaba enamorado de una pastora que se llamaba Torralva, la cual pastora llamda Torralva era hija de un ganadero rico, y este ganadero rico... Si desa manera cuentas tu cuento, Sancho, dijo Don Quijote, repitiendo dos veces lo que vas diciendo, no acabarás en dos días; dílo seguidamente y cuéntalo como hombre de entendimiento, y si no, no digas nada. De la misma manera que yo lo cuento, respondió Sancho, se cuentan en mi tierra todas las consejas, y yo no sé contarlo de otra, ni es bien que vuestra merced me pida que haga usos nuevos. Di como quisieres, respondió Don Quijote, que pues la suerte quiere que no pueda dejar de escucharte, prosigue.

Así que, señor mío de mi ánima, prosiguió Sancho, que como ya tengo dicho, este pastor andaba enamorado de Torralva la pastora, que era una moza rolliza, zahareña, y tiraba algo a hombruna, porque tenía unos pocos bigotes, que parece que ahora la veo. ¿Luego conocístela tú? dijo Don Quijote. No la conocí yo, respondió Sancho, pero quien me contó este cuento me dijo que era tan cierto y verdadero, que podía bien cuando lo contase a otro afirmar y jurar que lo había visto todo: así que yendo días y viniendo días, el diablo, que no duerme y que todo lo añasca, hizo de manera que el amor que el pastor tenía a la pastora se volviese en homecillo y mala voluntad; y la causa fue, según malas lenguas, una cierta cantidad de celillos que ella le dió, tales que pasaban de la raya y llegaban a lo vedado; y fue tanto lo que el pastor la aborreció de allí adelante, que por no verla se quiso ausentar de aquella tierra, e irse donde sus ojos no la viesen jamás. La Torralva que se vio desdeñada del Lope, luego le quiso bien, más que nunca le había querido. Esa es natural condición de mujeres, dijo Don Quijote, desdeñar a quien las quiere, y amar a quien las aborrece: pasa adelante, Sancho.

Sucedió, dijo Sancho, que le pastor puso por obra su determinación, y antecogiendo sus cabras, se encaminó por los campos de Extremadura para pasarse a los reinos de Portugal: la Torralva, que lo supo, fue tras él, y seguíale a pie y descalza desde lejos con un bordón en la mano y con unas alforjas al cuello, donde llevaba, según es fama, un pedazo de espejo y otro de un peine, y no sé qué botecillo de mudas para la cara; mas llevase lo que llevase, que yo no me quiero meter ahora en averiguallo, sólo diré que dicen que el pastor llegó con su ganado a pasar el río Guadiana, y en aquella sazón iba crecido y casi fuera de madre, y por la parte que llegó no había barca ni barco, ni quien le pasase a él ni a su ganado de la otra parte, de lo que se congojó mucho, porque veía que la Torralva venía ya muy cerca, y le había de dar mucha pesadumbre con sus ruegos y lágrimas, mas tanto anduvo mirando, que vio un pescador que tenía junto a sí un barco tan pequeño, que solamente podían caber en él una persona y una cabra, y con todo esto le habló y concertó con él que le pasase a él y a trescientas cabras que llevaba. Entró el pescador en el barco y pasó una cabra, volvió y pasó otra, tornó a volver y tornó a pasar otra: tenga vuestra merced cuenta con las cabras que el pescador va pasando, porque si se pierde una de la memoria se acabará el cuento, y no será posible contar más palabra dél: sigo, pues, y digo, que el desembarcadero de la otra parte estaba lleno de cieno y resbaloso, y tardaba el pescador mucho tiempo en ir y volver: con todo esto volvió por otra cabra, y otra y otra.

Haz cuenta que las pasó todas, dijo Don Quijote; no andes yendo y viniendo desa manera, que no acabarás de pasarlas en un año. ¿Cuántas han pasado hasta ahora? dijo Sancho. ¿Yo qué diablos sé? respondió Don Quijote. He ahí lo que yo dije que tuviese buena cuenta; pues por Dios que se ha acabado el cuento, que no hay pasar adelante. ¿Cómo puede ser eso? respondió Don Quijote. ¿Tan de esencia de la historia es saber las cabras que han pasado por extenso, que si se yerra una del número no puedes seguir adelante con la historia? No, señor, en ninguna manera, respondió Sancho, porque así como yo pregunté a vuestra merced que me dijese cuántas cabras habían pasado, y me respondió que no sabía, en aquel mismo instante se me fue a mí de la memoria cuanto me quedaba por decir, y a fe que era de mucha virtud y contento. ¿De modo, dijo Don Quijote, que ya la historia es acabada? Tan acabada es como mi madre, dijo Sancho.

Dígote de verdad, respondió Don Quijote, que tú has contado una de las más nuevas consejas, cuento o historia que nadie pudo pensar en el mundo, y que tal modo de contarla, ni dejarla, jamás se podrá ver ni habrá visto en toda la vida, aunque no esperaba yo otra cosa de tu buen discurso; mas no me maravillo, pues quizá estos golpes, que no cesan, te deben tener turbado el entendimiento. Todo puede ser, respondió Sancho; mas yo sé que en lo de mi cuento no hay más que decir, que allí se acaba do comienza el yerro de la cuenta del pasaje de las cabras. Acabe norabuena donde quisiere, dijo Don Quijote, y veamos si se puede mover Rocinante.

Tornóle a mover las piernas, y él tornó a dar saltos y a estarse quedo: tanto estaba de bien atado. En esto parece ser, o que el frío de la mañana que ya venía, o que Sancho hubiese cenado algunas cosas lenitivas, o que fuese una cosa natural (que es lo que más se debe creer) a él le vino en voluntad y deseo de hacer lo que otro no podía hacer por él; mas era tanto el miedo que había entrado en su corazón, que no osaba apartarse un negro de uña de su amo; pues pensar de no hacer lo que tenía gana, tampoco era posible, y así lo que hizo por bien de paz fue soltar la mano derecha, que tenía asida al arzón trasero, con lo cual bonitamente y sin rumor alguno se soltó la lazada corrediza con que los calzones se sostenían sin ayuda de otra alguna, y en quitándosela dieron luego abajo, y se le quedaron como grillos. Tras esto alzó la camisa lo mejor que pudo, y echó al aire entrambas posaderas, que no eran muy pequeñas. Hecho esto (que él pensó que era lo más que tenía que hacer para salir de aquel terible aprieto y angustia) le sobrevino otra mayor, que fue que le pareció, que no podía mudarse sin hacer estrépito y ruido, y comenzó a apretar los dientes y a encoger los hombros, recogiendo en sí el aliento todo cuanto podía; pero con todas estas diligencias fué tan desdichado, que al cabo vino a hacer un poco de ruido, bien diferente de aquel que a él le ponía tanto miedo. Oyólo Don Quijote, y dijo: ¿Qué rumor es ése, Sancho? No sé, señor, respondió él. Alguna cosa nueva debe ser, que las aventuras y desventuras nunca comienzan por poco.

Tornó otra vez a probar ventura, y sucedióle tan bien, que sin más ruido y alboroto que el pasado, se halló libre de la carga que tanta pesadumbre le había dado; mas como Don Quijote tenía el sentido del olfato tan vivo como el de los oídos, y Sancho estaba tan junto y cosido con él, que casi por línea recta subían los vapores hacia arriba, no se pudo excusar de que algunos no se llegasen a sus narices, y apenas hubieron llegado, cuando él fue al socorro apretándolas entre los dos dedos, y con tono algo gangoso, dijo: Paréceme, Sancho, que tienes mucho miedo. Sí tengo, respondió Sancho: ¿mas en que lo echa de ver vuestra merced ahora más que nunca? En que ahora más que nunca hueles, y no a ámbar, respondió Don Quijote.

Bien podrá ser, dijo Sancho; mas yo no tengo la culpa, sino vuestra merced, que me trae a deshoras y por estos no acostumbrados pasos. Retírate tres o cuatro allá, amigo, dijo Don Quijote,todo esto sin quitarse los dedos de las narices; y desde aquí adelante ten más en cuenta con tu persona, y con lo que debes a la mía, que la mucha conversación que tengo contigo ha engendrado este menosprecio. Apostaré, replicó Sancho, que piensa vuestra merced que yo he hecho de mi persona alguna cosa que no deba. Peor es meneallo, amigo Sancho, respondió Don Quijote.

En estos coloquios y otros semejantes pasaron la noche amo y mozo; mas viendo Sancho que a más andar se venía la mañana, con mucho tiento desligó a Rocinante y se ató los calzones.

Como Rocinante se vió libre, aunque él de suyo no era nada brioso, parece que se resintió y comenzó a dar manotadas, porque corbetas, con perdón suyo, no las sabía hacer. Viendo, pues, Don Quijote que ya Rocinante se movía, lo tuvo a buena señal, y creyó que lo era de que acometiese aquella temerosa aventura. Acabó en esto de descubrirse el alba, y de parecer distintamente las cosas, y vio Don Quijote que estaba entre unos árboles altos, que eran castaños, que hacen la sombra muy oscura, sintió también que el golpear no cesaba, pero no vio quién lo podía causar, y así, sin más detenerse, hizo sentir las espuelas a Rocinante, y tornando a despedirse de Sancho, le mandó que allí le aguardase tres días a lo más largo, como ya otra vez se lo había dicho, y que si al cabo dellos no hubiese vuelto, tuviese por cierto que Dios había sido servido de que en aquella peligrosa aventura se le acabasen sus días.

Tornóle a referir el recado y embajada que había de llevar de su parte a su señora Dulcinea, y que en lo que tocaba a la paga de sus servicios no tuviese pena, porque él había dejado hecho su testamento antes de que saliera de su lugar, donde se hallaría gratificado de todo lo tocante a su salario, rata por cantidad del tiempo que hubiese servido; pero que si DIos le sacaba de aquel peligro sano y salvo y sin cautela, se podía tener por muy más que cierta la prometida ínsula.

De nuevo tornó a llorar Sancho, oyendo de nuevo las lastimeras razones de su buen señor, y determinó de no dejarle hasta el último trance y fin de aquel negocio.

Destas lágrimas y determinación tan honrada de Sancho Panza saca el autor desta historia que debía de ser bien nacido, y por lo menos cristiano viejo: cuyo sentimiento enterneció algo a su amo, pero no tanto que mostrase flaqueza alguna, antes, disimulando lo mejor que pudo, comenzó a caminar hacia la parte por donde le pareció que el ruido del agua y del golpear venía.

Seguíale Sancho a pie, llevando, como tenía de costumbre, del cabestro a su jumento, perpetuo compañero de sus prósperas y adversas fortunas; y habiendo andado una buena pieza por entre aquellos castaños y árboles sombríos, dieron en un pradillo que al pie de unas altas peñas se hacía, de las cuales se precipitaba un grandísimo golpe de agua.

Al pie de las peñas estaban unas casas mal hechas, que más parecían ruinas de edificios que casas, de entre las cuales advirtieron que salía el ruido y estruendo de aquel golpear, que aún no cesaba.

Alborotóse Rocinante con el estruendo del agua y de los golpes, y sosegándole Don Quijote, se fue llegándole poco a poco a las casas; encomendóse de todo corazón a su señora, suplicándole que en aquella temerosa jornada y empresa le favoreciese, y de camino se encomendaba también a Dios que no le olvidase. No se le quitaba Sancho del lado, el cual alargaba cuanto podía el cuello y la vista por entre las piernas de Rocinante, por ver si vería ya lo que tan suspenso y medroso le tenía.

Otros cien pasos serían los que anduvieron, cuando al doblar de una punta pareció descubierta y patente la misma causa, sin que pudiese ser otra, de aquel horrísono y para ellos espantable ruido, que tan suspensos y medrosos toda la noche les había tenido; y eran (si no lo has, ¡oh lector! por pesadumbre y enojo) seis mazos de batán que con sus alternativos golpes aquel estruendo formaban.

Cuando Don Quijote vió lo que era, enmudeció y pasmóse de arriba abajo. Miróle Sancho, y vió que tenía la cabeza inclinada sobre el pecho con muestras de estar corrido.

Miró también Don Quijote a Sancho, y vióle que tenía los carrillos hinchados, y la boca llena de risa, con evidentes señales de querer reventar con ella, y no pudo su melancolía tanto con él, que a la vista de Sancho pudiese dejar de reirse, y como vió Sancho que su amo había comenzado, soltó la presa de manera que tuvo necesidad de apretarse las hijadas con los puños por no reventar riendo. Cuatro veces sosegó, y otras tantas volvió a su risa con el mismo ímpetu que primero, de lo cual ya se daba al diablo Don Quijote, y más cuando le oyó decir como por modo de fisga: Has de saber, ¡oh Sancho amigo! que yo no nací por querer del cielo en esta nuestra edad del hierro para resucitar en ella la dorada o de oro; yo soy aquel para quien están guardados los peligros, las hazañas grandes, los valerosos fechos. Y por aquí fue repitiendo todas o las más razones que Don Quijote dijo la vez primera que oyeron los temerosos golpes.

Viendo, pues, Don Quijote que Sancho hacía burla dél, se corrió y enojo en tanta manera, que alzó el lanzón y le asentó dos palos, tales que si como los recibió en las espaldas los recibiera en la cabeza, quedara libre de pagarle el salario, si no fuera a sus herederos.

Viendo Sancho que sacaba tan malas veras de sus burlas, con temor de que su amo no pasase adelante en ellas, con mucha humildad le dijo: Sosiéguese vuestra merced, que por Dios que me burlo. Pues ¿por qué os burlais?No me burlo yo, respondió Don Quijote. Venid acá señor alegre: ¿paréceos a vos que como si estos fueron mazos de batán fueran otra peligrosa aventura, no había yo mostrado el ánimo que convenía para emprendella y acaballa? ¿Estoy yo obligado a dicha, siendo como soy caballero, a conocer y distinguir los sones, y saber cuales son los de los batanes o no? Y más que podría ser, como es verdad, que no los he visto en mi vida, como vos los habréis visto, como villano ruin que sois, criado y nacido entre ellos; si no, haced vos que estos seis mazos se vuelvan en seis jayanes, y echádmelos a las barbas uno a uno, o todos juntos, y cuando yo no diere con todos patas arriba, haced de mí la burla que quisiéredes.

No haya más, señor mío, replicó Sancho, que yo confieso que he andado algo risueño en demasía; pero dígame vuestra merced, ahora que estamos en paz, así Dios le saque de todas las aventuras que le sucedieren tan sano y salvo como le ha sacado desta: ¿no ha sido cosa de reír, y lo es de contar, el gran miedo que hemos tenido? A lo menos el que yo tuve, que de vuestra merced ya yo sé que no lo conoce, ni sabe que es temor ni espanto.

No niego yo, respondió Don Quijote, que lo que nos ha sucedido no sea cosa digna de risa; pero no es digna de contarse, que no son todas las personas tan discretas que sepan poner en su punto las cosas.

A lo menos, respondió Sancho, supo vuestra merced poner en su punto el lanzón, apuntándome a la cabeza y dándome en las espaldas: gracias a Dios y a la diligencia que puse en ladearme; pero vaya que todo saldrá en la colada, que yo he oído decir: ese te quiere bien, que te hace llorar; y más, que suelen los principales señores tras una mala palabra que dicen a un criado darle luego las calzas, aunque no sé lo que suelen dar tras haberle dado de palos, si ya no es que los caballeros andantes dan tras palos ínsulas o reinos en tierra firme.

Tal podría correr el dado, dijo Don Quijote, que todo lo que dices viniese a ser verdad, y perdona lo pasado, pues eres discreto y sabes que los primeros movimientos no son en manos del hombre, y está advertido de aquí en adelante en una cosa, para que te abstengas y reportes en el hablar demasiado conmigo, que en cuantos libros de caballerías he leído, que son infinitos, jamás he hallado que ningún escudero hablase tanto con su señor como tú con el tuyo, y en verdad que lo tengo a gran falta tuya y mía: tuya, en que me estimas en poco; mía, en que no me dejo estimar en más: sí que Galadin, escudero de Amadís de Gaula, conde, fue de la Insula firme, y se le dél que siempre hablaba a su señor con la gorra en la mano, inclinada la cabeza y doblado el cuerpo more turquesco. Pues ¿qué diremos de Gasabal, escudero de don Galaor, que fue tan callado, que para declararnos la excelencia de su maravilloso silencio, sólo una vez se nombra su nombre en toda aquella tan grande como maravillosa historia? De todo lo que he dicho has de inferir, Sancho, que es menester hacer diferencia de amo a mozo, de señor a criado, y de caballero a escudero; así que desde hoy en adelante nos hemos de tratar con más respeto, sin darnos cordelejo, porque de cualquiera manera que yo me enoje con vos ha de ser mal para el cántaro. Las mercedes y beneficios que yo os he prometido llegarán a su tiempo, y si no llegaren, el salario a lo menos no se ha de perder, como ya os he dicho. Esta bien cuanto vuestra merced dice, dijo Sancho; pero yo querría saber (por si acaso no llegase el tiempo de las mercedes, y fuese necesario acudir al de los salarios) cuánto ganaba un escudero de un caballero andante en aquellos tiempos, y si se concertaba por meses o por días, como peones de albañil.

No creo yo, respondió Don Quijote, que jamás los tales escuderos estuvieron a salario, sino a merced; y si yo ahora te le he señalado a ti en el testamento cerrado que dejé en mi casa, fue por lo que podía suceder, que aún no sé cómo prueba en estos tan calamitosos tiempos nuestros de la caballería, y no querría que por pocas cosas penase mi ánima en el otro mundo; porque quiero que sepas, Sancho, que en él no hay estado más peligroso que el de los aventureros. Así es verdad, dijo Sancho, pues sólo el ruido de los mazos de un batán pudo alborotar y desasosegar el corazón de un tan valeroso andante aventurero como es vuestra merced; mas bien puede estar seguro que de aquí adelante no despliegue mis labios para hacer donaire de las cosas de vuestra merced, si no fuere para honrarle como a mi amo y señor natural.

Desa manera, replicó Don Quijote, vivirás sobre la haz de la tierra, porque después de a los padres, a los amos se ha de respetar como si lo fuesen.

Hai unha corrente no BNG que cada vez ten máis foza e quere outro camiño

2012-01-27T13:36:00.000Z

Entrevista a Carlos Aymerich Cano en La Voz de Galicia (aquí).

Líder de Máis Galiza e portavoz parlamentario do BNG, Carlos Aymerich Cano (Vigo, 1967) encabeza a candidatura á Xunta dá plataforma alternativa á Unión do Povo Galego (UPG), unha alianza dá que forman parte tamén vos irmandiños . Ou luns milleiros de afiliados do Bloque terán que elixir entre o e Francisco Jorquera como cartel electoral dás próximas autonómicas.

-Moitos son os que cren que ou BNG xoga esta fin de semana grande parte do seu futuro...

-Unha asemblea na que hai 5.300 militantes inscritos en se xa é un éxito. Non habería tanta xente se ou BNG non valese a pena. Parte desa mobilización, dese éxito, obedece a que hai unha alternativa. En xogo está conquerir un Bloque renovado, que queira ser alternativa de goberno ou seguir como ata agora.

-¿En que cre vostede que debe substanciarse ese cambio?

-Hai que restabelecer a convivencia interna sobre a base dun recoñecemento mutuo. Eu non concibo ou BNG sen o que a UPG representa, e supoño que a UPG non concibirá ou BNG sen o que representamos nós. E non político, xa dixen: ou optar por ser unha conciencia crítica que inflúe noutras forzas ou ser unha alternativa real.

-¿É posíbel restabelecer o que vostedes demandan se gaña a candidatura da UPG?

-Eu traballo para que non suceda iso. E sexa cal sexa o resultados todos teremos que facer o luns un esforzo de integración. De aquí a mañá non se vai producir ningún acordo e non sería lóxico furtarlle á militancia ou dereito a decidir que tipo de BNG quere.

-Beiras semella que non pensa igual nese escenario de derrota... -Eu téñolle escoitado a Beiras cousas similares, que oufundamental é que se restabeleza esa integración, esa pluralidade. Coido que se está a dramatizar en exceso esta asemblea.

-¿Por que?
-Salientar moito, sistematicamente, que hai un risco de ruptura, pero eu fago a lectura de que 5.300 persoas mobilízanse en positivo porque cren que o nacionalismo ten moito que dicir.

-¿Que expectativas teñen de gañar a asemblea?
-Estamos percibindo que hai xente apuntada polo feito de que hai un acordo para a alternativa, xente que, grazas a iso, renovou a súa confianza en que ou BNG paga a pena; na militancia, no BNG, hai unha corrente que ten cada vez máis forza e pide un cambio, que quere outro camiño.

-A moitos sorprendeulles que aparecera vostede nunha alianza con Xosé Manuel Beiras, quen semellaba estar en retirada...

-Beiras está a achegar algo positivo, estale a lembrar a moita xente os mellores tempos do BNG; resulta curioso que xente dá súa idade ou maior conecte mellor co malestar dous mozos nesta crise. Falo de Hessel, de Vinçenc Navarro, de José Luis Sampedro, do propio Xosé Manuel Beiras.

-¿Que lle pareceu ou paso atrás dado por Francisco Rodríguez?
-Estamos a falar dunha persoa á que eu, tanto non plano político como non persoal, só lle debo recoñecemento. Eu non sei se ir de número nove nunha candidatura é dar un paso atrás, iso terán que valoralo os seus compañeiros. Só digo que se ou BNG existe é porque Francisco Rodríguez, xunto con moita outra xente, traballou para iso.

-Vostede representa agora unha emenda á totalidade á súa alternativa...

-Si, pero dentro dun proxecto común que é o BNG.

-¿Cal vai ser ou seu futuro político non BNG se gaña a UPG?
-Eu sempre concibín a política como un compromiso colectivo, non persoal. Ostentamos cargos representativos ou orgánicos de xeito temporal e todos temos que asumir ese papel. Teño traballo e a miña vocación fóra dá política.

Guillerme Vázquez: “O BNG existe para ser alternativa e non un club de debate”

2012-01-26T20:23:00.000Z

Tirado de eiquí. Vídeo da entrevista co GC no interior. O nº 1 da APU leva case tres anos pilotando o BNG tras o naufraxio do 'quintanismo', pero di non estar canso. Na súa oficina de voceiro nacional despacha a todo gas aos entrevistadores, incapaces de facelo 'rajar' sobre os seus rivais na Asemblea da fin de semana. Iso si, advirte que se o Bloque aspira a triunfar, ten que xerar menos titulares sobre rebumbios internos e máis sobre solucións á crise. Na súa opinión, iso esixe non disentir publicamente do que acorden máis de 5.000 militantes a partir do sábado.

Se vostede tivese unha variña máxica, como sería o amencer do BNG o próximo luns?

Loxicamente, que a maioría dos afiliados optasen pola nosa proposta. A partir de aí, creo que no BNG ten cabida todos aqueles grupos, persoas, correntes, etc. que queiran. O BNG segue a ser a casa común do nacionalismo. Tamén nos convirían a todos novas regras, aceptación da democracia real e lealdade ao proxecto. O BNG existe para transformar a realidade nun sentido positivo, para ser alternativa aos problemas que hoxe padecen os galegos, non para ser un club de debate, un club de opinión ou estar na indefinición permanente.

Esta debe ser a terceira entrevista que dá hoxe. Non está canso que sempre lle preguntemos pola polémica interna dentro do Bloque?

Paréceme máis normal neste período ca no período de actividade normal do Bloque. Estamos nun proceso asembleario; é lóxico o interese no que cadaquén propón.

Un dos desafíos que tiña vostede cando accedeu ao cargo é mellorar a imaxe de cohesión interna do BNG. Logrouno?
Intenteino por activa e por pasiva, pero é certo que non o conseguimos. Non porque eu participase en non conseguilo, senón porque houbo persoas ou grupos do BNG que fixeron porque iso non se lograse.

Nesas polémicas internas o máis destacado foron os manifestos dos alcaldes de Máis Galiza e do Encontro Irmandiño ...
Houbo de todo neste período ...

Aos alcaldes reprochóuselles dende o BNG que desen o debate nos medios e non dentro. Presentaron o manifesto internamente antes de sacalo ao público?
Eu para empezar nunca reprochei nada, por se vostede non se deu conta. A veces dánse por suposto cousas ...

Dixen dende o BNG, non vostede ...
Se eu non o fixen non o fai o BNG, se me permite a expresión. As veces dánse por sentadas cousas que non son así. Cousa diferente é se oportuno ou non. Eu sempre respectei o que os militantes do BNG decidisen, neste caso o que un grupo de alcaldes decidisen, independentemente de non compartir nin a oportunidade nin dende logo os seus plantexamentos. Fíxeno con respecto, como voceiro nacional.

A Alternativa pola Unidade (APU) preséntase como garante dun Bloque cunha postura clara, na esquerda e no nacionalismo. En que se diferencia esta proposta da das dúas outras listas?
Hai algunhas propostas de modificación, como pode ser a separación de funcións entre voceiro nacional e candidatura á Xunta; ou se quere entre traballo orgánico e institucional. O noso é un proxecto alternativo, non sistémico, diferente ao que representan os partidos de ámbito estatal, disposto a gañar a confianza social para acceder a gobernos.

Cales son os eixos sociais do seu proxecto ?
Democracia, soberanía, máis autogoberno, cambio das políticas económicas e fiscais e defensa dos dereitos sociais. A clave é tentar convencer á sociedade, que salga da resignación. Si é posíbel unha alternativa diferente, mellor a esta política fracasada, que nos está a conducir a un auténtico desastre.

O BNG síntese cómodo dentro do Estatuto ou cre que cómpre facer máis énfase na soberanía?
Seguindo a doutrina de Castelao, que tiña ben claro a diferenza entre cuestións estratéxicas e tácticas. Como táctica dicía Castelao a obtención dun Estatuto, como estratexia a soberanía dunha nación sen estado como a nosa; e a partir da soberanía e cando se poden ceder competencias. Pero estamos na realidade actual, nunha Unión Europea, que non só limita a soberanía dos estados, senón que ás nacións sen estado nos deixa sen ningún papel; e cun marco estatal de absoluta recentralización. Non é só que o PP non use as competencias do Estatuto, que non as usa nin as defende, é que hai unha actuación do Goberno Central a laminar calquera autonomía real. O último é que os orzamentos teñen que ser visados polo Goberno Central. Unha cousa é usar o marco estatutario en defensa do noso país, pero o problema do noso país non se vai a solucionar dende logo por aí. Se algo deixa claro a sentenza do Tribunal Constitucional sobre o Estatut de Cataluña é que esperar un avance do estado plurinacional ou no autogoberno real mediante unha relectura da Constitución é unha vía absolutamente cortada. Polo tanto, é o intre de replantearse as cousas neste tema tamén, de dicirlle á sociedade galega que o problema non é o exceso de autogoberno, é precisamente o pouco autogoberno.

De todo o que vostede acaba de defender, dáme a impresión que Beiras ou Aymerich subscribirían, non sei, o 80 ou o 90%. Dende fóra é difícil de entender tanta lea no Bloque entre posturas ideolóxicas que non parecen tan distantes ...
Pídolle que lle pregunte as persoas que vostede acaba de citar cal son os seus puntos de vistas que os levan a esas discrepancias. Hai unhas teses presentadas a debate na Asemblea Nacional nas que si atopará diferentes propostas.

É feo falar de persoas nun debate así; pero as listas favoritas están encabezadas por políticos, vostede e Xosé Manuel Beiras, que levan moitísimos anos de militancia. Que reflexión lle provoca isto?
Eu si opto a voceiro fágoo por defender un proxecto político para o BNG, non en función de ningunha apetencia persoal, que a tal altura as teño todas satisfeitas. E tamén na convicción de que podo facer ben ese papel. Sería hipócrita dicir o contrario.

Aymerich non, pero o Encontro Irmandiño de Beiras si advertiu máis ou menos que ou se refunda o BNG ou marcha. Se Guillerme Vázquez perde o domingo, seguirá no BNG?
Si por algo me podo caracterizar é pola miña coherencia persoal e política. Polo tanto, se creo no funcionamento democrático dunha organización, se creo na libre decisión dos afiliados; é obvio que aceptaría a súa libre decisión, independentemente do resultado da Asemblea. Polo tanto, seguirei no BNG, a min paréceme elemental.

En todo este debate é evidente que se rifou moito nos medios. Que papel cren que xogamos os medios na vida interna no BNG?
O que houbese demasiada presenza das diferencias internas do BNG non se deriva exclusivamente de que o decidan así os medios, que tamén podía ser. Derívase tamén das actitudes dalgúns compañeiros que así o explicitaron. Non me parece bo para unha organización como o BNG que ocupemos máis páxinas ao respecto das nosas cuitas internas ca coas nosas propostas. Non me parece normal, non me parece natural. Honestamente, fomos os únicos que realizamos propostas alternativas ás do PP e do Goberno Central. Unha forza que ao final que ocupa máis espazo polas discrepancias que polas propostas, acaba tamén debilitándose como imaxe de marca. Na nosa sociedade e en calquera outra. A sociedade non entende unha forza con 'rifi-rafes' constantee.

E que cómpre facer para amañalo?
Abonda con sentirse do BNG. O único que lle podo dicir é que ao longo da miña militancia no BNG puiden estar de acordo ou en desacordo con moitísimas cousas, pero nunca aparecín nas páxinas dun xornal criticando a política que decidía colectivamente o BNG, gustáseme ou non. Polo tanto, basta ser responsábel coa organización na que un milita. Eu procuro selo, os demais ... aos demais eu non teño que dicirlles como teñen que facer ...

"Son moitos os que cren que a UPG ten secuestrado ao BNG"

2012-01-26T12:09:00.000Z

Entrevista a Xosé Manuel Beiras por Mario Beramendi en Santiago de Compostela para La Voz de Galicia (26/01/2012).

Líder do nacionalismo galego durante anos, Xosé Manuel Beiras Torrado (Santiago, 1936) volverá ter esta fin de semana un protagonismo central na asemblea do BNG, na que se prevé un récord de participación. A moitos sorprendeulles que aceptara ser o candidato a voceiro da lista alternativa á corrente liderada pola UPG.

-Vostede dixo que ao principio se resistiu a aceptar a candidatura. Que lle levou a tomar a decisión?

-No Encontro Irmandiño había unanimidade de que no caso de que houbera acordo con Máis Galiza nos textos políticos fora eu o que encabezara. Fixen unha reflexión, pedín que se integrara xente e aceptei. No plano persoal tamén houbo algo que fixen toda a miña vida. Non dar por perdidas as batallas. Son unha especie de imprudente temerario.

-Que está en xogo na asemblea desta fin de semana?

-Primeiro, facer política no marco e nas directrices do proxecto estratéxico do nacionalismo galego; que non sexa un eslogan, simplemente xaculatorias que logo na práctica se abandonan. Esa é a refundación. E que se recupere a convivencia interna.

-A que se refire con iso?

-A que non haxa unha estrutura de partidos, senón de fronte plural; a que se recupere a democracia asemblearia, a toma de decisións de abaixo a arriba; cómpre retomar o respecto recíproco, o principio de que todos somos iguais tendo en conta as diferenzas. Refírome a rematar tamén co pensamento único, coas discriminacións. O BNG non pode estar ao servizo dun aparato. E, xa por último, unha cousa importante: recobrar o diálogo e a confianza cos movementos sociais e cos sectores máis activos da cidadanía. Todo iso está en xogo esta fin de semana.

-Síntese aludido cando dende a dirección do BNG se fala de deslealdade?

-Si porque dentro do proceso de deterioro e dexenerativo do BNG foise creando unha nomenclatura. O discrepante é criminalizado e convertido nun desleal, nun inimigo interior. Unha forza política emancipadora, de esquerda, ten que aprender dos erros cometidos. Se se nega todo iso, convértese nunha dogmática. E o dogma é inimigo da razón. Eu son fillo da Ilustración.

-Existe para vostede algunha posibilidade de que se gaña a ApU se produza a rexeneración que reclaman para seguir no BNG?

-Non, tal e como están as cousas. Non hai máis que ver a tese política da ApU: son fogos de artificio. É máis do mesmo, é puro continuísmo. Que é o que muda? Nada. Falar da Unión Europea e dos monopolios é máis vello que carracuca. Non significa nada. Son todo brindes ao sol. Despois das eleccións municipais, no verán, había certas esperanzas de cambio, mais despois das eleccións xerais, como os resultados non foron desastrosos, pecháronse outra vez en banda.

-Deduzo entón que se gaña a ApU marcharán do BNG...

-Se se impón a UPG, a primeira lectura será que trunfou o inmobilismo. É dicir, un escenario que fai inverosímil que se poda levar adiante o que nós pretendemos. Despois tomariamos unha decisión, pero non creo que sexa o intre de falar disto. Distrae a atención. Interésame estimular o cambio mediante a participación masiva.

-Qué expectativas teñen a dous días da asemblea?

-Moito mellores das que tiñamos hai dúas semanas. Nós xa logramos dúas cousas moi importantes. Mobilizar militancia pasiva, desencantada: son moitos os que cren que a UPG ten secuestrado ao BNG. E a segunda cousa: exemplificar na práctica que logramos unha entente heteroxénea, capaz de asumir no texto a necesidade de rexenerar o BNG, cunha mensaxe para o conxunto da organización. O feito de chegar a esta candidatura xa é un trunfo.

-Por que?

-O BNG de despois desta asemblea xa non poderá ser nunca o mesmo. Gañarán uns, outros, pero nada volverá ser o de antes. Hai xente que está farta, que entende que o BNG non pode seguir por esta vía.

-Francisco Rodríguez, líder da UPG, deu un paso atrás o mesmo día que vostede presentaba a candidatura.

-O paso atrás, se se pode chamar así, non é aparecer en tal ou cal número porque logo pode haber corrementos de lista, por certo, unha operación xa repetida outras veces. O paso que ten que dar é o de lanzar unha mensaxe distinta ao conxunto da militancia: recoñecer que hai moita xente que discrepa de como están facendo as cousas e entender que o BNG naceu cun espírito plural que hoxe non existe. Agora o que valen son os feitos e as actitudes, e non operacións de enmascaramento e de distracción.

China e Estados Unidos: bem além dos mitos

2012-01-25T15:00:00.000Z

Immanuel Wallerstein. Artigo tirado de Outras Palavras (aqui). Tradução: Daniela Frabasile.

As relações entre a China e os Estados Unidos são uma grande preocupação dos que se preocupam com política (jornalistas, blogueiros, políticos, burocratas internacionais). A análise tradicional vê uma superpotência em declínio – os Estados Unidos – e um país que emerge rapidamente – a China. No mundo ocidental, a relação normalmente é definida como negativa, sendo a China vista como uma “ameaça”. Mas uma ameaça a quem, e em que sentido?

Alguns veem a “emergência” da China como a retomada de uma posição central no mundo — que o país já teve e estaria retomando. Outros enxergam um processo mais recente: a Beijing estaria desempenhando um novo papel nas relações geopolíticas e econômicas no sistema-mundo moderno.

Desde meados do século XIX, as relações entre os dois países tem sido ambígua. Por um lado, naquele momento os Estados Unidos começaram a expandir suas rotas de comércio com a China. Enviaram missionários cristãos. Na virada do século XX, proclamaram a Política das Portas Abertas, menos dirigida para a China do que para outras potências europeias. Pouco tempo depois, participaram, com outros países ocidentais, na campanha que sufocou a rebelião Boxer, contra imperialistas estrangeiros. Dentro dos Estados Unidos, o governo (e os sindicatos) procuraram evitar a imigração de chineses.

Por outro lado, havia um certo respeito – com algumas marcas de inveja – pela civilização chinesa. O extremo leste (China e Japão) eram os locais preferidos para trabalhos de missionários, à frente da Índia e da África, com a justificativa na suposição de que a China era uma civilização “mais avançada”. Talvez isso estivesse relacionado ao fato de nem a China, nem o Japão, terem sido diretamente colonizados, na maior parte de seus territórios. Por isso, nenhuma potência colonial europeia tentou reservar os dois países para seus próprios missionários.

Depois da revolução chinesa de 1911, Sun Yat-Sen, que viveu nos Estados Unidos, tornou-se uma figura simpática no discurso estadunidense. E na época da Segunda Guerra Mundial, a China era vista como uma aliada na luta contra o Japão. De fato, foram os Estados Unidos que insistiram para que a China tivesse uma cadeira permanente no Conselho de Segurança da ONU. Quando o Partido Comunista Chinês conquistou a maior parte do território e estabeleceu a República Popular da China, os dois países pareciam se tornar inimigos mortais. Na guerra da Coreia, estavam de lados diferentes; e foi a participação militar ativa da China, ao lado da Coreia do Norte, que garantiu que a guerra terminasse num impasse.

No entanto, após um tempo relativamente curto, o presidente Richard Nixon foi a Pequim, encontrou-se com Mao Zedong e estabeleceu uma aliança de fato contra a União Soviética. A situação geopolítica parecia dar uma reviravolta. Como parte do acordo com a República Popular da China, os Estados Unidos quebraram suas relações diplomáticas com Taiwan (apesar de continuarem garantindo que a China não a invadisse). E quando Deng Xiaoping tornou-se líder da China, o país entrou em um processo de lenta abertura para operações de mercado e integração nas correntes comerciais da economia-mundo capitalista.

Embora o colapso da União Soviética tornasse irrelevante a aliança China-EUA contra a União Soviética, as relações entre os dois países não mudaram realmente. Se algo aconteceu, foi uma aproximação ainda maior. Na situação em que o mundo se encontra hoje, a China tem um superávit significativo no balanço de pagamentos com os Estados Unidos. Mas investe muito deste saldo nos próprios títulos do Tesouro norte-americano, o que permite a Washington continuar a investir grandes recursos em suas múltiplas atividades militares no mundo todo (principalmente no Oriente Médio), assim como ser um bom consumidor de exportações chinesas.

De tempos em tempos, a retórica que cada governo usa em relação ao outro é um pouco dura, mas não chega nem perto da retórica da Guerra Fria entre Estados Unidos e União Soviética. Ainda assim, nunca é sábio prestar muita atenção na retórica. Em assuntos globais, a retórica normalmente é usada para produzir efeitos políticos dentro de cada país, e não para expressar a política realmente em relação ao país ao qual se destina.

Deve-se prestar mais atenção nas ações dos dois países. Em 2001 (pouco antes do 11/09), um avião chinês colidiu com um avião estadunidense, nas vizinhanças ilha Hainan. O avião dos EUA provavelmente estava espionando a China. Alguns políticos norte-americanos pediram uma resposta militar. O presidente George W. Bush não concordou. Ele desculpou-se razoavelmente com os chineses, e o avião foi devolvido junto, com os 24 militares capturados por Beijing. Nos vários esforços feitos pelos Estados Unidos para conseguir que a ONU apoiasse suas operações, a China discordou algumas vezes. Mas nunca vetou de fato uma resolução patrocinada por Washington. A precaução dos dois lados parece ser a forma de ação preferida, apesar da retórica.

Então, onde estamos? A China, assim como todas as potências de hoje, tem uma política externa multifacetada, envolvendo-se em todas as partes do mundo. A questão é quais são as prioridades do país. Penso que a número 1 é a relação com o Japão e com as duas Coreias. A China é forte, sim, mas seria imensuravelmente mais forte se fosse parte de uma confederação do nordeste asiático.

A China e o Japão precisam um do outro — primeiro, como parceiros comerciais; além disso, para assegurar que não haja confrontações militares de nenhum tipo. Apesar de surtos nacionalistas ocasionais, eles estão se movendo nessa direção. O movimento mais recente foi a decisão conjunta de realizar as operações comerciais entre as duas partes com suas próprias moedas — eliminando o uso do dólar, e protegendo-se das flutuações da moeda norte-americana, cada vez mais frequentes. Além disso, o Japão começou a considerar que o guarda-chuva do exército dos Estados Unidos pode não durar para sempre; e que portanto precisa de um acordo com a China.

A Coreia do Sul enfrenta os mesmos dilemas do Japão, e ainda precisa lidar com o problema espinhoso da Coreia do Norte. Para a Coreia do Sul, a China é a força de detenção crucial sobre os norte-coreanos. E para a China, a instabilidade da Coreia do Norte colocaria uma ameaça imediata para sua própria estabilidade. A China pode desempenhar, para a Coreia do Sul, o papel que os Estados Unidos já não têm condições de exercer. E nos termos complicados da colaboração que China e Japão desejam, a Coreia do Sul (ou quem sabe uma Coreia unida) pode jogar um papel essencial de equilíbrio.

Como os Estados Unidos percebem esses desenvolvimentos, não é razoável supor que o estejam tentando chegar a um acordo com esse tipo de confederação do nordeste asiático, enquanto ela se constrói? Pode-se analisar a postura militar dos Estados Unidos no Nordeste, Sudeste e e Sul asiáticos não como construção de uma posição militar — mas como uma estratégia de negociação no jogo geopolítico que está em curso e que se desenrolará na próxima década.

Os Estados Unidos e a China são rivais? Sim, até certo ponto. São inimigos? Não, eles não são inimigos. São colaboradores? Eles já são mais do que admitem, e serão muito mais no desenrolar da década.

Boaventura Santos denuncia brutalidade contra Pinheirinho

2012-01-25T14:29:00.000Z

Boaventura de Sousa Santos. Artigo tirado de Outras Palavras (aqui).

“Querem dar uma lição a todos os movimentos. Estão enganados. A luta não vai se desmobilizar”

Como mudar o mundo?

2012-01-25T14:18:00.000Z

Esther Vivas. Artigo tirado do Esquerda.net (aqui).

Manifestação de indignados

Como mudar o mundo? Esta é a pergunta que se fazem milhares de pessoas empenhadas em mudar as coisas, a pergunta que se repete frequentemente nos encontros sociais alternativos... uma pergunta que como bem dizia o filósofo francês Daniel Bensaïd não tem resposta porque “Não nos enganemos, ninguém sabe como mudar o mundo”.

Não temos um manual de instruções mas sim temos algumas pistas de como fazê-lo e algumas hipóteses de trabalho.

A luta na rua e nos movimentos sociais é a primeira premissa, já que não haverá mudanças espontâneas desde cima. Aqueles que hoje ostentam o poder não renunciarão sem mais a seus privilégios. Qualquer processo de mudança será fruto da tomada de consciência dos de baixo e do combate para recuperar os nossos direitos desafiando desde a rua os que mandam. Assim demonstra a história.

Mas também é necessário construir alternativas políticas que avancem mais além da mobilização social, já que não podemos limitar-nos a ser um lóbi daqueles que mandam. É necessário ser capaz de propor opções políticas alternativas antagónicas às hoje dominantes e que tenham o seu centro de gravidade nas lutas sociais. Sendo muito conscientes de que o sistema não se muda desde dentro das instituições mas sim desde a rua, mas que não podemos renunciar a espaços que também nos pertencem.

Hoje as instituições estão sequestradas pelos interesses privados e do capital. Uma minoria social, que é a que detém o poder económico, está totalmente sobre representada nas mesmas e conta com o apoio incondicional da maior parte de quem ostenta cargos eletivos. A dinâmica de ‘portas giratórias’: aqueles que na atualidade estão nas instituições e amanhã nos conselhos assessores das principais empresas do país é uma constante e uma realidade. Apresentam-nos a ideologia neoliberal como socialmente dominante... e isto é falso. E por isso pensamos que vocês anti-capitalistas e anti-sistema seriam úteis nas instituições rompendo com o discurso político hegemónico. Demonstrando que “outros mundos” são viáveis e que “outra prática política” é tão possível como necessária.

Há que avançar em ambas direções e subordinar esta última à primeira, criando mecanismos de controle de baixo para cima e aprendendo com os erros do passado tanto da esquerda política como social. Partindo de que ninguém tem verdades absolutas, de que o processo de mudanças será coletivo ou não será, de que há que aprender uns com os outros, de que é necessário trabalhar sem sectarismos nem seguidismos e que frequentemente os rótulos separam mais que unem. Sem por isso cair em relativismos nem em renúncias ideológicas. Seguramente estas sejam as lições mais difíceis: romper com o domínio moral e ideológico do sistema capitalista e patriarcal.

E como mudar o mundo não é coisa de dois dias... mas sim que é uma tarefa de longo percurso, requer-se constância, perseverança e uma “lenta impaciência”, como assinalava de novo Daniel Bensaïd, é necessário ir avançando nas nossas utopias desde o cotidiano em paralelo a mobilização social contra as políticas atuais e em defesa de outras medidas. Modificando o mundo no nosso dia a dia. Demonstrando com a nossa prática que “outra maneira de viver” é tão possível como desejável. Alternativas desde a economia cooperativa e autogestionária, o consumo crítico e agroecológico, as finanças éticas, os meios de comunicação alternativos... são iniciativas imprescindíveis para caminhar até outro modelo de sociedade.

Sendo conscientes de que estas não são um fim em si mesmo mas sim um meio para avançar sem perder de vista um horizonte de sociedade mais justa e equitativa para todas e todos. Apostar por uma economia solidária no dia a dia e reivindicar também uma economia fiscal progressiva, que os que mais têm paguem mais, que se eliminem as SICAV, se combata a fraude fiscal; construir projetos agroecológicos e trabalhar também para que se proíbam os transgénicos, a favor de um banco público de terras; ter as nossas poupanças em uma cooperativa de crédito mas reivindicar um sistema bancário público a serviço dos de baixo. O caminho demonstra-se andando e não podemos esperar amanhã.

Ainda que não esqueçamos que uma mudança de modelo social requer a mobilização consciente da maioria da população e um processo de rutura com o atual marco institucional e económico. A irrupção da “revolução” no panorama político, a raiz das revoluções da Tunísia e do Egito, apesar das suas debilidades e limites, é por isso uma magnífica e inesperada notícia que nos deparamos neste 2011.

Assim mesmo temos que situar o nosso papel no mundo e o impacto das nossas práticas no ecossistema. Vivemos num planeta finito, ainda que o sistema capitalista se encarregue de que nos esqueçamos frequentemente disso. O nosso consumo tem um impacto direto ali onde vivemos e se todo o mundo consumir como fazemos aqui um só planeta não bastaria. Mas igualmente estimulam-nos a um consumismo desenfreado e compulsivo, prometendo-nos que quanto mais consumo mais felicidade, ainda que a promessa depois nunca se cumpra. Há que começar a propor que talvez possamos “viver melhor com menos”.

De todos os modos, querem-nos fazer culpados da práticas que nos impõem. Dizem-nos que vivemos numa sociedade consumista porque as pessoas gostam de comprar, que existe agricultura industrial e transgénica porque assim queremos... mentira. O nosso modelo de consumo baseia-se na lógica de um sistema capitalista que produz mercadorias em grande escala e que necessita que alguém as compre para que o modelo continue a funcionar. Querem-nos fazer cúmplices de políticas de que somente eles beneficiam. Afortunadamente o mito do mais e melhor começou a romper-se. A crise ecológica que vivemos acendeu as luzes de alarme e sabemos que esta crise climática tem as suas raízes num sistema produtivista e de curto prazo.

Hoje uma onda de indignação percorre a Europa e o mundo... rompendo o ceticismo e a resignação, que durante anos tem prevalecido na nossa sociedade, e recuperando a confiança em que a ação coletiva serve e é útil para mudar a atual ordem das coisas. Aprendemos da Primavera árabe, do “não pagaremos sua dívida” do povo islandês, do levantamento popular, greve geral após greve geral, na Grécia e agora o grito de Occupy Wall Street no “coração da besta” que assinala que frente ao 1% que manda somos o 99%. Os tempos comprimem-se e aceleram-se. Sabemos que podemos.

Actuar no BNG desde o respecto: pluralidade e fraternidade entre todas e todos

2012-01-25T14:12:00.000Z

Noa Presas. Artigo tirado do site do Movemento Galego ao Socialismo (aquí). Noa Presas é licenciada en filoloxía galega pola USC, membra do Consello Nacional do BNG e milita nesa mesma formación na localidade de Ourense. Foi candidata por ISCA! na última asemblea de Galiza Nova e pertence a Dirección Nacional das mocidades do BNG.

Moito se ten falado no último mes de confianza, fraternidade e respecto. O valor das palabras é importante, e cando non son acompasadas da actuación de cadaquén fican baleiras de significado, convértense nunha fraude que prostitúe o seu valor, fraude tan importante como importancia teñan esas palabras.

Nunha fronte, a pluralidade non só é esperábel, tamén desexábel. Militar nun marco así significa -ou debería significar- respectar posicións e actuacións que cadaquén ten nos organismos. Lonxe disto, comportamentos que se teñen extendido e alimentado por parte de certos sectores nos últimos tempos, como cualificar reiteradamente de “marca branca”, “plantas carnívoras” ou “tontos útiles” a colectivos ou a aqueles e aquelas que neles participamos non encaixan precisamente coa definición de respecto nin de compañeirismo. Se durante os últimos anos houbo quen se adicou a ignorar ou a minusvalorar as nosas aportacións nos organismos -seguramente máis polo medo ás nosas posicións políticas que a nós mesmos-, como explicar agora a existencia dunha terceira candidatura nesta Asemblea Nacional? Mellor recorrer ao insulto e ao menosprezo, do contrario habería que recoñecer que no BNG hai militancia que quere debater e ese marco de xogo non parece interesar: as nosas ideas poden poñer en risco a folla de rota de converter o BNG nunha organización política entregada ao sistema.

A existencia da pluralidade no BNG é, pois, un feito permanente nunha organización frontista, e polo tanto é lexítima e consubstancial a ela a existencia de debate, de diferentes visións e posicionamentos ideolóxicos, organizativos e políticos. Moitos participamos do Bloque considerando esta pluralidade como un ben a conservar e integrar, e non algo a eliminar. Esta pluralidade leva aparellada evidentemente a existencia do direito á discrepancia pública, sempre nos termos que o mesmo BNG marcou desde a súa fundación: “sempre que na práctica non presente unha contradición operativa que leve ao bloqueo ou ao boicote da decisión maioritaria”; é dicir, a corresponsabilidade é a outra cara da pluralidade, exercida por cada un de nós. Para nós, o diálogo e o respecto son as chaves, e nesa actuación non cabe nin a chantaxe nin o desprezo.

Desde o noso nacemento dentro do BNG, no Movemento Galego ao Socialismo defendemos os mesmos principios ideolóxicos e organizativos. No camiño da nosa actuación, como é lóxico, en distintos momentos atopamos posicións coincidentes ou non coas nosas, ou aproximadas a elas, e actuamos en consecuencia, dentro da lealdade ao conxunto do BNG e pensando no mais adecuado para o nacionalismo e o país.

Cremos no colectivo e por iso existimos organizadamente. Cremos no colectivo para a nosa organización e para o conxunto da Fronte, militantes con iguais dereitos e iguais obrigas, cada un no seu ámbito de responsabilidade. Non acreditamos pois en lobbies, personalismos ou líderes mesiánicos: nen rei, nen tribuno, nen deus, esa consigna segue hoxe máis vixente do que nunca.

Cremos no debate claro, profundo e no valor da “batalla das ideas”: fronte a debates baleiros sobre faces e nomes, cremos que o debate ten de servir para prefigurar o mundo máis xusto que precisamos, para definir os nosos medios de actuación, para marcar prioridades no noso traballo institucional, para modelar o internacionalismo e anti-imperialismo que é a solidariedade entre os pobos.

Cremos en activar e aumentar a nosa militancia: se o BNG foi unha referencia foi polo compromiso dos seus militantes, pola súa presenza constante nos conflitos sempre do lado dos oprimidos, pola súa simultánea e coherente participación, inexplicábel para moitos, en todas as frontes: veciñal, estudantil, ambiental, sindical… Algo que só se explica desde o convencemento nun proxecto, desde a entrega desinteresada e a non procura de beneficios persoais. Esa é a militancia que queremos, esa é a militancia que desde os organismos da Fronte debemos impulsar: comprometida, formada, coherente, útil.

Son tempos decisivos para o BNG e é lóxico que isto chame a atención dos medios de comunicación, aínda que probablemente o interese sexa outro e se agoche o mesmo obxectivo que cando hai eleccións e se manipulan as informacións, debilitar o nacionalismo e non precisamente dar a coñecer a súa pluralidade de propostas. Os cantos de sereas dos medios poden ser tentadores; porén, desde o MGS acreditamos nun BNG mellor nun mundo diferente, por iso decidimos actuar doutro xeito e limitar a nosa aparición nos medios. Para unha organización minoritaria coma a nosa, renunciar a saír nos medios constantemente pode favorecer unha invisibilización que tanto promoven outras correntes, mais dar a coñecer as propostas principalmente por medio do contacto directo nas nosas canles de información (web, redes), en actos específicos, en asembleas comarcais e na propia Asemblea Nacional reflicte un modo de facer as cousas e un compromiso. Sería desexábel que de aquí en diante todos e todas fixésemos o mesmo por respecto á militancia e ao BNG.

Na Europa Oriental, saudades do nazismo

2012-01-22T11:14:00.000Z

Rafael Poch, tirado de Outras Palavras (aqui).Tradução: Daniela Frabasile

Hungria: manifestação do partido Jobbik, que defende campos de concentração para ciganos. Sob impacto da crise, ressurgem anticomunismo e antissemitismo primários. E a extrema direita, que governa Hungria, ensaia uma saída populista

O parlamento da Estônia aprovará em março, com ampla maioria, a concessão do título de “lutadores da liberdade” aos membros da “Legião SS” estoniana que combateu ao lado de Hitler contra os soviéticos, na II Guerra Mundial.

Os veteranos estonianos da SS, aproximadamente 12 mil homens em 1944, há anos glorificam sua participação na guerra, em atos oficiais aos quais convidam ex-SS e jovens neonazistas de outros países. Mas a primeira lei em favor dos “lutadores pela liberdade” será a de março.

Algo parecido acontece na região ocidental da Ucrânia, onde os combatentes da divisão “Galizia” das SS se glorificam de seus atos há anos.

Em Budapeste, capital da Hungria, grupos de ultra-direita da Alemanha, Eslováquia, Bulgária e Sérvia reúnem-se a cada 11 de fevereiro, para comemorar o chamado “dia de honra”. A jornada recorda o fim da batalha pela cidade, na qual um exército de 100 mil soldados alemães e húngaros, cercados por soviéticos, manteve posição durante 52 dias, em 1945.

“O ocidente se defendeu das ondas vermelhas das estepes da Ásia com um imenso tributo de sangue e heroísmo”, afirma, neste ano, a convocação de grupos neonazistas alemães para o ato de Budapeste.

Os cerco de Budapeste teve como consequência a aniquilação de grande parte dos judeus que ainda permanecia na cidade, nas mãos dos fascistas húngaros.

“Em muitos países do antigo bloco oriental está se abrindo um caminho para uma versão unilateral da História, construída sob medida pela ultra-direita avança”, constata o jornalista alemão William Totok. O fenômeno supera o meramente histórico para se manifestar em uma crescente hegemonia política direitista, que parece seguir as pegadas dos anos trinta, quando a região esteve dominada por regimes ultradireitistas

Regresso a um passado conhecido

Os países bálticos, Romênia, Bulgária, Hungria, o oeste da Ucrânia e a Polônia católica e conservadora, voltam a se apresentar nos papéis que representaram às vésperas da II Guerra Mundial.

Naquele conflito, seis países europeus foram aliados militares de Hitler: Finlândia, Hungria, Romênia, Itália, Eslováquia e Croácia. Apenas a Finlândia, que não se identificou com a ideologia racista que animava a guerra, manteve um sistema democrático dentro do bloco. Contou, até o final, com soldados e oficiais judeus em seu exército.

Outro grupo de países oficialmente “neutros” ou ocupados, como Espanha, França, Bélgica, Holanda, Dinamarca e Noruega, enviaram voluntários para lutar com Hitler.

Nos países bálticos, no Cáucaso do norte, na Polônia, Ucrânia e Bielorrússia (e mesmo em partes da Rússia), as lembranças históricas do domínio imperial russo, da repressão e deportação stalinistas, da coletivização agrária, além da questão nacional, traduziram-se em lutas ativas contra a União Soviética (URSS) de Stálin. Hitler usou-as em seu favor de diversas maneiras.

Lançada por Vaclav Havel e outros dissidentes anticomunistas do antigo bloco oriental, a chamada “Declaração de Praga”, de junho de 2008, abriu espaço para que muitas tendências internas, nesses países, equiparassem nazismo e comunismo. O documento foi parcialmente aplaudido pela União Europeia.

Com o pacote do anticomunismo, voltam o antissemitismo e o desprezo pelos ciganos. Na Lituânia, por exemplo, desapareceu de vista a aniquilação de 95% dos 220 mil judeus locais, entre 1941 e 1944. Os alemães davam as ordens, mas a maioria dos executores do extermínio foram voluntários lituanos. A memória dessa colaboração criminosa não existe.

Para construir uma consciência nacional “limpa” e “sem manchas”, os lituanos, que sofreram muito nas mãos dos soviéticos, usam como escudo seus 30 mil concidadãos deportados para a Sibéria, em 1941; e as dezenas de milhares de novas deportações ou execuções, ao final da guerra. Estes fatos lastimáveis, no entanto, não os livram dos 195 mil cadáveres judeus que têm no armário.

No Museu Nacional de Vilnius, a capital, a narrativa salta o período entre 1941 e 44, para não se deter nos anos-chaves do holocausto e colaboração. Desde junho de 2010, o código penal lituano criminaliza o questionamento do “genocídio duplo”.

Em 2008, estabeleceu-se a proibição de símbolos nazistas e comunistas, mas um tribunal de Klaipeda – a terceira maior cidade do país – decidiu, em 2010, que a suástica pertence ao “patrimônio cultural lituano”.
Devido à mesma tentativa de equiparar nazismo e comunismo, na Romênia uma organização não pode se denominar “comunista” sem arriscar-se a ser considerada “ameaça à segurança nacional”. O governo romeno prepara uma lei que proíbe atos públicos que “propaguem ideias totalitárias, ou seja, fascistas, comunistas, racistas ou chauvinistas”.

Na República Checa, o Partido Comunista está ameaçado de cair na ilegalidade pela mesma ideia. A situação na Polônia ficou clara em dezembro passado, quando o jornalista polaco Kamil Majchrzak, redator do Le Monde Diplomatique, pediu, durante uma conferência que ofereceu em Berlim, para não ser fotografado, pois estava ameaçado pela extrema direita em seu país.

Na Hungria, os membros do ex-Partido Comunista, muitos deles agora no Partido Socialista, poderão ser perseguidos judicialmente por “delitos comunistas” cometidos antes de 1989, de acordo com as novas normas introduzidas pelo governo de Viktor Orban.

Revanchismo nacional e questionamento de fronteiras

A nova legislação eleitoral adotada por Budapeste, em favor dos húngaros residentes no estrangeiro – ou seja, as minorias húngaras na Eslováquia, Sérvia e Romênia – é um convite à revisão das fronteiras. Sugere que o país questiona o Tratado de Trianon, que, depois da Primeira Guerra Mundial, tirou do país quase um terço de seu território.

Tal revisionismo é impensável, ou muito difícil, no quadro da União Europeia. Por isso, é preciso acompanhar as tendências anti União Europeia que começam a aflorar ao calor da crise.

A degradação sócio-econômica despertou o sonho da “Grande Hungria”, explica o jornalista e estudioso em cultura nacional, Bruno Ventavoli. “Os valores da democracia, do pluralismo, do diálogo ou da diversidade parecem supérfluos, quando na vida cotidiana não há dinheiro para fazer compras ou pagar as contas. Nasce a tentação de retroceder sobre si mesmos, sonhando com uma Grande Hungria, adornada com a suspeita de vitimização pelas feridas da História; desde as guerras contra os turcos até a invasão soviética, passando pelo Tratado de Trianon”, diz Ventavoli.

Os reveladores critérios da União Europeia

Na sede da União Européia, Bruxelas, não aconteceu muita coisa enquanto o primeiro-ministro húngaro, Viktor Orban, limitava-se a restringir a democracia com medidas e projetos que atentam contra a liberdade de imprensa ou a divisão de poderes. Também não houve queixas enquanto expurgava, do governo e dos meios de comunicação, vozes críticas. O Partido Popular Europeu, a que pertencem os partidos que governam a França e Alemanha, não se incomodou com isso.

O problema começou de verdade quando Orban anunciou medidas como a mudança do sistema fiscal, a nacionalização dos fundos privados de pensões, a concessão, ao Parlamento, de direito de veto sobre a legislação europeia e, principalmente, a submissão do Banco Central ao controle direto do governo. Foi então que Bruxelas afirmou que “os valores europeus” estão em perigo na Hungria e começou a tecer, junto com o FMI, o objetivo de afastar Orban do governo.

Os bancos austríacos estão muito expostos a uma eventual crise da economia húngara, perto de quebrar. Ainda que a Hungria não esteja na zona do euro, essa conexão com a Áustria é vista com enorme temor.

Mas promover um terceiro “golpe tecnocrático” na Europa, depois do grego e do italiano, é complicado, aponta o diário húngaro Népszabadság. “Não é fácil destituir um primeiro ministro do exterior quando foi eleito, conta com dois terços das cadeiras do Parlamento, e a oposição está fragilizada”, observa.

Orban chegou ao poder em 2010, em consequência do desencanto com uma coalizão de governo anterior, encabeçada pelos socialistas. Aquele sentimento também consagrou ao partido fascista Jobbik como terceira força do país. Em 2008, os socialistas e seus aliados haviam iniciado, sob ordens do FMI, duras medidas de ajuste e de desmonte do setor público – que Orban continuou.

O primeiro ministro tem uma sólida maioria apoiando seu projeto retrógrado. Os cem mil húngaros que saíram em 2 de janeiro às ruas de Budapeste contra Orban estão presos entre dois cenários antidemocráticos: o nacional-direitista, de seu governo, e o europeu tecnocrático, de Berlim e Bruxelas. Ambos têm muito em comum – por exemplo, dissolver a democracia e a soberania nacional.

“Além de querer conservar um regime representativo e constitucional, as potências ocidentais e a Comissão Europeia reivindicam que a Hungria adote uma política econômica que não serve aos interesses do povo húngaro”, aponta o filósofo Gáspás Miklós Tamás.

“Decepcionado em muitas ocasiões, o povo húngaro poderia não ver no ‘motivo democrático’ de Bruxelas mais que um mero adorno, algo para disfarçar o peso das medidas de “austeridade” cada vez mais pesadas, impostas pelas potências ocidentais preocupadas com a estabilidade financeira”, diz. Essa contradição torna “muito frágil” a situação da oposição húngara, conclui Tamás.

A extrema direita pode liderar

Questionar a “independência” do Banco Central (ou seja, sua submissão às finanças privadas) e as políticas de “austeridade” da União Europeia é um perigoso precedente de rebeldia, um desafio à democracia submetida ao mercado, propugnada por governantes como Angela Merkel e Nicolas Sarkozy. O paradoxo é que tal precedente está sendo aberto não por um governo de esquerda – mas de extrema-direita. A mensagem não pode ser mais clara: na Europa, a crise está criando buracos negros.

O caso húngaro adverte, da forma mais clara, que a extrema direita, com seu desprezo ao fraco, seu racismo, sua xenofobia e sua propensão ao militarismo, está disposta a rechear esse buraco com programas e propostas perfeitamente capazes de conquistar a rua e a liderança.

Hai outro camiño. O MGS ante a XIII Asemblea Nacional: as ideas e os medios da esquerda soberanista

2012-01-20T22:52:00.000Z

Tirado do site do Movemento Galego ao Socialismo (aquí).

A Asemblea Nacional que queremos.

O MGS defendeu, durante todo o que vai de proceso asemblear, que a XIII Asemblea Nacional do BNG debía estar centrada no debate das ideas e das propostas necesarias para aprofundar nunha liña soberanista e de esquerda para a organización. Unha asemblea participativa e polo tanto aberta a toda a militancia do BNG -o que se debe garantir para futuras ocasións mediante unha reforma estatutaria, e non co subterfuxio da fórmula dun delegado por militante-. É importante tamén termos claro que a recuperación dos sinais de identidade e da credibilidade social do BNG vai ser un proceso longo e, polo tanto, nada comeza nin remata nesta asemblea.

Nesta liña, fixemos as nosas achegas ao longo de todo o proceso, con respeito escrupuloso de prazos e formas, e tentando facer chegar a nosa visión ao conxunto da militancia do BNG en todo o país. Así, realizamos máis de vinte actos en todas as comarcas. Neles explicamos os documentos elaborados polo MGS e o noso proceder até ao momento: as achegas na Executiva, no Consello Nacional e na comisión de correntes para elaborar un texto base; a redacción dun voto particular cando non foi posíbel un texto base conxunto; e finalmente a elaboración de emendas presentadas nas asembleas comarcais para eliminar as ambigüidades e silencios calculados do documento base redixido pola ApU.

Os debates, onde hai que dalos.

Mais non só importa o que se fai, senón tamén as formas. Actuamos sempre polas canles internas da organización, ou facendo pública a nosa posición nos medios propios da organización e de modo respeitoso, sen recorrer a medios como La Voz de Galicia nin facer o xogo a aqueles que só pretenden enfraquecer o BNG ou condicionar a súa liña política.

Ter opinións propias, non coincidentes coas dos outros sectores ou militantes da fronte, é un dereito de calquera militante ou forza organizada. Nós mesmos temos moitos e diversos posicionamentos, sobre os máis diversos aspectos da liña política, organización interna e forma de intervención social do BNG, como evidencian o noso voto particular e as nosas emendas. Mais inserir estas opinións -centradas, por outra parte, no reparto de postos orgánicos- nunha campaña antinacionalista máis vasta contra o BNG non é de admitir. De feito, a externalización deses debates non está a servir nin sequera para transmitir á militancia información veraz do pluralismo interno e das lexítimas posicións de cada sector. Porén, o peor defecto desta práctica non é só a súa inutilidade real para a militancia, senón a súa utilización para debilitar o conxunto e acrecentar a sensación de inestabilidade. Lonxe de representar un exercicio de transparencia, estas comparecencias reiteradas integran unha dinámica máis propia da chantaxe que do diálogo. Así pois, frente aos continuos rumores, saídas á imprensa, manifestos de alcaldes e demais declaracións públicas de dirixentes de +G, Encontro Irmandiño e ApU, o MGS aposta por debater abertamente nos organismos do BNG.

Somos conscientes de que a nosa renuncia voluntaria ás aparicións públicas continuas pode contribuir á invisibilización do MGS que avesamente promoven outras correntes. E aínda así rexeitamos este uso espúreo dos medios de comunicación, que só fai dano ao BNG e en nada axuda a crear un ambiente de colaboración, confianza mutua e fraternidade.

Unha candidatura de esquerda soberanista.

En coherencia coas nosas posicións, e tal como recollemos no noso posicionamento perante a XIII Asemblea, presentaremos unha candidatura ao Consello Nacional, baseada na defensa do espazo político que representamos. Pretendemos que sexa a candidatura de toda a militancia que defenda estes principios, e non só de membros da nosa organización, polo que nela participarán, na medida do seu desexo, militantes do BNG que apostan por este rumo para o conxunto da frente. Non tería sentido a existencia dunha candidatura conxunta con ApU, con base nun documento no que pode haber coincidencias, dado que a UPG é tamén corresponsábel de termos chegado a esta situación, e a súa actuación nos organismos locais e comarcais do BNG e en Galiza Nova, ben como a súa práctica institucional, non se corresponde co que, neste momento, defende no documento oficial. Tampouco procede buscarmos unha alianza con outros sectores do BNG, que agora pregoan “o pluralismo” en triste contraste coa súa práctica recente, da cal é boa mostra o regulamento das eleccións municipais, que representou, polo seu sectarismo, a maior fonte de conflitos internos nas diferentes localidades dos últimos tempos. Por tanto, presentarmos a nosa propia candidatura é a única opción viábel e honesta de actuación nesta XIII Asemblea Nacional.

Ideas, e non só postos.

Estamos nun punto do camiño en que o debate de ideas está a ser absolutamente preterido e substituido por unha simples desputa sobre os postos de dirección a ocupar polas correntes. Especialmente grave parécenos a actitude de +G e o Encontro Irmandiño: os primeiros pretenden converter definitivamente o BNG nun partido do sistema, autonomista e mornamente socialdemocrata; os segundos, envolvidos nunha retórica demagóxica sobre a necesidade de “refundar/rexenerar” o BNG -como panacea contra todos os males- sen ningunha proposta concreta, dan unha viraxe discursiva de 180 graos desde o seu suposto altermundismo e esquerdismo para negociar -mesmo con conferencias de imprensa a modo de chantaxe pública- co sector mais á dereita do BNG. Isto é o que pode acontecer cando unha formación política decide cubrirse cunha nebulosa indefinición do seu posicionamento ideolóxico: que pode rematar por converxer non só con quen foi corresponsábel da deriva autonomista, do autismo respecto aos movimentos sociais e do discurso de “nin esquerda nin direita”, senón con quen agora pula abertamente polo galeguismo frente ao nacionalismo, con quen é favorábel ao avanzo no proceso de integración capitalista da Unión Europea, quen propón abandonarmos as “propostas irrealizábeis”.

A militancia do BNG asiste, entre o escepticismo e a fadiga, a un inacabábel tira-puxa nos medios de comunicación, baixo a escusa dun BNG plural, mais que nin sequera parece precisar de construír un texto común, centrándose no reparto de postos nas listas ou nos cabezas destas. Particularmente rechamante é o papel que se reserva para a militancia independente, a maioría da fronte, e a máis danificada por estas controversias vacuas, cupulares e mediáticas. Homes e mulleres do BNG apenas poden ser observadores ante tan triste espectáculo, amplamente retransmitido, que practicamente renuncia á presentación de emendas ao documento base e pretende a substitución íntegra dun texto por outros de parte que a militancia non pode emendar e que, polo tanto, non reflicten unha visión de conxunto: esa é a visión “integradora” e “plural” que oferecen estas dúas correntes.

Dúas correntes que, sabedoras de que somos fieis aos principios que declaramos, pretenden invisibilizarnos, xa que o contraste coas súas posicións sería clarificador, ou mesmo descualificarnos con insultos públicos. Unha imaxe falsa que desaparece con só contrastar os feitos reais.

O papel do MGS.

A nosa actuación durante estes dous anos, tanto na Executiva Nacional do BNG como no resto de organismos, foi a de apoiarmos de forma coherente as liñas políticas que defendemos, e non condicionar as nosas posicións ao que facían outras organizacións, presas das súas particulares limitacións, contradicións e estratexias. Damos exemplos: ao debaterse a postura do BNG frente ás convocatorias de folgas xerais, a postura do MGS foi que o BNG debía apoialas con firmeza, algo que +G pretendia rebaixar (sobretodo a segunda, convocada en solitario pola CIG): finalmente na Executiva resultou aprobado ese posicionamento cos votos do MGS e mais a ApU. Coincidirmos ou non con outra corrente nunca é un criterio decisivo e non temos medo a ficar sós defendendo as posturas que cremos xustas: durante a aprobación do regulamento para as eleccións municipais, o MGS advertiu que era un método antidemocrático e que implicaba un risco de fractura no BNG, e coherentemente non apoiamos ese regulamento, aprobado en conxunto pola ApU e +G.

Desde o seu nacemento, nas asembleas anteriores de 2006 e 2009 e na actual, o MGS sempre defendeu o mesmo: a necesidade de consolidar unha liña política de esquerda soberanista e a de recuperar a acción social do BNG e a relación en pé de igualdade cos movementos sociais con base na auto-organización. Hai unhas correntes que vogan en sentido contrario e outras que din que agora mudaron. Pola nosa parte, comprometémonos a seguirmos sendo totalmente previsíbeis: os nosos principios non mudan co vento, nin cunha mudanza de goberno, nin antes, nin durante, nin despois dunha Asemblea Nacional. Tampouco se someten a negociación por postos de dirección, nin buscan chegar ás capas dos xornais que queren destruirnos.

Quarta carta às esquerdas

2012-01-20T22:34:00.000Z

Boaventura de Sousa Santos. Tirado de Carta Maior (aqui). Boaventura de Sousa Santos é sociólogo e professor catedrático da Faculdade de Economia da Universidade de Coimbra (Portugal).

As divisões históricas entre as esquerdas foram justificadas por uma imponente construção ideológica mas, na verdade, a sua sustentabilidade prática—ou seja, a credibilidade das propostas políticas que lhes permitiram colher adeptos—assentou em três fatores: o colonialismo, que permitiu a deslocação da acumulação primitiva de capital (por despossessão violenta, com incontável sacrifício humano, muitas vezes ilegal mas sempre impune) para fora dos países capitalistas centrais onde se travavam as lutas sociais consideradas decisivas; a emergência de capitalismos nacionais com características tão diferenciadas (capitalismo de estado, corporativo, liberal, social-democrático) que davam credibilidade à ideia de que haveria várias alternativas para superar o capitalismo; e, finalmente, as transformações que as lutas socias foram operando na democracia liberal, permitindo alguma redistribuição social e separando, até certo ponto, o mercado das mercadorias (dos valores que têm preço e se compram e se vendem) do mercado das convicções (das opções e dos valores políticos que, não tendo preço, não se compram nem se vendem). Se para algumas esquerdas tal separação era um fato novo, para outras, era um ludíbrio perigoso.

Os últimos anos alteraram tão profundamente qualquer destes fatores que nada será como dantes para as esquerdas tal como as conhecemos. No que respeita ao colonialismo as mudanças radicais são de dois tipos. Por um lado, a acumulação de capital por despossessão violenta voltou às ex-metrópoles (furtos de salários e pensões; transferências ilegais de fundos colectivos para resgatar bancos privados; impunidade total do gangsterismo financeiro) pelo que uma luta de tipo anti-colonial terá de ser agora travada também nas metrópoles, uma luta que, como sabemos, nunca se pautou pelas cortesias parlamentares. Por outro lado, apesar de o neocolonialismo (a continuação de relações de tipo colonial entre as ex-colónias e as ex-metrópoles ou seus substitutos, caso dos EUA) ter permitido que a acumulação por despossessão no mundo ex-colonial tenha prosseguido até hoje, parte deste está a assumir um novo protagonismo (India, Brasil, Africa do Sul, e o caso especial da China, humilhada pelo imperialismo ocidental durante o século XIX) e a tal ponto que não sabemos se haverá no futuro novas metrópoles e, por implicação, novas colónias.

Quanto aos capitalismos nacionais, o seu fim parece traçado pela máquina trituradora do neoliberalismo. É certo que na América Latina e na China parecem emergir novas versões de dominação capitalista mas intrigantemente todas elas se prevalecem das oportunidades que o neoliberalismo lhes confere. Ora, 2011 provou que a esquerda e o neoliberalismo são incompatíveis. Basta ver como as cotações das bolsas sobem na exata medida em que aumenta desigualdade social e se destrói a proteção social. Quanto tempo levarão as esquerdas a tirar as consequências?

Finalmente, a democracia liberal agoniza sob o peso dos poderes fáticos (Máfias, Maçonaria, Opus Dei, transnacionais, FMI, Banco Mundial) e da impunidade da corrupção, do abuso do poder e do tráfico de influências. O resultado é a fusão crescente entre o mercado político das ideias e o mercado econômico dos interesses. Está tudo à venda e só não se vende mais porque não há quem compre. Nos últimos cinquenta anos as esquerdas (todas elas) deram uma contribuição fundamental para que a democracia liberal tivesse alguma credibilidade junto das classes populares e os conflitos sociais pudessem ser resolvidos em paz. Sendo certo que a direita só se interessa pela democracia na medida em que esta serve os seus interesses, as esquerdas são hoje a grande garantia do resgate da democracia. Estarão à altura da tarefa? Terão a coragem de refundar a democracia para além do liberalismo? Uma democracia robusta contra a antidemocracia, que combine a democracia representativa com a democracia participativa e a democracia direta? Uma democracia anticapitalista ante um capitalismo cada vez mais antidemocrático?

Entrevistas a Martiño Noriega e Sandra González, alcaldes do BNG

2012-01-20T18:39:00.001Z

XIII asemblea nacional ordinaria do BNG a forza que Galiza precisa

2012-01-20T17:35:00.003Z

Modelo de inscrición (pdf aquí).

Regulamento da asemblea (pdf aquí).

Documento base da asemblea, de Alternativa pola Unidade (pdf aquí).

Voto particular de +GZ (pdf aquí).

Voto particular do Movemento Galego ao Socialismo (pdf aquí).

Voto particular do Frente Amplo / Encontro Irmandiño (pdf aquí).

Relendo a gramsci (IV): a hexemonía, o facer hexemónico dunha clase subalterna

2012-01-20T15:25:00.000Z

Raul Asegurado Pérez.

Cando explicamos desde o socialismo marxista a relación de dominación que as estruturas capitalistas exercen sobre as sociedades e como se lexitíma desde toda instancia o capitaneo dos intereses privados das oligarquías económicas sobre a sociedade, a través de mecanismos de adaptación das percepcións, explicacións, valores e crenzas, estamos a falar, do facer hexemónico de dominación dunha clase social, que expande como norma universal en toda a sociedade o que a ela, e só a ela, en maior grao beneficia.

Isto veu a ser o que Gramsci determinou como hexemonía social, unha función de direción inteletual e moral vencellada ao dominio do poder político; mais a clave fundamental de todo o que Gramsci propón está en ver como unha clase subalterna pode tornarse en clase dirixente e exercer o poder político, e por tanto converterse ela en clase hexemónica.

O elemento clave da crise da hexemonía está dada cando a clase, ou clases, sociais politicamente dominantes non conseguen resolver os problemas de toda a colectividade e impor a toda a sociedade a propria concepción complexa do mundo. Mais se existe unha clase subalterna que logra indicar solucións concretas aos problemas deixados sen resposta e vai incrementando a súa propria cosmovisión a outros estratos sociais, así creia un novo bloque social que paulatinamente vai tornándose hexemónico. Por tanto, a conquista da hexemonía é un proceso que se inicia coa crise de identidade dos valores, explicacións, percepcións e crenzas na sociedade, mais ten que existir unha clase non-hexemónica, subalterna, capaz de dar estas explicacións, e aí inicia o proceso, non é unha resultante espontánea, é un traballo centrípeto de interpretación que vai calando nos límites externos desa clase.

Esta foi sen dúbida unha das aportacións máis revolucionarias de Gramsci ao marxismo, o comunismo ortodoxo non foi quen en moitas ocasións de comprender que este proceso non é unha toma de poder institucional, senón que é un proceso de expansión discursiva que sitúa á sociedade civil como elemento vertebrador, e non ao “aparato” político, do protagonismo político.

Hai unha década, este proceso estaba asentado na Galiza, en moitas outras nacións ocidentais aconteceu o mesmo, mais foi esvaecéndose, unicamente pola lóxica de inverter o proceso de expansión hexemónica natural por unha imposta erroneamente. Cando a creación discursiva chegou a permeabilizar a esferas sociais que non eran as propias, no canto de asumir que tiña que ser un proceso lento de combate pola hexemonía, centrouse unicamente na toma do poder político, institucional, desprazando ao elemento protagonista do cambio social, e fortalecendo as posicións da clase política. Cando na Galiza chegamos ao punto en que os movementos sociais heteroxéneos partillaban valores ideolóxicos identitarios da soberanía, o traballo social que estas facían, que eran indispensábeis para a expansión do discurso hexemónico, ficou nun segundo plano, provocando inequivocamente un afastamento da sociedade civil máis dinámica do referente político, esta creba, foi e é a que rachou o proceso de expansión hexemónica da que partíamos.

Agora, coa chegada da crise capitalista provocada en graos evidentes polos límites da lóxica do crecemento ilimitado, evidencia novamente o paso atrás no que estamos, cando non somos capaces de concibírmonos desde a esquerda nacional como Estado e exercer como tal. Os grupos políticos dominantes non son capaces de explicar as causas e non son cridos pola cidadanía nas súas propostas, distanciando unha vez máis, á clase política das clases populares. O manter un discurso melódico co resto de forzas políticas aínda que sexa diverxente nalgunha escala cromática non é percibido como algo atípico e por tanto simplemente afortala o papel hexemónico actual e non a creba deste.

Mais volvendo novamente a Gramsci, como unha clase subalterna pode desenvolver un facer hexemónico? Partamos do seguinte texto:

As clases subalternas, por definición, non se unificaron e non poden unificarse mentres non poidan converterse en “Estado”: a súa historia, por tanto está entrelazada cao da sociedade civil, é unha función “disgregada” e descontinua da historia da sociedade civil e, a través dela, da historia dos Estados ou grupos de Estados. Hai que estudar, por tanto: 1) a formación obxectiva dos grupos sociais subalternos, polo desenvolvemento e as transformacións que se producen no mundo da produción económica, a súa difusión cuantitativa e a súa orixe a partir de grupos sociais preexistentes, dos que conservan durante algún tempo a mentalidade, a ideoloxía e os fins; 2) a súa adhesión activa ou pasiva ás formacións políticas dominantes, os intentos de influír nos programas destas formacións para impor reivindicacións proprias, e as consecuencias que teñan estes intentos na determinación de descomposición, renovación ou neo-formación; 3) o nacemento de partidos novos dos grupos dominantes para manter o consentimento e o control dos grupos subalternos; 4) as formacións proprias dos grupos subalternos para reivindicacións de carácter reducido e parcial; 5) as novas formacións que afirmen a autonomía dos grupos subalternos, mais dentro dos vellos marcos; 6) as formacións que afirmen a autonomía integral, etc.

Se ben como apunta Gramsci neste escrito un pouco máis abaixo, estas fases poden complementarse con outras, e con fases intermedias, o elemento clave que estamos a vivir dáse no estudo complexo da fase terceira, onde na Galiza, este control deuse dentro da forza política que estaba sendo interpelada pola fase anterior (segunda); isto conlevou a que emerxeran formacións proprias en todo o país na última década, ben por nacemento novo ou por excisións que reclamasen estas reivindicacións amplas pero sempre parciais (grupos ecoloxistas, humanitarios, pacifistas, altermundistas…), a fase inmediatamente seguinte é a que estamos a viver, en forma de orfandade do referente político que a sociedade civil galega ten, aínda que con pequenas excepcións, que seguen zoupando unha e outra vez dentro dos vellos marcos. A cuestión é que se estas excepcións non conseguen imporse a base dunha refundación imprescindíbel dese referente político, emerxe como irremediábel unha formación nova que afirme unha autonomía integral da clase subalterna que combata en termos de hexemonía a construción da sociedade que se pretende.

Conquerir unha refundación tamén é posíbel se, e só se, se dá nos termos expostos, en que o vello marco entenda e comprenda as necesárias mutacións históricas, facéndose permeábel á nova estruturación social en continua dialéctica entre a sociedade (estrutura) e as institucións (superestrutura),pois o vello marco de vangarda ficou esvaecido na súa involución de contacto co poder facéndoa unha forza típica da clase hexemónica política dominante, e deberá ceder o papel protagónico aos entes non castrados polo Estado (en termos gramscianos), senón aos que están cargados de novas respostas, e por tanto, unha evidencia de síntomas de recuperación da forza política será a aceitación do risco nas institucións e a primacía dunha base militante activa que vaia engrosándose paulatinamente, ben cun incremento cuantitativo como cunha expansión discursiva alén dos límites orgánicos, que permitan falar dunha difusa separación entre uns e outros pois o discurso hexemónico estaría nunha fase de expansión enorme.

Pois unha das cousas que teremos que prestar especial interese é en “incluir todas as repercusións das actividadas do partido, en toda a área dos grupos subalternos no seu conxunto e sobre as actitudes dos grupos dominantes, e ten que incluír as repercusións das actividades dos grupos dominantes sobre os subalternos e sobre os seus partidos. Entre os grupos subalternos, un exercerá ou tenderá a exercer unha certa hexemonía a través dun partido, e hai que precisar isto estudando os desenvolvementos, tamén, de todos os partidos en canto inclúan elementos do grupo hexemónico ou dos demais grupos subalternos que sofren esa hexemonía” (Gramsci: 492)

Por tanto, se o partido está dentro da lóxica hexemónica de dominación, e o grupo subalterno que tenta acadar unha nova hexemonía está na sociedade civil, esta debe pilotar un novo referente político a través dunha forma de partido, pode facerse sen partido? Ao entender de Gramsci non; ao observar as respostas de empoderamento social que se dá nos grupos máis artellados en razón de grupos de consumo, sindicais, finanzas alternativas, espazos civís okupados ou non, ecoloxistas, etc… chégase á rápida resposta da necesidade do partido, isto é sinxelo de observar na sociedade civil máis artellada de Europa, a de Euskalherria onde a construción do referente político foi unha das máis aceleradas concrecións da necesidade que se tiña para a expansión hexemónica do novo discurso chegando incluso a expandir unha consideración positiva no Reino de España e rachando unha situación anquilosada durante décadas que será positiva para todas as partes.

Acordo para unha candidatura plural “NOVO PROXECTO COMÚN, REFUNDACIÓN E REXENERACIÓN DO BNG”

2012-01-19T21:21:00.000Z

Do site do Encontro Irmandiño (aquí).

As organizacións políticas integradas no BNG, +GALIZA e ENCONTRO IRMANDIÑO xunto con outros colectivos e grupos de independentes, entendendo que neste proceso é máis o que nos une que o que nos separa, queremos facer público o seguinte acordo para a nosa participación na XIII Asemblea Nacional:

Asumir como teses para este proceso o documento “NOVO PROXECTO COMÚN, REFUNDACIÓN E REXENERACIÓN DO BNG”, elaborado como fusión das respectivas teses con aportes de outros colectivos e compañeiras e compañeiros independentes, e que será debatido no plenario da Asemblea Nacional.

Impulsar unha candidatura conxunta, inclusiva e aberta a aquelas persoas e grupos políticos ou de base que apoien unha alternativa a prol dun “novo proxecto común para a rexeneración e refundación do BNG” reflectido nas nosas teses conxuntas. A candidatura conxunta ao Consello Nacional será encabezada por Xosé Manuel Beiras Torrado. A persoa que optará a candidato do BNG á Xunta de Galicia será Carlos Aymerich Cano.

Facer un chamamento á participación da militancia do BNG no Plenario da Asemblea Nacional os vindeiros 28 e 29 de Xaneiro, para dar respaldo a esta iniciativa co seu apoio democrático imprescindíbel

Somos conscientes da importancia do paso dado que resposta á demanda expresada por unha grande parte da base social do BNG e da súa contorna. Estamos convencidos de que esas demandas non se verán defraudadas.

Galiza a 19 de xaneiro de 2012

Grécia: bloco central afunda, esquerda dispara

2012-01-19T20:51:00.000Z

Tirado do Esquerda.net (aquí).

Última sondagem mostra que o Pasok desmoronou, mas a Nova Democracia também perdeu. Três partidos à esquerda do Pasok têm, somados, 38%. Greve geral recebeu membros da troika.

O Pasok, pelas eleições de 2009, que ainda são as que formam o atual parlamento grego, tem 160 deputados. Mas, de acordo com a última sondagem, divulgada pelo diário Kathimerini, teria, se as eleições fossem hoje, 40 deputados, e 14% dos votos. A Nova Democracia ganharia as eleições, mas com menos votos que teve em 2009: as sondagens dão-lhe 30,5% (33,4% em 2009), insuficientes para ter maioria parlamentar.

A sondagem mostra, por outro lado, que a esquerda tem um crescimento fulgurante. A Esquerda Democrática, partido fundado em junho de 2010 na sequência de uma rutura do Synaspismos, o principal partido da coligação Syriza, aparece com 13,5% dos votos (não exisitia nas últimas eleições), seguido do PC com 12,5% (7,5% em 2009) e do Syriza com 12% (4,6% em 2009).

A sondagem também revela que 62% não confiam que o primeiro-ministro Lucas Papademos resolva os problemas económicos do país e quase nove em cada dez gregos consideram que o país está a ir na direção errada.

Greve geral recebe missão da troika

Nesta terça-feira, cerca de 20 mil pessoas, segundo os organizadores, manifestaram-se no centro da capital grega durante uma greve de 24 horas convocada pelo sindicato maioritário GSEE e o comunista PAME no dia em que chegou ao país a missão da troika.

Fontes sindicais consultadas pela agência Efe, afirmaram que a adesão à greve foi de 80%. A maior parte das lojas e grandes empresas de Atenas permaneceram fechadas. Duas das três linhas de metro da capital paralisaram, e a terceira só abriu no início e no final do dia, da mesma forma que os autocarros e comboios suburbanos. Os portos também não funcionaram. A greve só não afetou os aeroportos.

Também participam da greve os professores e profissionais de saúde, além dos advogados, que protestam pela liberalização de sua profissão, e os jornalistas, dois setores que prolongarão a greve por 48 horas.

UE: a disciplina orzamental, un excelente negocio para os bancos

2012-01-19T11:52:00.000Z

Michael R. Krätke. Artigo tirado de SinPermiso (aquí) e traducido por nós.

Pouco antes do Nadal, os bancos atopáronse co "agora tócache a tí": o Banco Central Europeo (BCE) ofreceu un marco crediticio completamente novo: a xigantesca suma de case medio billón de euros, a tres anos e un interese tan baixo (un un por cento, o actual tipo de interese oficial do banco central), que parece sacado dun conto de fadas. E os clientes sérvense ávidos, entre outras cousas porque o BCE acepta practicamente todos os empréstitos dos países da eurozona como garantías. Os negocios bancarios son fluídos, mais iso axuda pouco. O comercio interbancario segue estancándose porque os bancos non se fían os uns dos outros mentres avanzan por este camiño, así que non pode falarse dun boom nos créditos de investimento.

Onde foi o diñeiro? Algúns bancos compraron bonos públicos, España e Italia poden colocar con éxito os seus títulos de débeda de dúas a cinco anos, pero a maioría de bancos queren pór o seu diñeiro de inmediato nas caixas fortes do BCE. E esas caixas fortes sobordan: máis de 450 mil millóns de euros descansan xa nelas. Os bancos nadan en diñeiro e son, como sempre, histéricos acredores do estado. Pode verse coma se fose favorábel para o BCE comprar bonos públicos dos países que atravesan problemas económicos e embolsarse con iso os intereses. Porén o goberno alemán rexéitao, porque un procedemento así supostamente socava a disciplina orzamentaria.

Co antigo Presidente do BCE, Jean-Claude Trichet, compráronse abertamente nos mercados secundarios bonos soberanos por un valor total de 300 mil millóns de euros. Co seu sucesor, Mario Draghi, sucede todo o contrario: aos bancos privados inxéctaselles diñeiro barato para que sigan comprando os bonos do tesouro dos países da zona euro, refinanciándoos e enriquecéndose no proceso. Por desgraza o BCE perde así diñeiro e influencia. De adquirir directamente os bonos, dos intereses beneficiaríanse os países membros. Unha venda así, ou créditos directos do BCE a países como Grecia, Portugal ou España, poderían ademais estar venllados a unha demanda, completamente razoábel, de impulsar unha restructuración das débiles economías do sur en lugar de recetarlles un aforro a calquera prezo.

Por desgraza o goberno de Merkel bloquea esta opción debido a unha mestura de ignorancia e de arrogancia. No canto duns eurobonos relativamente baratos, no canto dunha venda relativamente eficaz de bonos dos países en crises, no canto de créditos efectivos dos bancos centrais (tanto dá se do BCE ou dun dos bancos revalorizados polas medidas de rescate), tómanse desvíos e camiños ocultos. Por que? Non para outra cousa que para rescatar aos bancos europeos, que no 2012 enfrontaranse a unha esixencia de refinanciamento tan elevado como a que teñen como os países en crises da zona euro.

Con gosto

Os cínicos observarán que os alemáns poden permitirse perder diñeiro con esta crise financeira. Á fin e ao cabo aproveitáronse até a data como poucos da erosión do euro, e non en pouca medida. É máis: canto máis se demore unha solución á crise, tanto mellor para o fisco alemán. Wolfgang Schäuble pode endebedarse tan barato como ningún outro ministro de Finanzas antes del puido facelo: os últimos bonos do estado alemán en decembro e xaneiro vendéronse a 3'8 e 1'8 veces o seu valor respectivamente. Os investidores toman de bo grado os bonos federais e mesmo se permiten beneficios negativos só para poder prestar diñeiro ao estado alemán. O goberno federal afórrase así un mes tras outros miles de millóns en impostos.

Non hai que esquecer que canto máis e durante máis tempo decaia o valor do euro, mellor para as exportacións alemás. O estado alemán gaña ademais miles de millóns cos créditos do rescate a Grecia, Irlanda e Portugal. E con todo, moitos alemáns cren aínda que son os mestres pagadores da crise e seguen ao seu goberno, que axitando o sempiterno pantasma da inflación tenta evitar que o BCE xogue na crise o seu papel de banco de crédito de último recurso.

De feito, este banco central afastouse desde maio de 2010 crecientemente do modelo do Bundesbank a partir do cal se construíu. A sacra estabilidade de prezos xa non goberna en solitario, mais o cambio cara a unha política monetaria e de débeda pragmática e á medida da situación da crise en Europa aínda non se alcanzou, tendo en conta que se arrastra a todos os demais aos antediluvianos conceptos de disciplina orzamentaria e de aforro e con iso prolóngase a crise. A pesar de toda a marea de diñeiro, o discurso na zona euro non pode ser o da inflación, pois a taxa de inflación mesmo descende mentres o desemprego siga sendo elevado e os países da zona euro extremen a súa política de aforro e afundan o gasto social. Canto máis conduza o goberno federal aos seus socios da Unión Europea á recesión coas súas dogmas de aforro, menor será o risco de inflación.

Nadamos en diñeiro e non avanzamos nin un só paso. Ao contrario, a danza dos mercados continúa, pois até abril han de refinanciarse os bonos públicos de España, Italia e, non en último lugar, Francia con centos de milleiros de millóns de euros en xogo. A política monetaria do BCE, en principio expansiva, é conducida coa ideoloxía de aforro por un camiño extraviado, tan equivocado como caro, do cal se aproveitan uns cantos centenares de bancos. E, ao mesmo tempo, é contrarrestada por unha política fiscal en extremo restritiva.

Economía verde, novo disfraz do ultraliberalismo

2012-01-19T11:31:00.000Z

Alejandro Nadal. Artigo tirado de SinPermiso (aquí) e traducido por nós.

Cadro de Kurt Schwitters (1887-1948), poeta, artista plástico, escultor, precursor da nova tipografía e pintor alemán ligado ao dadaísmo de Hannover, o máis "apolítico" e achegado ao collage frente ao de Berlín. Schwitters comenzou pintando, no entanto, dentro dun estilo expresionista, mais en 1919 empezou a realizar collages, incorporando aos seus trabajos elementos efémeros como billetes de tren e autocarro, así como recortes de xornais. A partir de 1922, acusa a influencia do grupo holandés De Stijl. Schwitters realizó tamén, primero en Alemaña, despois en Noruega e finalmente en Inglaterra, onde murreu, tres versións memorábeis dos seus Merzbau ou aglomeracións xigantescas de obxectos inútiles.

No medio da máis grave crise da economía capitalista a escala mundial, a deterioración ambiental foi relegada a un plano secundario. É certo que algo se fala sobre a perda de biodiversidade ou o cambio climático. Pero nos feitos o medio ambiente non é prioridade.

Os termos do debate sobre a crise impúxoos a dereita e na súa pantalla de radar o problema ambiental sempre ocupou un lugar subsidiario. Por iso non sorprende que agora que os centros de poder castigan con austeridade fiscal e promoven a destrución de calquera vestixio do estado de benestar, o medio ambiente brille pola súa ausencia. E cando se lle pretende tratar como tema prioritario, a realidade é que só é para manter o proxecto ultraliberal a escala global.

O Programa de Nacións Unidas sobre Medio Ambiente (PNUMA) promove desde fai xa tres anos unha serie de proxectos que se encadran dentro do que bautizou como a Iniciativa de Economía Verde (IEV). Este proxecto define a unha economía verde como o resultado de melloras no benestar humano e equidade social, ao mesmo tempo que se reducen os riscos ambientais e a escaseza ecolóxica. O PNUMA sostén que o manexo eficiente dos recursos ambientais ofrece oportunidades económicas importantes. Finalmente, afirma que unha economía verde debe ser baixa no uso de combustíbeis fósiles e socialmente incluíente.

Esa retórica pode dar unha boa impresión. Pero a realidade é que a iniciativa do PNUMA adoece de grandes defectos que, ao final de contas, anulan o que podería aparecer como bos desexos. O que queda é un disfrace mal armado para darlle unha cara amábel ao ultraliberalismo desde o punto de vista ambiental.

O primeiro grande problema da IEV é a incapacidade para examinar as causas da destrución ambiental. Ningunha das forzas económicas que provocan a deterioración ambiental é obxecto dunha análise coidadosa. Nin a concentración do poder económico en centros corporativos, nin os procesos de acaparamiento de terras en grandes rexións de África e América Latina, nin o efecto da especulación financeira sobre produtos básicos, nin o peso enorme da débeda dos países máis pobres do mundo son temas importantes para o PNUMA. En contraste, abunda a retórica sobre instrumentos de política baseados no mecanismo de mercado e a necesidade de alentar o investimento privado.

O PNUMA tamén ignora as causas da feroz desigualdade, que é trazo dominante na economía mundial. Tal parecese que esa desigualdade caeu do ceo, coma se tratásese dun fenómeno meteorolóxico. Así, a IEV fala da necesidade de aliviar e mesmo de eliminar a pobreza. Pero sempre que o fai é en referencia ao potencial que ofrece o bo manexo dos recursos. Nunca se menciona a necesidade de corrixir o marcado rumbo en contra dos salarios reais. Dabondo sábese que en case todo o mundo os salarios reais experimentaron unha declinación importante a partir dos anos setenta. Entre as causas máis visíbeis dese resultado está a represión salarial imposta para controlar a demanda agregada e, dese modo, levar adiante a loita contra a inflación (o principal inimigo do capital financeiro). A pesar da importancia desta variábel da distribución, a palabra salarios non ten cabida no dicionario da IEV.

A desigualdade tamén está fortemente ancorada nunha política fiscal regresiva. Con todo, cando se trata de recomendacións en materia de política fiscal, o documento do PNUMA suxire que o mellor marco fiscal para o crecemento debe descansar nos impostos indirectos e en baixas taxas impositivas para o sector corporativo. Isto debe ir acompañado de maior eficiencia no gasto público, o que na xerga ultraliberal tradúcese en maiores axustes e xeración dun superávit primario para pagar cargas financeiras. Claro, as referencias do PNUMA son a OCDE, o Banco Mundial e a consultora PriceWaterhouseCoopers. Iso si, alértase sobre os riscos de impor gravames ao capital financeiro.

Aínda que a iniciativa do PNUMA baséase na idea de que a crise ofrece a oportunidade para reencaminar a economía mundial polo carreiro do desenvolvemento sustentábel, ningún documento do organismo contén unha análise seria sobre as orixes e natureza da crise. Os lectores poden corroborar o anterior na páxina da IEV (www.unep.org/greeneconomy). Por extraordinario que pareza, unha análise seria sobre a crise e as súas ramificacións non é relevante para falar da transición cara a unha economía verde.

A iniciativa do PNUMA tenta estender a vida do modelo ultraliberal. É tamén un bo exemplo da sentenza de Keynes: non só fracasamos no intento de comprender a orde económica en que vivimos, senón que a temos mal interpretado até o grao de adoptar medidas que operan duramente no noso detrimento.

Garzón e a Transición

2012-01-19T11:12:00.000Z

Vicenç Navarro. Artigo tirado de Público (aquí). Ilustración de Mikel Jaso e tradución de noso.

Unha das concepcións máis estendidas nos círculos políticos e mediáticos de maior influencia e difusión en España é que a Transición da ditadura á democracia foi modélica. Liderada polo monarca, tal Transición deu como resultado -segundo esta versión- unha democracia homologábel a calquera outra democracia existente en Europa, o cal se conseguiu sen maiores convulsións nas institucións políticas, económicas, financeiras e mediáticas do país. O suposto éxito de tal proceso explica que se quixo mesmo exportar este modelo de Transición a outras ditaduras que estaban baixo presión para que se transformasen en sistemas democráticos. Varias veces, o ministro de Asuntos Exteriores suxeriu a ditaduras en declive, e aos seus opositores democráticos, que tomasen a Transición española como punto de referencia.

A mesma concepción que valora a Transición española como modélica (elemento fundamental da sabedoría convencional existente no país sobre aquel proceso), tamén considera exemplar o compromiso adquirido polas forzas políticas maioritarias de non furgar no pasado. É dicir, esquecerse das enormes violacións dos dereitos humanos, predominantemente realizadas polas forzas golpistas en contra dun sistema democrático, esquecemento que se defendía e continúa defendéndose como necesario para construír o futuro. Parte deste obxectivo asumía que os definidos como os dous bandos do conflito civil eran igualmente responsábeis do acaecido e que, por tanto, era mellor pechar contas e esquecerse do ocorrido. Desta concepción deriva a Lei de Amnistía, en que todas as violacións quedaron amnistiadas, lei que se considera determinante para que ocorrese a Transición, supostamente modélica. Hai que sinalar que, aínda cando as dereitas foron as que promoveron esta versión da Transición, moitos elementos importantes foron tamén asumidos por grandes sectores das esquerdas, o cal contribuíu a que tal percepción se reproducise case como unha dogma.

Tal dogma, con todo baseouse nunha falsidade. A Transición non foi modélica como tampouco o foi a democracia que estabeleceu. Foi un proceso realizado baixo o dominio das forzas conservadoras e polos aparellos herdados do réxime anterior, liderados pola monarquía, e claramente enquistados no Estado español. Non foi unha Transición pactada entre iguais: antes ao contrario. As esquerdas acababan de saír do cárcere ou da clandestinidade e do exilio.

O seu peso procedía das enormes mobilizacións da clase traballadora e outros elementos das clases populares que presionaron para que terminase aquel réxime. Por iso é polo que, aínda cando o ditador morreu na cama, a ditadura morrese na rúa. No entanto, as esquerdas non tiñan o poder nin para romper con aquel Estado nin para negociar en bases de igualdade, dando lugar ao enorme rumbo conservador que existe, non só nas estruturas do Estado, senón tamén nas institucións financeiras, económicas, culturais e mediáticas do país. É este poder o que explica as enormes insuficiencias do Estado do benestar español, que 33 anos despois de terminar a ditadura aínda ten o gasto público social máis baixo da UE-15. A democracia incompleta conduciu a un benestar claramente insuficiente.

Non hai un indicador mellor do inmodélica que foi a Transición e das enormes limitacións que ten a democracia española que o que ocorrerá esta próxima semana. O Tribunal Supremo xulgará ao único xuíz que se atreveu a esixir ao Estado que atope aos desaparecidos durante a brutal represión dos golpistas sublevados contra as forzas democráticas, honrándoos, á vez que denunciando aos responsábeis. Esta situación cobre de vergoña a toda España.

Como pode España presentarse como unha sociedade democrática cando ocorre este feito que culmina un proceso que reproduce unha das maiores inxustizas que ocorreu no século XX en Europa? España é o país onde houbo un número maior de desaparecidos por causas políticas en Europa sen que se fixo nada sobre iso. E cando se quere facer algo, o Estado (nada menos que o Tribunal Supremo) quere pechar o caso e castigar ao xuíz que ousou mirar baixo a alfombra e tentar facer algo de limpeza, recoñecendo ademais a aqueles que foron asasinados o seu compromiso coa democracia. A comparación do que está a ocorrer en España co sucedido noutros países que sufriron ditaduras fascistas ou fascistoides semellantes é un indicador máis do enorme subdesenvolvemento democrático deste país. En ningún outro país houbo a ocultación desta enorme represión, deixando indefensos ás vítimas e ás súas familias, que non poden nin sequera honrar aos seus mortos (que son os mortos de todos os demócratas) por non saber onde se atopan. O contraste entre o comportamento do Estado español cara ás vítimas do terrorismo de ETA e o das vítimas das forzas golpistas e do Estado terrorista é bochornoso (non hai outra maneira de definilo).

Esta situación é indignante e vergoñosa. O Tribunal Supremo non é consciente do enorme desprestixio que o enjuiciamiento de Garzón polo caso dos desaparecidos significa para a Xustiza española e para o Estado español. No programa de humor de maior audiencia en Estados Unidos sinalábase que, na mesma maneira que Bolivia, sen mar, ten Ministerio de Mariña, España tiña Ministerio de Xustiza. Non se dan conta da vergoña que están a orixinar os membros do Tribunal Supremo co seu comportamento, no ámbito internacional? Por mera coherencia democrática debería haber manifestacións ao longo do territorio español en protesta polo insulto que o enjuiciamiento de Garzón supón a todas as forzas democráticas de España e do mundo.

Cada empregado da Goldman Sachs cobrou 369.697 dólares de media en 2011

2012-01-18T17:32:00.000Z

Tirado de aquí e traducido por nós. Esta entidade representante do peor turbocapitalismo é a que pide urbe et orbe moderación salarial.

Entrar a traballar en Goldman Sachs non é fácil. Pero unha vez dentro, os beneficios son considerábeis. O principal banco de investimento de Wall Street destinou 12.220 millóns de dólares (9.525 millóns de euros) en remunerar aos seus 33.000 empregados. Esta cifra supón un 21% menos que en 2010, e o seu persoal diminuíu nun 7%. Pero, aínda así, cada unha destas 33.300 persoas cobrou 366.967 dólares de media. O banco gañou 2.510 millóns de dólares (1.958 millóns de euros), o 67,5% menos.

Goldman Sachs inviste en remunerar ao seu persoal o 42,4% do seu beneficio neto. Os seus pagos reducíronse o 21% con respecto ao exercicio pasado, e reduciu o 7% os seus empregados totais até 33.300.

Sen ter en conta o pago de dividendos correspondentes ás accións preferentes, o resultado neto de Goldman Sachs alcanzou un beneficio de 4.492 millóns de dólares (3.054 millóns de euros), un 46,8% menos que os 8.354 millóns de dólares (6.517 millóns de euros) que gañou o ano pasado.

Pola súa banda, a cifra de negocio da entidade reduciuse un 26,4%, desde os 39.161 millóns de dólares (30.548 millóns de euros) até os 28.811 millóns de dólares (22.474 millóns de euros), debido principalmente a un descenso do 72% nos ingresos da súa división de investimento e préstamo.

No cuarto trimestre do ano, Goldman Sachs gañou 978 millóns de dólares (763 millóns de euros), un 56,1% menos, aínda que sen contabilizar o pago de dividendos, o beneficio alcanzou os 1.013 millóns de dólares (790 millóns de euros), un 57,6% menos.

Pola súa banda, a cifra de negocio acumulada no tres últimos meses de 2011 alcanzou os 6.049 millóns de dólares (4.717 millóns de euros), un 30% menos que os 8.642 millóns de dólares (6.739 millóns de euros) que ingresou no mesmo período do exercicio anterior. Esta caída debeuse principalmente a un descenso da facturación do 43% en banca de investimento e do 56% no seu negocio de investimento e préstamo

O conselleiro delegado de Goldman Sachs, Lloyd C. Blankfein, destacou que 2011 estivo dominado polas preocupacións macroeconómicas globais que afectaron "significativamente" aos seus clientes.

"Aínda que os nosos resultados descenderon como consecuencia diso, estou satisfeito de que a empresa manteña a súa posición de líder na industria na súa franquía global de clientes, mentres xestiona de forma prudente o risco, o capital e os gastos", engadiu.

A entidade recalca que segue xestionando de forma conservadora o seu capital e a súa liquidez e informa de que o seu cociente de capital 'Tier 1' segundo as normas de Basilea I situouse a data de 31 de decembro no 12,1%.

Ensinanzas de Islandia

2012-01-18T17:13:00.000Z

Luis Fuenmayor Toro. La Razón, pp A-2, 15-1-2012, Caracas

Ía incorporar no título deste artigo a expresión "por agora", popularizada pola o actual Presidente durante o golpe de estado de 1992, pero logo decidín que se sobrentende dita expresión, pois todo análise faise no presente e o futuro dirá se foi certo e durante canto tempo o foi. Trátase do caso da crise económico financeiro de Islandia, país insular atlántico, situado ao noroeste de Europa, pertencente ao grupo dos países escandinavos, de pouco máis de 100 mil quilómetros cadrados e cunha poboación próxima ao 350 mil habitantes. Un país pequeno, que en 2008 viuse enfrontado a unha crise financeira grave, similar á desatada no resto de Europa, xerada por unha débeda superior 9 veces ao seu Produto Interno Bruto (PIB), o afundimento do sistema bolsista e o esborralle do valor da súa moeda.

Ante o colapso da economía e o programa de axustes do Goberno, os islandeses rebeláronse e, a través de protestas e manifestacións pacíficas, lograron a realización de eleccións anticipadas en 2009, en que o partido conservador gobernante foi derrotado por unha coalición de forzas de esquerda, que instrumentou un programa contrario fronte á crise. A través dun referendo, a poboación rexeitou ademais as medidas de axuste económico e financeiro propostas polo FMI, como requisito para a execución dun préstamo aprobado por 2.100 millóns de dólares. Estas medidas significaban reducións importantes dos gastos sociais e do estado de benestar alcanzado por esa nación, privilexiaban o pago da débeda dos bancos privados por encima dos intereses da xente e protexían o capital dos banqueiros responsábeis da crise.

O 90 por cento dos islandeses en referendo dixo "Non" ao pago da débeda dos bancos privados, o que levou a que parte da mesma, a contraída con "aforradores" dos países baixos e do Reino Unido, fóra asumida polos gobernos destes estados. O FMI conxela o préstamo aprobado até tanto se pague a ilexítima débeda. En 2010, convócase unha Asemblea Constituínte para a reforma da Constitución e lógrase ademais que o Presidente e o Primeiro Ministro saíntes sexan levados a xuízo polo manexo neglixente da crise e, nun novo referendo, o pobo islandés volve negar o pago polo seu Goberno da débeda dos bancos privados. Ante esta situación, un dos bancos afectados decidiu recentemente pagar ao redor do 33 por cento do debido.

A cantidade de fraudes detectadas e irregularidades cometidas polos bancos privados levou á Fiscalía de Islandia a acusar a dous executivos bancarios de alto nivel de actuación fraudulenta, aprobación de créditos sen as garantías debidas, decisións crediticias non autorizadas e efectuadas sen a consulta e estudos debidos, por montos superiores aos 100 millóns de euros. Pola súa banda, as axencias calificadoras de riscos, todas de carácter privado e moi ligadas aos intereses financeiros das máis grandes economías, logo da crise continuaron devaluando a débeda islandesa, a pesar de que pouco antes que a mesma explotase mantiñan unha clasificación tripla A da devandita débeda. É totalmente claro que este tipo de organismos non pode seguir influíndo en forma tan decisiva ao redor das débedas dos países afectados.

A diferenza do feito no resto de Europa, en Islandia non se aceptou o pago da débeda da banca privada nin se lle inxectou á mesma recursos en forma incondicional, nacionalizouse boa parte do sector bancario e deixouse que outros bancos crebasen. Púxose en práctica unha política de emprego, mantivéronse os beneficios sociais dos seus habitantes e sanear a administración financeira. O ano que acaba de terminar significou un modesto crecemento económico para Islandia e prevese que triplicará este ano o crecemento media da Unión Europea. Todo este proceso foi silenciado pola imprensa internacional, a cal está en mans e por tanto ao servizo do grande capital, precisamente o responsable da crise que se quere liquidar con sacrificios da poboación. Se se trata da receita keynesiana, parece funcionar neste caso.

A pesar das diferenzas de tamaño e de desenvolvemento entre Islandia e nacións como España, Italia, Portugal e Grecia, a súa forma de enfrontar a crise suxire que a instrumentación de programas ultraliberais como os do FMI non só non darían resultados, senón que serían contraproducentes e moi daniños para a xente. Se esta aproximación é válida, tamén o sería sinalar que non estamos ante a presenza da crise última do capitalismo mundial, pois a solución islandesa prodúcese dentro dese mesmo capitalismo, sen significar en absoluto un cambio do modo de produción.

Indo máis aló de Keynes, e sen crer que é posíbel evitar as consecuencias sociais de desigualdade e inxustiza, producidas polas contradicións do sistema capitalista, si creo posíbel que se poida instrumentar dentro do capitalismo e mentres este exista, unha lexislación e normativa que impida a especulación financeira, que castigue a xerentes, banqueiros e gobernantes involucrados en irregularidades e corrupción, que ante crise e desaxustes aplique medidas correctivas que non castiguen á poboación e que impulse un manexo ético das finanzas. Requiriríase da existencia dun control social e non da absoluta liberdade dos mercados preconizada polo ultraliberalismo, cuxo fracaso é máis que evidente.

A revolta da burguesia assalariada

2012-01-18T14:51:00.000Z

Slavoj Zizek. Artigo tirado de Diário Liberdade (aqui).

Como Bill Gates tornou-se o homem mais rico dos EUA? Sua riqueza nada tem a ver com os custos de produção do que a Microsoft vende: i.e., não é resultado de ele produzir bom software a preços mais baixos que a concorrência, nem de ‘explorar’ seus operários com melhores resultados (a Microsoft paga salários relativamente altos aos operários intelectuais que contrata). Fosse assim, a Microsoft já teria falido há muito tempo: as pessoas teriam escolhido sistemas abertos, como o Linux que são tão bons, ou até melhores, que os produtos Microsoft. Milhões de pessoas continuam a comprar software da Microsoft porque a Microsoft impôs-se, ela mesma, como padrão quase universal, praticamente monopolizou o campo, encarnação do que Marx chamou de ‘intelecto geral’[1], significando conhecimento coletivo em todas as suas formas, da ciência ao saberes práticos. Gates efetivamente privatizou parte do intelecto geral e enriqueceu apropriando-se do lucro que extraiu dessa apropriação.

A possibilidade de que o intelecto geral fosse algum dia privatizado jamais passou pela cabeça de Marx, nem por perto de seus escritos sobre o capitalismo (em boa parte porque Marx passou ao largo das dimensões sociais do capitalismo). Mas a questão está na base das lutas de hoje em torno da propriedade intelectual: o papel do intelecto geral – baseado no conhecimento coletivo e na cooperação social – aumentou no capitalismo pós-industrial, assim como a riqueza que se acumula, fora de qualquer proporção com o trabalho usado para produzi-lo.

O resultado não está sendo, como parece que Marx esperava, a autodissolução do capitalismo, mas a gradual transformação do lucro gerado pela exploração do trabalho em renda apropriada mediante a privatização do conhecimento.

Vale o mesmo para os recursos naturais, cuja exploração é um das principais fontes de lucros no mundo. Daí brota a luta permanente entre os aspirantes àqueles lucros: os cidadãos do Terceiro Mundo, ou as corporações ocidentais. Há alguma ironia na evidência de que, ao explicar a diferença entre o trabalho (que, usado, produz mais valia) e outras commodities (cujo valor é integralmente consumido, ao serem usadas), Marx fale do petróleo como exemplo de commodity ‘comum’. Hoje, qualquer tentativa de ligar aumentos e quedas do preço do petróleo a aumentos e quedas nos custos de produção ou no preço do trabalho explorado seria absolutamente sem sentido: os custos de produção são desprezíveis, como proporção do preço que se paga pelo petróleo, preço que, de fato, é o lucro que os proprietários dos recursos podem exigir, graças à oferta limitada.

Uma modificação na função do desemprego é outra das consequências do aumento na produtividade, por causa do crescimento exponencial no impacto do saber coletivo. O desemprego é produzido por um capitalismo muito bem-sucedido (maior eficiência, maior produtividade etc.) – que torna os trabalhadores cada vez mais inúteis: o que deveria ser uma bênção – haver cada vez menos trabalho braçal – converteu-se em maldição. Ou, dito de outro modo: a chance de ser explorado num trabalho de longo prazo é vista hoje como privilégio. O mercado mundial, como diz Fredric Jameson, é agora “um espaço no qual todos foram um dia trabalhador produtivo e no qual o trabalho, por todas as partes, começou a ser precificado fora do sistema”. No atual processo da globalização capitalista, a categoria do desempregado já não está confinada ao “exército de trabalho reserva”; inclui também, como Jameson escreve, “essas populações massivas em todo o mundo que, como aconteceu, caíram fora da história”, que foram deliberadamente excluídas dos projetos de modernização do Primeiro Mundo capitalista e descartadas como casos terminais sem esperança”: os chamados estados falidos (República Democrática do Congo, a Somália), vítimas de fome epidêmica ou desastre ecológico, presas na armadilha de pseudo arcaicos “ódios étnicos”, objetos de filantropia de ONGs ou alvos da “guerra ao terror”.

A categoria dos desempregados expandiu-se, pois, e hoje inclui vastas quantidades de pessoas, dos temporariamente desempregados, passando pelos já não empregáveis e permanentemente desempregados, até os habitantes de guetos e favelas (gente que o próprio Marx várias vezes descartou como ‘lumpen-proletários’), chegando, finalmente, a populações inteiras ou estados excluídos do processo capitalista global, como os espaços em branco dos mapas antigos.

Há quem diga que essa nova forma de capitalismo oferece novas possibilidades de emancipação. Essa, seja como for, é a tese de Hardt e Negri em Multidão, onde tentam radicalizar Marx, dizendo que, se se decapitar o capitalismo, obteremos o socialismo. Marx, como esses autores o veem, foi historicamente limitado pela noção de trabalho industrial mecanizado, centralizado, automatizado e hierarquicamente organizado, razão pela qual entendeu o “intelecto geral” como algo de certo modo semelhante a uma agência central de planejamento; só hoje, com o crescimento do “trabalho imaterial”, essa virada revolucionária tornou-se “objetivamente possível”. Esse trabalho imaterial estende-se entre dois polos: do trabalho intelectual (produção de ideias, textos, programas etc.) ao trabalho afetivo (dos médicos, babás e aeromoças). Hoje, o trabalho imaterial é “hegemônico” no sentido em que Marx proclamou que, no capitalismo do século 19, a grande produção industrial era hegemônica: porque se impõe não pela força dos números, mas pelo papel estrutural chave, emblemático que desempenha. Emerge daí um vasto novo domínio chamado “o comum”: conhecimento partilhado e novas formas de comunicação e cooperação. Os produtos da produção imaterial não são objetos, mas novas relações sociais e interpessoais; a produção imaterial é biopolítica, a produção da vida social.

Hardt e Negri descrevem aí o processo que os ideólogos do capitalismo ‘pós-moderno’ celebram como a passagem da produção material à produção simbólica; da lógica centralista-hierárquica à lógica da auto-organização e cooperação multicêntrica. A diferença é que Hardt e Negri são efetivamente fiéis a Marx: tentam provar que Marx estava certo, que o crescimento do intelecto geral no longo prazo é incompatível com o capitalismo.

Os ideólogos do capitalismo pós-moderno dizem exatamente o contrário: a teoria (e a prática) marxista continuam dentro dos limites da lógica hierárquica do controle estatal centralizado e, portanto, não conseguem lidar com os efeitos sociais da revolução da informação. Há boas razões empíricas que sustentam essa posição: o que realmente levou à ruína os regimes comunistas foi a inabilidade para acomodarem-se à nova lógica social sustentada pela revolução da informação: tentaram dirigir a revolução construindo dentro dela um outro projeto centralizado de planejamento estatal em larga escala. O paradoxo está em que o que Hardt e Negri celebram como a única chance de superar o capitalismo é celebrado pelos ideólogos da revolução da informação como o nascimento de um capitalismo ‘sem atrito’.

A análise de Hardt e Negri tem alguns pontos fracos – o que explica como o capitalismo conseguiu sobreviver ao que teria sido (em termos marxistas clássicos) uma nova organização da produção que o teria tornado obsoleto. Os autores subestimam a extensão em que o capitalismo de hoje (pelo menos no curto prazo) já conseguiu privatizar o próprio intelecto geral; subestimam também a evidência de que, mais que a burguesia, os próprios trabalhadores estão-se tornando supérfluos (com número sempre crescente de trabalhadores já não só temporariamente desempregados, mas estruturalmente inempregáveis).

Se o velho capitalismo envolvia idealmente um empreendedor que investia dinheiro (seu ou emprestado) na produção que ele próprio organizava e comandava e, na sequência, o empreendedor embolsava o lucro, um novo tipo ideal começa a emergir hoje: já não se trata do empreendedor dono da própria empresa, mas do gerente especialista (ou de um conselho de gerência e administração presidido por um presidente executivo) que administra uma empresa cujos proprietários são bancos (também administrados por gerentes que não são os donos dos bancos) ou investidores dispersos. Nesse novo tipo ideal de capitalismo, a velha burguesia, que ficou sem função, é refuncionalizada como gerência assalariada: a nova burguesia recebe salários, mesmo que seja proprietária de partes da empresa; e parte de sua remuneração são ações da própria empresa (‘bônus’ pelo ‘sucesso’).

Essa nova burguesia ainda se apropria da mais valia, mas sob a forma (mistificada) do que tem sido chamado de ‘salário extra’: recebem mais que o ‘salário mínimo’ proletário (muitas vezes uma referência mítica, da qual os exemplos reais que se conhecem na economia global é o salário de fome de um operário de porão chinês na China ou na Indonésia), e é essa diferença em relação aos proletários comuns que determina o seu status. A burguesia no sentido clássico tende assim a desaparecer: os capitalistas reaparecem como um subconjunto de trabalhadores assalariados, como gerentes e administradores qualificados para ganhar mais em virtude de sua competência (motivo pelo qual as “avaliações” pseudo-científicas são cruciais: elas legitimam as diferenças nos holerites). Longe de estar limitada a gerentes, a categoria dos trabalhadores que ganham salário extra inclui todos os tipos de especialistas, administradores, funcionários públicos, médicos, advogados, jornalistas, intelectuais e artistas. A mais valia assume então duas formas: mais dinheiro (para os gerentes, etc.), mas também menos trabalho e mais tempo livre (para – alguns – intelectuais, mas também para os administradores do Estado, etc.).

O processo de avaliação que qualifica alguns trabalhadores a receber ‘salário a mais’ é mecanismo arbitrário de poder e ideologia, sem qualquer vínculo com qualquer competência real; o salário a mais não existe por razões econômicas, mas por razões políticas: para manter uma ‘classe média’ que garanta a estabilidade social. A arbitrariedade da hierarquia social não é erro; é, isso sim, questão central, com a arbitrariedade da avaliação desempenhando papel análogo à arbitrariedade do sucesso de mercado.

A violência ameaça explodir não quando há contingência demais no espaço social, mas, sim, quando se tenta eliminar qualquer contingência. Em La Marque du sacré, Jean-Pierre Dupuy concebe a hierarquia como um de quatro procedimentos (‘dispositivos simbólicos’) cuja função é tornar não humilhante a relação de superioridade: a hierarquia propriamente dita (ordem imposta de fora que me permite experienciar meu status social inferior como se não tivesse qualquer relação com meu valor inerente); a desmistificação (procedimento ideológico que demonstra que a sociedade não é uma meritocracia, mas o produto de lutas sociais objetivas, que me permite evitar a dolorosa conclusão segundo a qual a superioridade de outra pessoa seria resultado de seus méritos e realizações); a contingência (mecanismo similar, pelo qual se chega a entender que nossa posição na escala social depende de uma loteria natural e social; os de melhor sorte são os que nasceram com os genes certos, nas famílias ricas); e a complexidade (forças incontroláveis levam a consequências imprevisíveis; por exemplo, a mão invisível do mercado pode determinar o meu fracasso e o sucesso do meu vizinho, mesmo que eu trabalhe muito mais e seja muito mais inteligente).

Diferente do que parece, esses mecanismos não contestam nem ameaçam a hierarquia, porque a tornam palatável, dado que “o que dispara o torvelinho da inveja é a ideia de que o outro merece a boa sorte que tem, não a ideia oposta – a única que pode ser manifesta abertamente.” Dupuy extrai dessa premissa a conclusão de que é grave erro pensar que uma sociedade razoavelmente justa que se perceba como justa, estará, por isso, livre de ressentimentos: é exatamente o contrário; precisamente nesse tipo de sociedade os que ocupam posições inferiores buscam e encontraram, em violentas irrupções de ressentimento, vazão para o orgulho ferido.

Ligado a isso é o impasse que a China enfrenta hoje: o objetivo ideal das reformas de Deng foi introduzir o capitalismo sem qualquer burguesia (porque a burguesia seria a nova classe dominante); mas agora os líderes da China estão ante a dolorosa descoberta de que capitalismo sem hierarquia estável (que a existência da burguesia oferece) gera instabilidade permanente. Que caminho seguirá a China? Os ex-comunistas estão emergindo como os mais eficientes gerentes do capitalismo, porque a inimizade histórica que nutrem contra a burguesia como classe acomoda-se perfeitamente à tendência do capitalismo de hoje para tornar-se capitalismo gerencial sem uma burguesia – nos dois casos, como Stálin disse há muito tempo, “os quadros decidem tudo”. (Diferença interessante entre a China de hoje e a Rússia: na Rússia, os professores universitários são escandalosamente mal pagos – e, de fato, já são parte do proletariado; – na China, recebem confortabilíssimo salário ‘a mais’, mecanismo pelo qual sua docilidade fica assegurada.)

A ideia do salário a mais também lança nova luz sobre os protestos ‘anticapitalistas’ em curso. Em tempos de crise, os candidatos óbvios ao ‘aperto do cinto’ são os baixos níveis da burguesia assalariada: o protesto político é seu único recurso, se querem evitar unir-se ao proletariado. Embora os seus protestos sejam nominalmente dirigidos contra a brutal lógica do mercado, estão, de fato, protestando contra a gradual erosão do lugar econômico privilegiado (politicamente) que sempre foi deles. Ayn Rand tem uma fantasia em Atlas Shrugged (1957) [2], de capitalistas ‘criativos’, fantasia que encontra sua realização pervertida nas greves de hoje, que são greves, na maior parte, de uma ‘burguesia assalariada’ movida pelo medo de perder seus privilégios (o ‘a mais’ sobre o salário mínimo). Não são protestos proletários: são protestos contra a ameaça de serem reduzidos a proletários. Quem se atreve a fazer greve hoje, em tempos em que ter emprego fixo já é, só isso, um privilégio? Não os trabalhadores mal pagos (no que resta) da indústria têxtil etc., mas os trabalhadores privilegiados que têm empregos garantidos (professores, funcionários dos serviços de transporte público, policiais). Vale o mesmo para a onda de protestos de estudantes: a principal motivação é, pode-se dizer, o medo de que a educação superior não mais lhes assegure ‘salário a mais’ depois que deixarem a universidade.

Ao mesmo tempo, é evidente que o vasto renascimento de protestos do ano passado, da Primavera Árabe à Europa Ocidental, de Occupy Wall Street à China, da Espanha à Grécia, não pode ser reduzido a revolta da burguesia assalariada. Cada caso tem de ser considerado à luz dos próprios méritos. Os protestos de estudantes contra a reforma universitária na Grã-Bretanha foram visivelmente diferentes dos tumultos de rua de agosto, que foram carnaval de destruição consumista, verdadeira explosão dos excluídos[3].

Pode-se dizer que os levantes no Egito começaram em parte como revolta da burguesia assalariada (jovens educados em protesto contra a ausência de perspectivas de vida para eles mesmos), mas esse foi apenas um aspecto de protesto mais amplo contra um regime opressivo. Por outro lado, os protestos não mobilizaram trabalhadores pobres e camponeses; e a vitória eleitoral dos islamistas é indicação de o quanto era pequena a base secular original das manifestações de rua.

A Grécia é caso especial: nas últimas décadas, foi criada ali uma nova burguesia assalariada (sobretudo dentro da super ampliada base administrativa do Estado) graças à ajuda financeira e aos empréstimos da União Europeia; e os protestos foram motivados, em grande parte, contra as ameaças de extinguirem-se aqueles privilégios.

Ao mesmo tempo, a proletarização das faixas de salários mais baixos da burguesia ocorre ao lado do oposto extremo: a remuneração economicamente irracionalmente muito alta paga aos gerentes-executivos top e banqueiros. Essa remuneração é economicamente irracional, sim: pesquisas já comprovaram nos EUA que a remuneração dos gerentes-executivos top e banqueiros é inversamente proporcional ao sucesso das respectivas empresas.

Em vez de nos pormos a escrever crítica moralista contra essas tendências, temos de lê-las como sinais de que o próprio sistema capitalista já não é capaz, ele mesmo, de encontrar níveis de estabilidade autorregulada. É o mesmo que dizer que o capitalismo está a um passo de descontrolar-se completa e absolutamente.

11 de janeiro de 2012

[1] MARX, Karl, Grundrisse. Manuscritos econômicos de 1857-1858: Esboços da crítica da economia política. São Paulo: Boitempo, 2011 [trad. Mário Duayer] [NTs].

[2] Ver também “Slavoj Zizek fala à rede Al Jazeera: Agora, o campo está aberto”, 8/11/2011, em http://redecastorphoto.blogspot.com/2011/11/slavoj-zizek-fala-rede-al-jazeera-agora.html [NTs].

[3] Ver 20/8/2011, “Assaltantes de lojinhas do mundo, uni-vos!”, em http://redecastorphoto.blogspot.com/2011/08/slavoj-zizek-assaltantes-de-lojinhas-do.html

Manuel Fraga e a arte: o seu legado

2012-01-18T14:16:00.000Z

César Salgado. Artigo tirado de aquí e traducido por nós.

Na tarde do 11 de novembro de 1951, Salvador Dalí pronunciou unha conferencia no Teatro María Guerrero de Madrid diante da flor e nata da burguesía e aristocracia madrileñas, anunciada co título "Picasso y yo". Sobre o escenario acusou a Picasso de tentar "matar a beleza da arte co seu materialismo comunista", mais convidaba os presentes a asinar unha telegrama en que se lle pedía ao artista malagueño que regresase a España polo que representaba de "gloria da pintura española, por encima das ideoloxías diverxentes". Desde París, Picasso comentará con sorna poucos días despois: "Dalí ten a man tendida, mais eu só vexo a falanxe".

Foto: Nun salón do Instituto de Cultura Hispánica, en Madrid (11 de novembro de 1951), tras a conferencia de Salvador Dalí no Teatro María Guerrero. De dereita a esquerda: o poeta Leopoldo Panero (de costas), Gonzalo Serraclara (avogado), Manuel Fraga, Salvador Dalí, Antonio Galego Burín (director xeral de Belas Artes), e o crítico de arte Rafael Santos Torroella.

Nin que dicir ten que o esperpento de Dalí fixo as delicias do público, o cal, entre anonadado e encantado cun acto que rompía co aburrimento das grises actividades artísticas da época, imaxinábase xa de volta á vangarda. Desde logo, aquel "número" non saíra da calenturenta seseira de Dalí. Ao contrario, el fixo o papel de coello saíndo da chisteira no primeiro dunha secuencia de exercicios de prestidigitación urdidos por quen, co tempo, sería considerado o principal mago da propaganda do réxime: Manuel Fraga Iribarne.

Manuel Fraga era, naquel momento, secretario xeral do Instituto de Cultura Hispánica (ICH), o organismo que organizara o acto. Xunto a Leopoldo Panero, Carlos Carballos Piquer e Alfredo Sánchez Bela, Fraga imaxinou ao ICH como un vehículo idóneo para conseguir que a ditadura adquirise unha "normalidade" cultural, isto é, para que ofrecese unha aparencia de libre creatividade homologábel á do resto de países occidentais. Xa desde a súa fundación en 1948, o ICH creara unha serie de instrumentos para levar a cabo esa política. Fundouse a notoria revista Cuadernos Hispanoamericanos, que sería dirixida sucesivamente por Pedro Laín Entralgo, Luís Rosales, José Antonio Maravall e Félix Grande. En 1951, abríronse as portas da I Bienal Hispanoamericana de Arte en Madrid, organizada "por moi feliz iniciativa de Manuel Fraga e Alfredo Sánchez Bela", segundo as palabras do historiador e crítico Manuel Sánchez-Camargo, que, na súa opinión "foi o acontecemento máis decisivo da nosa vida artística case nos atrevemos a dicir que en séculos [...] deuse entrada aos artistas famosos fóra das nosas fronteiras e esquecidos dentro delas; entronizouse o esforzo creacional, e apartouse a pintura imitativa, formularia, fría e pasada. De alí naceu esa arte española que hoxe triunfa no mundo". En 1952, ábrese o Instituto de Cooperación Hispanoamericana, controlado por Sánchez Bela, Fraga e Luís Rosales, que se converterá nunha das principais catapultas do franquismo cultural cara aos Estados Unidos, co apoio explícito de José María de Areilza, embaixador de España en Washington. O ICH, e a súa crecente militancia anglófila, pronto será esencial no acelerado achegamento do réxime aos Estados Unidos.

En 1953, Fraga mostrou un singular interese por patrocinar o primeiro Congreso de Arte Abstracta da Universidade Internacional Menéndez Pelayo de Santander, un proxecto xestado polo arquitecto José Luís Fernández do Amo, mais que Fraga acabará financiando, tutelando os seus contidos. Aquel congreso, e unha grande Exposición Internacional de Arte Abstracta que se presentou en paralelo, supuxeron un notábel paso na escalada do réxime por ofrecer apoio a aquelas iniciativas culturais que puidesen transformar tanto a imaxe externa do país, como convencer ao franquismo máis ultramontano e casposo das vantaxes diplomáticas dunha aposta pola vangarda abstracta, da que aborrecía boa parte da academia, que a consideraba antiespañola: "É que a arte abstracta pode pór en perigo a personalidade nacional?", preguntábase en 1952 un crítico de arte afín aos postulados de Fraga: "Un modo de pintar non pode ir en contra de ninguén, e menos cando eses artistas demostraron ser españois até a medula, por grandes rebeldes, por grandes inventores, por grandes creadores".

Fraga enarborou a decisiva estratexia do réxime de promover a vangarda abstracta, especialmente nos foros internacionais, como vía para maquillar a realidade social e política da España da década do cincuenta. O apoio do goberno aos artistas "informalistas" de Dau ao Set (Tàpies, Ponç, Cuixart...), do grupo El Paso (Saura, Milleiros, Feito, Rivera, Viola, Chirino, Canogar...), de Chillida, de Oteiza, etc., tivo como premio a consecución de numerosos galardóns internacionais para estes artistas, e a proxección dun país no que parecía que non pasaba nada excepcional. Porén tamén comportou dous enormes paradoxos, moi duradeiros. O primeiro, propiciar con enorme astucia o colaboracionismo activo daqueles creadores cun réxime do que non se sentían especialmente adeptos, desactivando calquera pretensión crítica ou molesta que houbese nas obras ou nos artistas no nome da tradicional rebeldía, visceralidade e transcendencia da arte español. Esa desactivación calou fondo na propia historia da arte español: que pensariamos se, por exemplo, Joseph Beuys colaborase toda unha década co nazismo? por que esta pregunta non nola fixemos en España respecto daquela situación? Unha pregunta, que temendo respostas incómodas -e non necesariamente condenatorias- non se fixo no noso país coa profundidade debida.

O segundo paradoxo, intimamente ligado co anterior, ten que ver cunha obsesión de Fraga e da xeración que este representou no marco da elite do réxime: fronte ao desastre español no político (do que el, naturalmente, non sentía responsábel), a cultura debía converterse nun polo de reunión, comuñón e consenso. A cultura debía estar exenta de ideoloxías para que fose -como, desde a súa óptica, sempre fora- o espazo de encontro entre os españois. A arte tería que referirse só a si mesmo, sen referencias externas que contaminasen a súa autonomía. E, de feito, nas conclusións do congreso santanderino, redactadas por relevantes figuras da arte como José María Moreno Galván, Jorge Oteiza, Sebastià Gasch, Alexandre Cirici ou Luís Felipe Vivanco, pódese ler "a arte non tolera concesión algunha a valor que caia fose da arte". Podémonos imaxinar os rostros de satisfacción nos despachos do ICH ante estas manifestacións dos artistas e críticos de vangarda, que, ao cabo, farán factíbel que Fraga e outros promovan entre as máis altas instancias do poder a asunción da vangarda no seo do sempre precario programa cultural franquista, e o abandono das grises estéticas imperiais ou academicistas.

En 1965, Moreno Galván acuñou o termo "Xeración Fraga" -que incluía a Laín, Tovar, Ridruejo, Rosales, Panero, Vivanco, Madariaga, Aranguren, a Vicky Eiroa, á deportista Lilí Álvarez e á galerista Juana Mordó, quen os reunía a todos nas súas ceas- e á que definiu do seguinte xeito: "Esa xente que non fixo a guerra e, se a fixo, non se manchou as mans no seu sangue. Case todos eles, non todos, senten ligados ao bando vencedor por moitos lazos: polo da catolicidade, polo dunha ideoloxía aristocráticamente falanxista, por razóns familiares, por todo; pero senten ao mesmo tempo tenuemente desligados da chocarreira gritería da vitoria. Por dúas razóns fundamentais: porque lles cheira mal o sangue corrompido e por estética". Trátase dunha xeración burguesa, ben educada, estupendamente relacionada, que viaxa a miúdo a París, a Londres, a Roma, a Buenos Aires, e cada vez máis a Nova York. Van a misa pero len a Sartre, a Camus. Visitan as bienales de Venecia e Sao Paulo, e todos darían unha man por coñecer en persoa a Picasso, do que falan en todos os faladoiros. En cambio, a Dalí, considérano un bufón necesario, pero que non corresponde cos ideais de "modernidade" que perseguen. Nun xornal galego, unha entrevista a Fraga en calidade de secretario do ICH en 1952 titulábase así: "Vale más Fraga en mano que Dalí volando...". É unha xeración en busca dun modelo cultural que os represente mais que non cuestione o seu status político e económico. Perseguen un modelo que solucione a excepcionalidade internacional de España, sen darse conta de que a orixe desa situación está na propia ditadura e no papel que eles se deron na mesma. Os sectores vinculados ao ICH anhelan poder transformar o academicismo artístico nunha poderosa corrente de vangarda que os sitúe nunha posición de igualdade cando viaxen por aí. E acabáronllo crendo.

Fraga e aqueles axentes culturais "liberais" do franquismo non conseguirán do todo os seus obxectivos estéticos -como era de esperar nunha ditadura militar, beata e antimoderna-, mais os indubidábeis éxitos diplomáticos que se obtiveron marcarán a lume lento unha constante nas políticas culturais da transición e dos anos oitenta: a cultura como un lugar desprovisto de conflito. Daqueles pos virán certos lodos. Unha vez chegue o momento da "transacción" democrática, Fraga e moitos dirixentes como el, blandirán a súa interpretación consensual da cultura como modelo efectivo e antiideológico, e mostrarán o éxito da política artística franquista ao tratar a vangarda dos anos cincuenta como a mellor carta de presentación respecto da viabilidade dunha arte feita por artistas que se chaman de esquerdas: "porque a arte está por encima das ideoloxías diverxentes". [A este respecto sería óptimo repasar a definición de "folclore" e de "intelectual orgánico" que dá Gramsci; nota do blogger]

En 1962, Manuel Fraga pasaría a dirixir o Ministerio de Información e Turismo grazas á súa magnífica carreira de prestidixitador oficial. O franquismo fíxose burgués e, con iso, a alta burguesía poderá encarar a realidade da ditadura sen emponzoñarse na política. Grazas a esa simbiose, a burguesía logrará que a ditadura militar se siga sostendo. O franquismo creou o turismo e triunfou. Benidorm e Marbella foron as apostas claras dun réxime que buscaba fachadas tras as que ocultar unha ditadura. Para que iso puidese lexitimarse, emprazou o discurso nunha terapia social máis ampla: a despolitización. O recurso á prestidixitación social mediante termos como "apertura", "desenvolvemento" e "benestar", abriu a porta para que un grande número de persoas asumisen que o turismo era unha escapatoria ao sistema, unha especie de elo na secuencia de feitos que ineludibelmente comportaban máis liberdade. Loxicamente, era unha liberdade sen directa impregnación política: unha liberdade á que se podía acceder unicamente desde a despolitización. Nesta dirección podemos comprender o nacemento dos potentes contextos turísticos de Canarias, Baleares ou a Costa Brava: contornas desenvolvidas xa non soamente desde os Ministerios senón desde a iniciativa privada; a miúdo, meramente individual, como é o caso catalán.

Existe unha consideración, profundamente ancorada no imaxinario sociopolítico nacional, que di que o turismo promoveu e permitiu aos españois achegarse á democracia, aínda -a pesar de- a ditadura. O turismo representou, no marco desta visión, un "cabalo de Troia" nas anquilosadas estruturas franquistas; un sopro de ar fresco que canalizou as bases dun sistema plural de dereito: "libre circulación de persoas", "contacto co mundo exterior", "acceso a novos mercados e divisas", "tráfico de ideas e costumes". Ao mesmo tempo, o turismo proporcionou o acceso ao benestar, á segunda residencia, ao automóbil (Sociedade Española de Automóbiles de Turismo, SEAT), a un espazo público xa exento de conflitos, ás primeiras fortunas e, sobre todo, lexitimouse como base financeira da familia: o investimento inmobiliario converteríase na garantía de futuro, ao contrario que no resto de Europa, onde os capitais familiares atopaban acubillo no aforro, na industria, nos bancos, ou nas contas bolsistas. Ademais, os intereses turísticos servían de trampolín ou cobertura aos máis variadas pelames e intereses políticos.

A burguesía que mantivo viva a ditadura e que despois se fixo demócrata entendeu perfectamente a mensaxe lanzada por Fraga e os seus adláteres respecto á arte e ao turismo. Mentres as exitosas políticas turísticas do franquismo se venderonse mediante a apelación ao "benestar" (cuxos ecos aínda se escoitan en boca de políticos como Mayor Oreja ou José Bono), as triunfantes manifestacións artísticas dos anos cincuenta xustificáronse pola "creación de liberalidade" no estreito marco dunha ditadura. Ambos os dispositivos intelectuais convertéronse rapidamente a principios dos anos oitenta en marcos de referencia á hora de lexitimar a arte e a cultura como mecanismos xeradores de cidadanía, como polos de reunión social, e por conseguinte, desconflituados. Ese desexado proceso "cidadán" chocará en breve coa propia contradición dos seus termos fundacionais. Non se trata dunha cidadanía participante e xeradora de política, senón unha cidadanía baseada no benestar e na liberalidade, mais despolitizada. Iso traduciuse nun fenomenal negocio. A industria cultural converteuse nun factor fundamental na transformación dos imaxinarios e as representacións sociais, pero non na quimérica creación de cidadanía, que finalmente se converteu nun mero e consensuante consumidor cultural. O valor da cultura en España produciu unha comuñón extraordinaria dos intereses de estado -nas súas variadas formas-, a iniciativa privada, e os intelectuais encaixados no sistema, creando unha profunda interiorización e subxetivación do discurso do poder tanto en creadores como en consumidores.

Niso, o papel de Fraga Iribarne é esencial e ineludíbel. Fraga estaba convencido que a cultura (a arte ou o "estilo de vida", el non facía distincións) era a perfecta metáfora da forza social fronte aos vaivéns políticos; que a arte e o turismo espellaban a vitalidade cidadá; pero ambos os dominios debían expresarse por unha clase política "intérprete" desa vitalidade, capaz de xerar as dinámicas necesarias para mantela e promovela. En poucas palabras, Fraga legou á democracia a manipulación e o secuestro da expresión cultural do pobo que el mesmo pretendía celebrar. Convenceu a moitos de que esa expresión, ou era sen arestas, ou non era. Tanto a arte como o turismo deviñeron iconas do nacional, marcas e logos dunha identidade construída a base de bosquexar historias e relatos mediante medias verdades e números ilusionistas que só están ao servizo de investidores financeiros e políticos, sempre desinteresados en calquera cousa que cheire a conflito. E ao César o que é do César: iso foi cousa de Fraga, ou polo menos, foi quen o articulou con máis pericia.

Fraga: morrer en Madrid

2012-01-18T13:03:00.000Z

Tirado do site da CIG (aquí).

O «especial» que a TVG transmitiu o domingo ás 23 horas pola morte do ex-ministro de Franco e ex-presidente da Xunta de Galiza vai ser exhibido nas escolas de socioloxía e nas de xornalismo como a mensaxe subliminar máis absurda xamais vista.

Até catro veces vimos a Fraga en top-less en Palomares. Unha das poucas veces que falou, xa vello, foi para contar que aínda tiña o calzón de Palomares, que gardaba para os convidados moi gordos. Non había preguntas máis interesantes?

Ningunha imaxe de Franco e Fraga xuntos e apenas unha ou dúas co rei dos españois. Inaugurando e premendo botóns. Co seu traxe de «apertura» Príncipe de Gales e a imaxe dunha antena e a «apertura» e bafarada de ar fresco que trouxo na «liberdade de prensa» o paso de Fraga pola ditadura.

Nin un sutil comentario sobre as penas de morte asinadas por el e polo goberno do ditador.

Se cadra, as palabras e imaxes referidas a Galiza son as que mellor delatan o personaxe. Os mil gaiteiros da súa toma de posesión que na Cidade da Cultura poderían ser 10.000, a “guayabera” marrón en La Habana facéndolle unha queimada a Fidel, as autovías e o corolario dunha vida entregada a España: berrando no Senado en español ao senador do BNG, Pérez Bouza, que a el ninguén ía ensinarlle nin darlle leccións de galeguismo e que estaba en contra do uso das outras linguas oficiais en tan digna cámara.

Fraga é o exemplo do que non debe ser un galego que se autodefina como tal. Durante a súa andaina como ministro e embaixador de Franco, o único vínculo do excelentísimo señor don Manuel Fraga coas súas orixes foi a súa partida de nacemento.

Durante a democracia, a súa idea de España era a de Madrid e satélites, e Galiza non estivo nas súas aspiracións até que bateu varias veces coa negativa das urnas e co seu pasado franquista na súa intención de ser presidente de Goberno de España.

Galiza non deixou de ser un retiro dourado na periferia da periferia. Coa enchente dos fondos europeos asinou canta obra pública e autovía puido, sen descoidar un interior sen comunicacións, unha desastrosa rede ferroviaria e unha política exterior de polbo e e empanadas. Conxelou a aplicación da Lei de normalización lingüística de forma tal que nunca se aplicase, e falou galego en público de forma tal que non sabiamos se falaba ou desfalaba.

Cando o corpo e Galiza non daba máis de si (para el e os seus intereses), el, que era tan galego, non dubidou en marchar a Madrid á súa casa, porque a de Perbes é casa de señoriño da capital que ven pasar as calores do verán, non apta para vivir nin digna de recibir tal nome.

Alí morreu, no centro do centro… en España, onde sempre quixo ser e estar.

Stiglitz defende o contrário do que quer a Europa: menos austeridade, mais investimento

2012-01-18T12:55:00.000Z

Joseph Stiglitz. Tirado de aqui.

Não é raro ouvi-lo criticar as políticas de austeridade adoptadas na zona euro. E o alerta que repetiu nos últimos dias é um sério aviso à espiral recessiva que diz deixar a Europa à beira do caos. Joseph Stiglitz, Nobel da Economia em 2001, um olhar um tanto pessimista sobre o futuro europeu, fala nesta quarta-feira em Lisboa, no IV Congresso da Distribuição Moderna, depois de uma série de apelos recentes a um pensamento menos conformista com a austeridade na gestão da crise.

“A austeridade como solução é simplesmente [uma política] errada” para a Europa superar a crise, afirmou ainda nesta terça-feira numa entrevista à Bloomberg, repetindo o argumentário que fora na véspera apresentar num fórum financeiro em Hong Kong.

Professor na Universidade de Columbia, antigo vice-presidente do Banco Mundial, actual presidente da Associação Económica Internacional, o economista norte-americano tem insistido recentemente contra uma política de combate à crise apenas centrada na austeridade, que diz ser um caminho insustentável.

Quando os líderes europeus acertam detalhes para finalizarem um pacto que reforça a disciplina orçamental na zona euro – alargado voluntariamente aos países da União Europeia –, Stiglitz diz que a direcção que a Europa está a tomar é a errada.

É um assumido partidário das posições keynesianas. O que propõe é exactamente o contrário dos repetidos apelos à redução orçamental na Eurolândia: o aumento da despesa pública, com investimento público como motor de um efeito de multiplicação orçamental.

Se, pelo contrário, os líderes da zona euro insistirem na fórmula da austeridade, é previsível uma grave recessão, sustenta. Ainda há dias defendia que, mesmo se o reforço das regras orçamentais e a austeridade possam prevenir a próxima crise, estas medidas “não são a solução para a crise actual”.

Stiglitz, que no Banco Mundial exerceu também o cargo de economista-chefe, diz ser urgente repensar a arquitectura financeira global – e isso exige regulação e transparência. Há duas razões essenciais que o justificam: por um lado, porque o mundo moderno só viveu um período de estabilidade financeira (no pós-crise de 1929); por outro, porque só com transparência porá fim à turbulência nos mercados financeiros.

Sobre a Europa, o economista tem um olhar profundamente pessimista – acredita ser quase inevitável o desaparecimento do euro.

Escrevia num artigo de Dezembro, passando em revista o ano de 2011, “o ano do pessimismo racional”: “É provável que os problemas económicos e políticos que se manifestaram nos Estados Unidos e na Europa em 2011 – e que foram terrivelmente mal geridos até agora – só piorem em 2012”.

Será o ano de todos os perigos, como resumia num outro texto. As hesitações sobre o futuro da Grécia e a escolha da austeridade pelos principais países da moeda única, considera, “custaram caro à Europa no último ano”. E continua: “A Itália foi tocada pelo contágio. Em Espanha, o desemprego que já se encontrava nos 20% no início da recessão, continuou a aumentar. O impensável – o fim do euro – começou a tornar-se uma possibilidade real”.

Stiglitz fala hoje às 12h no congresso da Associação Portuguesa de Empresas de Distribuição, que terá ainda o ministro da Economia, Álvaro Santos Pereira, a encerrar os trabalhos, no Museu do Oriente.

Camilio Nogueira apoia a +Galiza na Asemblea do BNG e pide un acordo cos Irmandiños

2012-01-18T11:39:00.000Z

Tirado de Galicia Hoxe (aquí).

O que eurodeputado do BNG entre 1999 e 2004 e parlamentario na Cámara galega máis dunha década, Camilio Nogueira, mostrou o seu apoio público á corrente +Galiza e ao seu referente nesta asemblea, Carlos Aymerich, que actualmente é o voceiro parlamentario do Bloque.

Así recólleo a páxina web desta corrente, a través da cal Camilo Nogueira fai público a súa aposta por unhas teses alternativas ás que serven de documento base para o debate na asemblea, que se corresponden coas impulsadas pola plataforma Alternativa pola Unidade -- que auspicía a UPG--.

En declaracións a Europa Press, Camilo Nogueira explicou que el, como independente, e outras persoas que non pertencen a ningunha sensibilidade pero que no seu día se aglutinaron en torno a Esquerda Galega (que el liderou), sumáronse á proposta de emenda conxunta que xa supuxo un punto de encontro entre +Galiza e o Encontro Irmandiño, e que prosperou no debate en asembleas comarcais, aínda sen acordo global. Con todo, si se debaterá no plenario dos días 28 e 29 deste mes.

Ao respecto, Camilo Nogueira explicou que, tanto el, como outros independentes, apostan por ese texto conxunto, así como por "esa alianza", na que ademais de +Galiza, se faga unha "alternativa" con independentes e os 'irmandiños'.

"Aparece o meu nome, pero correspóndese con máis xente, persoas repartidas por toda Galicia", indicou Camilo Nogueira, quen expresou que é "conveniente" que +Galiza e o Encontro Irmandiño "busquen unha alianza" co fin de aglutinar "moita xente no BNG que non está organizada internamente", pero que é o groso da militancia da formación nacionalista.

"Ou ben vencer na asemblea democraticamente, ou unha corrente consolidada que contemple o futuro doutro xeito", puxo enriba da mesa o histórico nacionalista como posibilidades no seo da formación.

Camilo Nogueira apoia a proposta política e o referente de Máis Galiza

2012-01-18T00:02:00.000Z

Tirado do site de +Galiza (aquí). Extrañamente a nova non trascendeu á imprensa (aínda).

O histórico dirixente nacionalista, Camilo Nogueira, quere facer público a través da nosa web a súa aposta polo documento de Máis Galiza para esta Asemblea Nacional e o apoio ao referente político, Carlos Aymerich.

Sobre a lousa

2012-01-17T21:34:00.000Z

Jorge Pérez Árias. Poema tirado do blogue Desmembro (aquí).

Aos trabalhadores abandonados polo sindicalismo revisionista, sempre máis preocupado das garantias sindicais que das condicións e das necesidades do obreiro. Por muito que o neguem fica para história nos convenios .

Sobre que lousa
se fende a vida
ou que vidas sobre
a lousa se fenderon?
Neve, frío. lume e...
negro fume, escuro,
pras vidas que forom máis alá
das costas da barrela.
Algum borrego os chamou lumpem
eles tinham filhos, eles tinham fame
eles queriam pam.
Tí revolucionário, que sabes
se viveches sempre del?

Hoje muitos deles
seriam alguem de sonhos cubertos
habería na terra outra cor e lentura
que eram também labregos.
Máis teima vida,
em que o verão se veja asobalhado
ao saír da primavera.

Quen o queira entender que o entenda

2012-01-17T21:25:00.000Z

Rafael Adalid, mozo do Encontro Irmandiño de Ourense.

Na nosa conciencia de ser está instaurado o Ben Individual e o Ben Común; cómpre destacar que se sabe como vai actuar unha persoa fronte un acto, pero non en grupo ou colectivo. Ó longo da historia pódese afirmar e confirmar de como esta dualidade de bens afecta ó comportamento das persoas, tratando de quedar de forma positiva ante un grupo de persoas. Conlevando consigo o Ben Indiviual á necesidade do Ben Grupal, sen caer das viñas en que o Ben Individual ou a necesidade de sentarse conforme consigo mesmo pode afectar de forma negativa ou perxudicar tanto ó Ben Grupal como á sociedade.

Certas actuación do Ben Individual favoreceu ó Ben Común que é o representativo da sociedade, neste caso da galega. Polo que a calqueira persoa ou calquera ser humano con razocinio debería primordiar o Ben Común fronte o Ben Individual, sobre todo para garantir a verdadeira democracia e non causar imposicións polo "máis forte" do grupo.

Gandhi introduxo o Ben Común na India, conseguindo a independencia para esta mediante accións totalmente pacíficas, convencendo ós diversos sectores da Necesidade do Ben Común, pondo moita xente o Ben Individual ó límite como se pode observar nas folgas de fame, o propio Gandhi pasou 21 días en folga de fame.

Cando se eleva o Ben Individual pensando construír un Ben Común estase a caer nun erro. A mostra está en Estados Unidos e moitas das súas decisións que afectan moi negativavamente ó resto do mundo. Exemplo: EE.UU Vs Ben Común ou resto tamén chamado resto do mundo. Neste proceso o Ben Común está subordinado ó Ben Individual, saíndo este sempre mal parado, tocado, arrasado... En moitas ou de momento en case todas as reunións, asembleas, procesos... O Ben Común non foi quen de unirse para actuar contra o Ben Individual debido a formación atómica deste primeiro sector, que se pode dividir das seguinte forma:

-Ben Común Resistente: Representa ós que se opoñen de calqueira forma ó Ben Individual, tentando crear unha gran FRONTE AMPLA de todos os do Ben Común para a eliminación do poder ó Ben Individual, mais este proceso aínda non se levou a cabo polas ansias de poder de alguén (O mundo pregúntase pero ese que é...) "Lacaios do poder" que seguramente sexan capaces de vender ós demais compañeiros do Ben por un posto. Ó longo destes anos viuse como moitos/as dos que conformaban este Ben foron desterrados, expulsados e inclusive suicidados do proceso por estar cansos e esgotados de tanta loita...

-Ben Común Subordinado: Para min defínoo como arriba; "Lacaios do poder" que seguramente sexan capaces de vender ós demais compañeiros do Ben por un posto. Se son capaces de unirse sen impor a ninguén e olvidarse de poderes poderán crear unha fronte ampla capaz de derrotar o Ben individual.

-Ben Común Non: Forman parte do Ben Individual mais non o queren ver, son moi poucos, relación estilo Israel - EE.UU.

En breves os Bos e Xenerosos sufrirán unhas decisións máis dolorosas polo que poida suceder despois do proceso que polo proceso en si.

Ten que existir un ben Común e unha Fronte Amplan na que se inclúa o Ben Individual para propiciar un cambio a favor dos principios ideolóxicos.

Ou a sociedade da que formamos parte procura un Ben Necesario Galego na que se procure a renovación, rexeneración, refundación coa unidade de todos os Bens ou verase abocado á desaparición a prol do mal.

Crónicas preasemblearias IX A “apisoadora” da UPG, vai funcionar?

2012-01-17T16:02:00.000Z

Tirado do site do Encontro Irmandiño (aquí)

Cando aló polo ano 2000 decidiu no seu Comité Central inducir reformas no BNG que levasen a concentrar a capacidade de decisión nas comarcas e non nas localidades como viña acontecendo ate daquela -e que segundo os estatutos son as organizacións básicas da vida do BNG-, adicándose posteriormente teimudamente ao seu control colocando na administración frontista a persoas afíns, a UPG estaba preparando un campo de manobras á súa medida que lle permitise dende 20 instancias controlar toda unha organización territorial que abarca hoxe case os 315 concellos do País. Algo que é ben patente hoxe nesta fase preasemblear.

Dende o Encontro e para devolver o BNG ao seu primixenio deseño nas súas teses, xa compartidas con outras organizacións e independentes, propoñemos que:

Os representantes de partidos, organizacións e colectivos e os representantes comarcais serán membros do Consello Nacional con voz e sen voto para non alterar a representación directa da Asemblea Nacional.

Maior peso das localidades: deben ser elas as que dean as afiliacións. A comarca debe ser unha instancia de coordinación e colaboración, non de dirección.

Precisamente para devolver ás organizacións máis de base a súa representación directa e básica no deseño do BNG.

Unha vez celebradas as Asembleas Comarcais, territorio no que a UPG se move como peixe na auga como polas razóns que vimos de comentar, podemos valorar que esta vantaxe que lle dar ter moldeado o BNG ao seu interese dende hai tanto tempo ten servido para pasar á apisoadora e esmagar as voces que andan a reclamar a rexeneración do BNG e do seu proxecto común?

Nós cremos que non. A participación da militancia, sen ser a que igual gostaríamos nun proceso tan determinante para o futuro do nacionalismo, foi abonda como para poder apreciar unha relación de forzas suficientemente equilibrado para non dar por fechada a asemblea nin moito menos e que apunta a unha participación masiva os dias do Plenario.

Todas as teses presentadas están vivas, todas pasaron, mesmo a que representa o acordo posíbel xa asumido por moitos para unha fronte ampla como a que quere o EI. O debate de ideas sobre textos é posíbel no Plenario da Asemblea a pesares do novo filtro que a UPG pretende impoñer no Consello do 21 introducindo no regulamento da mesma as comisións que se acordara que non habería dado o carácter refundacional desta asemblea.

Cremos e estamos a tempo de facer unha grande fronte ampla e plural que ao redor dunhas teses como as do EI poida recuperar o BNG para as súas bases. Todo depende da asistencia a asemblea, da mobilización das persoas do BNG que queren o cambio de rumbo e de equipa.

Lembramos a proclama feita onte polo EI:

Queremos facer público tamén o noso compromiso de que, se os avatares deste proceso levasen a que non houbese unha única lista que propugne a refundación do BNG, daremos o noso apoio á lista mais votada na segunda volta para garantir ao máximo as posibilidades e evitar que a UPG e o seu candidato teñan unha maioría que lles permita seguir nesta liña actual que leva o BNG á súa extinción.

Porque nós estamos a prol dunha fronte ampla. Polo Encontro non vai quedar!

Cremos que é de lei falar claro, esperemos que así faga todo o mundo.

(A seguir...)

“Se da Asemblea non sae un novo BNG, sairá unha nova forza que cubra ese espacio”

2012-01-17T15:36:00.000Z

Xosé Manuel Pérez Bouza. Tirado de Galicia Confidencial (aquí).

A maioría de alcaldes do BNG presentaron un manifesto no que reclaman un cambio de rumbo no BNG. Din textualmente que "Debuxar unha sociedade falsamente ideal é tanto como defender un modelo social caduco, inviable e non desexable, ademais de ser unha fonte innecesaria de frustracións cando se deben exercer responsabilidades de goberno". Até que punto está de acordo con esta afirmación?

Totalmente dacordo, o BNG debe dotarse dun proxecto político ambicioso, transformador, pero a súa vez práctico, realista e destinado a sociedade galega actual, á do século XXI, non á do XX, nin tampouco a do XXII. Un proxecto político que defenda sen imposicións e sen crernos donos da verdade absoluta, dentro e fora do noso territorio, tanto os nosos sinais de identidade lingua, cultura,..., como os intereses colectivos de Galicia, e coloque iniciativas para transformar a crítica realidade social, económica e demográfica da nosa terra, cun obxectivo claro, conseguir as maiores cotas de benestar para o conxunto dos galegos.

Nun medio de comunicación de Ourense vostede apuntou á posibilidade de que, de non producirse ese cambio de rumbo, do BNG naza outra formación. A pesar de que esta posibilidade levase falando entre a militancia meses, vostede é dos primeiros cargos nacionalistas que se atreven a considerala publicamente. Non lle asusta a responsabilidade que iso implica?

Desde que estou en política, sempre me caractericei por dicir o que penso de xeito claro, para que se entenda. O que eu dixen foi o seguinte: Galicia precisa unha forza política propia, que sea un instrumento útil como dixen antes para transformar a súa realidade socio-económica e defender os seus intereses. Unha forza política con clara vocación de goberno, disposta para conquista da hexemonía social e política a través da confrontación democrática do seu proxecto, cos do PP e do PSOE. Se da próxima Asemblea Nacional non sae un novo BNG, un BNG reformulado para xogar este papel, seguro que sairá a curto ou medio prazo unha nova forza política que cubra este espacio, pero non por que o diga eu, que non ten ningún valor, senón por que cada vez hai máis cidadáns dentro e fora do BNG, que demandan en Galicia unha organización política deste tipo, e non unha forza que parece que ó único que aspira é a ser a conciencia crítica deste país, situándose no espacio político da esquerda alternativa.

Cando neste diario electrónico algún comentarista lle reprochou este paso adiante vostede respondeu que "o único que quería é que desta Asemblea saíra un novo BNG, para ser útil a Galicia. Por desgracia para o país vexo que cada día que pasa iso estase convertendo en misión imposible". Tan difícil é lograr un consenso entre as correntes do BNG?

Pois iso parece, tendo en conta ademais que levamos 10 anos de retroceso continuado do proxecto político do BNG, tanto a nivel electoral, como o que é máis grave, de introdución e incidencia social. E a pesar diso, hai quen prefire dicir que todo está ben, que non hai que cambiar nada, que o único que hai é que reafirmarse na liña que levamos e botarlle a culpa a sociedade galega, que aínda non está liberada de non sei que prexuízos e por iso non nos comprende, no canto de co consenso de todos, buscar as causas desta situación e pórlle solución canto antes, por que o meu modo de ver, estamos ante a última oportunidade para dicirlle a sociedade galega que entendemos a mensaxe que nos ten lanzado, de afastamento continuado do noso proxecto político e que estamos dispostos a facer os cambios que sexan necesarios, tanto no plano político coma no organizativo, iso sí sen perder a nosa identidade, para convertirnos na forza política de referencia para a maioria de galegos, independentemente do colectivo ou da clase social a que pertenzan. Isto, ou ir cara a marxinalidade máis absoluta. Isto é o que hai, e a decisión témola o conxunto dos militantes do BNG nas nosas cabezas e nas nosas mans.

Aos dirixentes que, dalgún xeito, cuestionan a liña actual do Bloque, varios persoeiros da UPG reprocháronlle que os trapos suxos non se laven dentro da casa. Tamén é certo que persoeiros deste partido tamén publicaron críticas aos seus compañeiros. Non era mellor que todo se discuta dentro da fronte e non alimentar o debate mediático?

Pretender que na sociedade da información na que vivimos, con internet, coas redes sociais,...nunha forza política sexa a que sexa se de un debate do calado do que se está dando no BNG, onde se está discutindo algo tan importante como que queremos ser e que camiño collemos, non trascenda a sociedade, e tanto como querer pórlle portas ao campo.

Daquela cal é a súa postura sobre onde dar o debate?

Eu sempre que as opinión que se dan sexan argumentadas e non se perda o respecto, non me parece mal que nun proceso asambleario coma no que estamos inmersos, cada quen exprese libremente cal é o BNG que lle gustaría que saira da próxima asamblea, por que a cidadanía tamén ten dereito a saber que opinan uns e que opinan outros, e que alternativas tanto para dentro do BNG, como para fóra defende cada quen, como dixen se iso se fai co debido respeto, no só non é malo senón que é positivo. E os que non queren que trascenda o que defende cada quen, igual é por que ten medo de que a sociedade se entere realmente de cal é o seu proxecto, tanto para o BNG, como para Galicia. A min non me importa que a xente saiba o que eu penso e defendo, ó que lle guste perfecto e ó que non, máximo respecto pola miña parte. Como eu non busco ningún tipo de protagonismo, non quero ser candidato de nada, nin tan sequera vou formar parte da candidatura de ningunha corrente, ninguén me pode dicir que busque ningún beneficio persoal ou de parte, o único que busco é o mellor para o BNG e para Galicia.

"Abrir o BNG á sociedade". Esta é unha frase que repetiron nos últimos anos tanto dirixentes de Máis Galiza como, no seu momento, Anxo Quintana. Mais que significado concreto ten este chamamento a conquistar o apoio de novas capas sociais?

Calquera forza política, debería aspirar a representar a inmensa maioría dos cidadáns que habiten no territorio no que actúe, outra cousa é que o consiga, pero si xa de partida acotas o espacio ao que dirixes as túas propostas, é imposible que poidas conquistar democráticamente o apoio da maioría. Por iso algúns defendemos que o BNG, ten que facer propostas políticas para o conxunto da cidadanía galega, e non só para unha parte minoritaria.

"Un nuevo partido político, de corte también nacionalista, pero 'cos pés na terra', lejos de la 'filosofía inútil' que ahora atenaza al Bloque Nacionalista Galego, que dirige la UPG". Así interpretan en La Región a posibilidade que naza do BNG outra forza política. En que espazo ideolóxico situaría vostede esa hipotética forza política. A socialdemocracia?

Neste momento a sociedade non lle demanda a ningunha forza política que se defina, de esquerda, dereita, liberal, socialdemocrata,...senón que o que queren os cidadáns é que se lle diga, é que tipo de sociedade se defende, que modelo social, que modelo económico, que modelo territorial,... por que os das saír ademais de ser definicións simplistas, nos últimos tempos pode dar lugar a confusións. Sen sair do Estado español, poidemos comprobar como un partido de se define de esquerdas como o PSOE, abrazou con entusiamos as tese económicas máis conservadoras da dereita, e pola contra un partido como PNV, considerado por moitos de dereitas puxo en marcha en Euskadi un modelo social, económico e territorial, que firmaría calquera que se considere de esquerdas, eu por suposto nin o dubidaría.

Se Pérez Bouza tivese unha bariña máxica para solventar o debate no BNG, en que situación estaría a fronte o día despois da Asemblea Xeral?

O primeiro que recoñeceramos que estamos nunha situación crítica, responsabilidade de todos, eu o primeiro, que como tal situación crítica precisa de solucións urxentes, que necesariamente pasan por introducir cambios de calado tanto a nivel político como organizativo, como de referentes, e finalmente que eses cambios se levaran a cabo por consenso de todos.

Pero que cambios introduciría vostede?
Primeiro definirnos claramente como unha forza política nacionalista, galeguista e progresista, que considera que Galicia é unha nación e polo tanto esixe as maiores cotas de autogoberno para as nosas institucións propias, tanto no plano político, como no económico e fiscal, por unha cuestión de identidade, de responsabilidade e de convencemento e por que canto máis autogoberno, máis benestar para os cidadáns. O segundo explicitar que sen renunciar a movilización social, o BNG é unha organización que buscará a hexemonía política a traves da confrontación democratica de proxectos, con clara vocación de goberno. O terceiro sería dotarnos dun proxecto radicalmente trasformador e a súa vez práctico e que dé resposta a necesidades actuais do conxunto dos galegos e galegas, sen exclusións. Por último no plano político, situarnos a vangarda das demandas de rexeneración democrática dos cidadáns, asumindo como propias, as listas abertas, a celebración de primarias para a elección de candidatos/as, as candidaturas "blancas", ou a limitación de mandatos tanto a nivel orgánico, como de representación institucional.

E no plano orgánico?

Convertirse nun partido político, rematando co modelo de frente, que puido ter o seu sentido no ano 82, pero que hoxe é un lastre, que non garantiza a pluralidade, senón que o único que garantiza é a confrontación permanente, dotarnos dun liderazgo forte, con recoñecemento tanto cara dentro como cara fora e con capacidade de introducción social e unha Executiva, que sexa un organo de goberno e non de deliberación. Ademáis habería que dotar ao BNG, dunha estructura orgánica territorial intermedia, entre a comarcal e a nacional, para coordinar mellor a estratexia política e facer máis competitiva a nivel electoral a nosa organización.

Vostede pensa que un partido así pode gañar unhas eleccións?

Este é o BNG que eu veño defendendo desde hai tempo, que sei que seguramente na actualiadade aínda son moitos os militantes que non ten claro que este sexa o camiño, pero cada vez son máis que consideran que si. En todo caso e con tódolos respetos para os que pensen outra cousa, eu creo que esta é a reformulación que precisamos, para que da vindeira Asemblea saia un novo BNG, para ser útil a Galicia, que é o que precisa este país e que por certo, faría tremer ao PP e ao PSOE.

Wallerstein: "Veñen anos de incertidume e caos mundial"

2012-01-17T15:10:00.000Z

Immanuel Wallerstein. Artigo tirado de Rebelión (aquí) e traducido por nós.

O destacado académico das ciencias sociais, Immanuel Wallerstein, é un dos máis connotados expoñentes do pensamento crítico contemporáneo, e durante a súa recente visita a Ecuador ALAI conversou con el sobre a actual crise de débeda que golpea duramente a Estados Unidos e as súas consecuencias para os países emerxentes e América Latina.

O investigador principal da Universidade de Yale considera que o dólar entrou nun proceso grave e irreversíbel de perda de valor como moeda de reserva mundial, subliñando que era "o último poder serio que mantiñan os Estados Unidos".

Wallerstein pensa que as diferentes medidas de emerxencia que se están implementando no seu país simplemente están a atrasar a bancarrota mundial. "Os danos son feitos concretos, a situación dos Estados Unidos é grave e non é recuperábel", recalca.

Estima que o desenlace ocorrerá dentro de dous ou tres anos, con resultados caóticos para o sistema mundial porque "non haberá unha moeda de reserva internacional" e tampouco existen condicións para que outra moeda poida ocupar ese rol. Entón co fin do dólar como reserva mundial "van existir cinco, seis ou sete moedas importantes, unha situación caótica porque haberá fluctuaciones enormes continuas".

"Nin os gobernos nin as firmas transnacionales, nin os mega-bancos, nin os individuos saberán que facer. Unha incerteza enorme paralizará o mundo, especialmente aos inversionistas", advirte o académico estadounidense.

Mentres isto ocorre nun nivel macro da economía estadounidense, paralelamente tamén nun plano máis local veñen producindo serios problemas económicos. "Comunidades urbanas pequenas están a entrar á bancarrota e por exemplo non poden pagar as xubilacións", indica o científico social.

O investigador considera que no seu país a clase media é a máis afectada porque dun día a outro as familias perden posición e os traballadores que perderon o seu emprego non poden achar outro posto, especialmente as persoas entre 40 e 60 anos, chegando mesmo a perder as súas casas. É unha situación que actualmente non ten solución e non se observa posibilidade de atopar unha válvula de escape.

Ademais, Wallerstein sinala que "a situación en Estados Unidos vai empeorar porque se vai a eliminar a posibilidade que o goberno sosteña gastos necesarios neste momento, creándose unha situación peor que a actual. A fantasía do Tea Party está a levar a Estados Unidos e a consecuencia a todo o mundo en dirección dun crac".

Tendo en conta estas consideracións o prognóstico do teórico estadounidense para os próximos anos é bastante pesimista. "Eu vexo guerras civís en múltiples países do norte, sobre todo en Estados Unidos onde a situación é moito peor que en Europa occidental, aínda que alá tamén hai posibilidades de guerra porque hai un límite até o cal a xente ordinaria acepta a degradación das súas posibilidades".

China e países emerxentes

Ante a crise de Estados Unidos e Europa os países emerxentes polo momento parecen vivir ben, con todo, desde o punto de vista de Wallerstein, esconden unha falsa realidade porque todos estamos nunha mesma canastra.

Tendo en conta que China é o principal tedor de bonos estadounidenses, ese país afronta unha disxuntiva moi delicada. Wallerstein considera que se por unha banda "deixa de comprar bonos de Estados Unidos vai perder a oportunidade de colocar produtos chineses nese mercado, un problema moi serio para a China. Ao mesmo tempo, cando o dólar perda a súa posición relativa ás outras moedas os seus bonos non van valer moito".

Entón, China está a arriscarse a perder enormemente tanto se se retira ou se continúa no mercado de bonos estadounidenses. Fronte a esta situación considera que "o máis probable é que a China se vaia retirando aos poucos". Xustamente o problema está en determinar cando é o momento perfecto para deter os investimentos, o cal é imposíbel de sinalar porque se o soubésemos seriamos todos ricos, agrega o investigador.

Ademais deste serio problema que afronta China, explica que o país asiático atravesa por unha situación moi fráxil desde o punto de vista da súa economía interna, "porque os bancos chineses están na mesma situación que os bancos estadounidenses fai dous ou tres anos". Así mesmo, a inflación limita posibilidades a China e a outros países emerxentes como, por exemplo, a Brasil.

Neste contexto considera que os países emerxentes, e no caso de Suramérica a Unasur, deberán achar os mecanismos dun "proteccionismo a curto prazo a fin de minimizar os danos que serán para todo o mundo. Non haberá países que escaparán dos danos pero serán máis grandes para uns que para outros".

Preguntado sobre a construción dunha nova arquitectura financeira rexional, con iniciativas como o Banco do Sur ou dunha moeda rexional como o Sucre, o académico valorou positivamente esas posibilidades para os pobos de América do Sur. "A creación eventual dunha moeda verdadeira común será un elemento de forza económica nesta situación". Nese sentido citou como exemplo que a pesar das dificultades en Europa co euro, a decisión de salvagardar a moeda común "vai permitirlles unha posición política importante".

Finalmente, como unha mensaxe para América Latina convidou a continuar coa reflexión sobre a necesidade de garantir alimentos suficientes para o seu pobo, auga para o seu pobo, enerxía para o seu pobo, como cuestións mínimas e esenciais que deben facer todos os gobernos do Sur.

O rebaixamento da França e do governo Sarkozy

2012-01-17T13:53:00.000Z

Eduardo Febbro. Tirado de Carta Maior (aqui).

Ser um bom aluno do sistema não garante a condescendência dos inspetores das receitas liberais. O presidente francês acaba de experimentar a amarga experiência com a decisão da agência de classificação de risco Standard & Poor’s de retirar da França a prestigiada nota de triplo A. Faltando cem dias para o primeiro turno das eleições presidenciais, onde Sarkozy espera ser reeleito, apesar de uma onda de pesquisas pouco animadoras, o chefe de Estado recebe uma severa sanção.

O Executivo havia se preparado para isso desde outubro-novembro do ano passado quando insistentes rumores e especulações adiantavam a posição da agência de classificação. Apesar da tentativa de minimizar o fato, perder a nota financeira do triplo A representa um duro golpe para um dirigente cujo mandato aplicou à letra a receita liberal com os consequentes benefícios que isso traz para os setores privilegiados.

De um modo mais amplo, o terremoto se estende por toda a União Europeia, em particular pelos 17 países da zona euro, no momento em que se sanciona a política proposta pela chanceler alemã Angela Merkel e pelo próprio Nicolas Sarkozy para liderar o resgate da zona euro. O rebaixamento da França lança por terra toda a imagem e a política de “heróis unidos” que Sarkozy e Merkel construíram em torno deles com o objetivo de aparecerem como os timoneiros de uma Europa sem capitão e sem rumo.

Um dos capitães perdeu suas estrelas e, com isso, já são nove os países da zona euro que viram sua nota rebaixada pelo grande policial qualificador. Para Sarkozy, manter vigente o Triplo A era uma questão de princípio fundamental e, ante à opinião pública, uma prova de que o caminho que escolheu era o correto. A avaliação que os franceses fazem do mandato de Sarkozy não dizia isso, mas o argumento do Triplo A tinha um lugar destacado na estratégia de comunicação do palácio presidencial.

Quase cinco anos depois de ter sido eleito, o balanço dos franceses sobre seu mandato é muito adverso. Segundo a pesquisa realizada por OpinionWay-Fiducial para o semanário Le Nouvel Observateur, sete de cada dez franceses (70%) pensam que seu mandato foi negativo. 73% dizem que o presidente não foi fiel a suas promessas (só 19% acreditam que a crise impediu-o de fazer isso) e 49% pensa que sob seu mandato a democracia francesa debilitou-se.

A nota de aprovação mais alta, 66%, está relacionada à sua política de imigração. Nicolas Sarkozy protagonizou uma presidência tão agitada como contraditória. Podia falar como um social-democrata, mas atuou como um liberal. Neste sentido, a primeira coisa que fez foi adotar uma política fiscal que fez dele o presidente dos ricos. Logo após ser eleito, Sarkozy colocou em prática o “escudo fiscal”, com o qual limitou o volume dos impostos dos ricos. Em 2010, ao final de uma batalha social que durou muitos meses e mobilizou milhões de pessoas, Sarkozy modificou o sistema de aposentadorias, suprimindo a aposentadoria aos 60 anos, outra medida emblemática do socialismo francês, vigente desde o mandato do falecido presidente socialista François Miterrand (1981-1995).

Em seguida, seu governo travou uma batalha pragmática e ideológica contra as 35 horas de trabalhos semanais, um princípio adotado pelo último governo socialista (Lionel Jospin, 1997-2002) com a meta de lutar contra o desemprego. O credo ultra-liberal instaurado por Sarkozy dizia: trabalhar mais para ganhar mais. As pessoas trabalharam mais e ganharam menos. Paralelamente, ao final de seu mandato e com um desemprego que ultrapassa a casa dos quatro milhões (9.2% da população economicamente ativa), os liberais constatam seu fracasso na luta contra o desemprego e se veem obrigados a recuperar o princípio socialista instaurado entre 97 e 2002: trabalhar menos para que trabalhem todos.

A avaliação das ações de Nicolas Sarkozy só piora quando se leva em conta seu comportamento de homem veloz, que prejudicou sua imagem e suas reformas. Para o bem e para o mal, Sarkozy moveu muitas linhas em um país quase petrificado. O instituto Thomas More contabilizou 1.300 medidas, das quais 490 correspondem a suas promessas eleitorais.

Sarkozy foi eleito como o homem das reformas. No entanto, à beira das urnas, o balanço sobre seu governo é diferente: as reformas fundamentais prometidas por Sarkozy não foram realizadas. Cercado pela crise, limitado por suas próprias contradições e pelas disputas dentro deu sua própria maioria, Sarkozy mudou radicalmente o sentido de seu mandato: foi eleito para reformar, modernizar e fazer o país progredir. O balanço oficial de quatro anos no poder publicado em maio passado pela presidência francesa fala de “proteger os franceses”. A mudança é profunda.

Não há relato positivo da presidência de Sarkozy. A perda do Triplo A torna um pouco mais turva ainda a imagem de um dirigente que tem avaliação negativa mesmo entre seus próprios aliados ideológicos. O presidente francês contou até o último momento com a possibilidade de que a Standard & Poor’s mantivesse a França no pedestal. Em novembro passado, um conselheiro do presidente disse ao vespertino Le Monde: “se Nicolas Sarkozy perder a nota Triplo A está morto”. A sanção da agência de classificação norteamericana é tripla: cai sobre Sarkozy, sobre a Europa e sobre o futuro. O candidato socialista á presidência, François Hollande, disse que, com a nota da S&P “está se rebaixando uma política”. A avaliação vale para si mesmo caso seja eleito. O ultra-liberalismo de Nova York não perdoa nem faz concessões.

O ano eleitoral começou na França sob o signo do silêncio político e com o ruído de fundo da recessão e da crise. A segunda economia da zona euro celebra entre abril e maio as eleições presidenciais que poderão abrir aos socialistas as portas do palácio presidencial depois de três derrotas consecutivas. As pesquisas dão hoje ao candidato socialista François Hollande uma folgada vantagem frente ao presidente Nicolas Sarkozy. Mas essa vantagem não se traduz até aqui por propostas sólidas que marquem uma ruptura com a presidência de Sarkozy. Tanto Hollande como Sarkozy optaram pelo risco mínimo: dizer pouco, não prometer quase nada, passar voando sobre os temas centrais e manter a incógnita sobre temas essenciais. As agências de classificação dos Estados Unidos entraram na campanha. Até os que fazem o dever de casa acabam sendo castigados.

VI XORNADAS DE FORMACIÓN AIS O PETO

2012-01-16T16:26:00.000Z

Mais informação aqui.

Benquerida amiga/o

Desde Ais O Peto, ante a complexa situación económica e sociopolítica na que nos atopamos, decidimos facer unha Xornada de Formación co profesor e presidente de Justicia i Pau, Arcadi Oliveres, que se celebrarán os días 20 e 21 de Xaneiro.

Venres 20 Xaneiro: En que mundo vivimos: Economía vs. Persoa

- 17:00 Charla-coloquio n`O Carballiño na Casa da cultura
- 20:30 Charla-coloquio en Compostela na Gentalha do Pichel*

(*)pendente de confirmar o CS. se non hai novidades celebrarase na Gentalha

Sábado 21 de XANEIRO en Compostela, na Galería Sargadelos

- 11:00 a 13:30: Economía ao servizo da persoa. Formación interna para socias de O Peto. (Aberto a interesadas).
- 17:00 a 19:00: A economía social, banca ética e solidariedade. Encontro entre persoas, movementos sociais, colectivos, asociacións, etc..., que traballan ou están interesadas neste campo da economía.

(Para térmonos unha estimación da asistencia, remitide a este mail a vosa asistencia persoal ou colectiva)

Contando coa túa presenza, recibe unha fonda aperta.

Andreu Nin e a XIII AN do BNG 1892-2012

2012-01-16T15:50:00.000Z

Antom Fente Parada.

"A irrealidade política do PCE-PSUC, a sua inconsistência analítica, salta já a vista de tal maneira que a base operária do partido, pese a estar insuficientemente provista de elementos de juízo, pude superar as inibições da disciplina e a reverência aos chefes.

[...] O V Congresso do PSUC não foi um jogo de cartas marcadas, como o são tantos congressos de tantos partidos e organizações; (...) ruptura da lei das burocracias que é o V Congresso do PSUC.

(...) A reacção contra contra (...) a minoria derrotada. Esta expressa-se com uma prepotência despectiva que revela a consciência de superioridade do especialista na técnica e poder sobre o rebanho de comuns mortais chamados a obedecer aos que sabem e podem. Não há nenhuma dúvida de que essa consciência está bem fundada se se aceita a hierarquia de valores desta sociedade.

A divisão de classe dentro das mesmas organizações política não desapareceu pelo facto de que a cultura dominante as ignore ou as declare caducas.", Manuel Sacristán: El País, 22-1-81.

Recebi nestes dias vários convites a pronunciar-me sobre a XIII AN do BNG. Porém, com franqueza, não me sinto em condições de fazê-lo, porque pouco mais teria que engadir que o já expus no seu momento, não apenas com vontade de crítica, mas também de catarse para o próprio Encontro Irmandinho.

Não é preciso dizer que, naquela altura, resultamos derrotados os que já não queríamos aguardar mais no EI, felizmente porque abriu-se um período que dá agora a esta XIII AN do BNG em que a postura do EI acumulou mais força do que nunca amadurecendo mais e melhores condiçoes para o refenrete político que a esquerda galega precisa. O mandato da III AN do EI foi dar a derradeira batalha pela regeneração orgânica e a refundação político-ideológica No entanto, e aproveitando que nestes dias voltei sobre alguns textos lidos no passado ano, partilho com vós esta deslabaçada - e provavelmente inservível- zaragalhada.

Cumprem-se neste 2012 120 anos do nascimento de Andreu Nin (1892-1937), sem dúvida uma das figuras mais relevantes da esquerda revolucionária da Península Ibérica, que propugnava, entre outras muitas cousas, o Frente Único entre o POUM, a CNT e a FAI, a hegemonia da classe trabalhadora, os comités de fábrica, ou a União Ibérica de Repúblicas Socialistas (apenas por citar alguns exemplos). O mais reconhecido entre os dirigentes do POUM é quiçá uma das vozes mais esquecidas na esquerda hoje e, para alguns torna-se por múltiplos motivos necessário recuperar o seu exemplo e a sua achega para a esquerda revolucionária (que é a única esquerda real já que em maior ou menor medida tenta mudar o estado de cousas e não apenas reforma-lo).

Sobre a hegemonia da classe operária diz Nin o seguinte:

a conquista do poder pelo proletariado significa a hegemonia absoluta da classe trabalhadora a fim de esganar implacavelmente toda tentativa contra-revolucionária e esmagar a burguesia. Esta hegemonia da classe não pode identificar-se em nenhum caso com a ditadura dum partido, mas pressupõe a mais ampla democracia operária, o direito de crítica mais absoluto para todos os sectores proletários, a participação de todos na obra comum. Apenas as classes exploradas ficam privadas de tudo direito político. Quando as classes tenham desaparecido completamente, os órgaos de coacção resultaram supérfluos e desaparecerá o Estado.

Estas palavras pertencem ao projecto de tese política elaborado por Nin para sometela ao Congresso Nacional do POUM, o 19 de junho de 1937, mas que não pude reunir-se devido a repressão que sofreu o próprio Nin e mais o POUM, especialmente por parte do estalinismo, do PSUC e do PCE, e que logo se espalharia sobre a CNT. Precisamente a CNT e o POUM demonstraram que outra esquerda revolucionária e radical era possível além do periclitado estalinismo que se espalhara desde Moscova. Nin venceu, já que logo, a ortodoxia e a teologia estalinista que fossilizara a esquerda revolucionária desde fora e não desde dentro. Venceu através do tempo. Desde uma formação que custara muito erguer naquele contexto mais que indicou todo o seu potencial uma e outra vez e que está, dalguma maneira, na génese das grandes coligações que em América do Sul se erguem contra o ultraliberalismo juntando partes duma esquerda plural (porém que previamente viveram duros confrontos e cisões).

Os burocratas e funcionários de partido que atestavam os PC de toda a parte foram os que mataram a Nin e os que, ainda pior, mataram toda aspiração revolucionária defendendo o Governo burguês de 1936. Foram os que, como em China, Alemanha e tantos outros locais serviram para esmagar os operários mais consciencializados e os que permitiram a vitória do fascismo. Jean Machajski observou que a intelligentsia rematava por implantar um aparelho administrativo que suprimia os interesses da classe operária, todavia se se dava uma revolução socialista levaria ao poder uma elite de classe média. Robert Michels referiu que os funcionários do partido tinham interesse na manutenção do status quo político alemão. Perderiam os seus confortáveis rendimentos se o partido fosse suprimido. Na qualidade de negociadores com os patrões e o governo jogavam um papel muito destacado e apresentavam uma acumulação de resultados positivos que lhes permitiam terem deputados no Reichstag e ser porta-vozes de toda uma classe. Porém o que Michels afinal vinha sugerir era que o Partido Social-Democrata Alemão era dirigido pelo seu "aparelho" e em função dos interesses desse mesmo aparelho.

Semelha, pois, que por vezes é necessário retroceder um bocado, ou até fragmentar-se, para reconstruir a esquerda e lançar com sucesso a acumulação de forças que permita a transformação real da sociedade. O 11 de junho de 1937, cinco dias antes da sua detenção, exprimia em catalão, no começo do artigo "Quem vai contra os camponeses?", as que foram provavelmente das suas últimas palavras:

Muito poucas vezes os estalinistas nos combatem no terreno político. Já que sabem perfeitamente que neste terreno toca-lhes sempre perder, preferem recorrer habitualmente à calúnia, à injúria e a difamação; e devemos fazer-lhes justiça ao reconhecer que neste aspecto som muito superiores a nós, já que nós seguimos sendo devotos desta moral revolucionária que constituiu a norma da nossa geração e que aguardamos restabelecer em toda a sua integridade no movimento operário.

Já vedes que não me esqueço da Assembleia Nacional do BNG nem dum artigo de Beiras intitulado "O lamazal -ou a traizón dos menestreis-":

Fora a atmosfera contaminada pola cobiza dun efémero poder. Fora a intoxicación do veleno inoculado dende tempo atrás en relacións que deberan ser fraternas. Fora a indignación represada día tras día e máis ao longo de toda a xornada, a impotencia fronte ao roubo das nosas propias mensaxes para prostituílas, o noxo perante a treizoeira conduta hipócrita dalgúns pretensos compañeiros pretensamente copartícipes de proxectos e morada na casa común.

[...] Retorna o sono. Vólvome deitar. Recobrei o sosego. Os menestrais de onte fican no lamazal político dos miserábeis -coas miñocas e os insectos. Os bois de tiro xa non pasan por alí. Os menestrais -mosquitos todos, moscas verdes e tabaos- morrerán de inanición. Confinados no illó.

Por isso é que não queria escrever sobre a AN do BNG, porque levo a "deslealdade" no ADN. Sede indulgentes.

Recordo un 3 de marzo

2012-01-16T14:01:00.000Z

Javier Ortiz. Artigo tirado do blogue do autor (aquí) e traducido por nós. Publicado orixinalmente en El Mundo, o 3 de marzo de 1999 sobre os "sucesos de Vitoria". Adxuntamos video sobre o acontecido e que deixa claro o demócrata e liberal que foi o finado Manuel Fraga Iribarne agora beatificado polos mídia e pesebreiros da II Restauración borbónica.

Un 3 de marzo como este de hoxe, fai tres anos, o PP vencía nas urnas.

Que queren que lles diga. O suceso chamoume entón a atención. Agora déixame frío.

Fóronse aqueles, viñeron estes.

É outro 3 de marzo o que está fixo no meu recordo: o de vinte anos antes.

Falo do 3 de marzo de 1976. De Vitoria. Da Igrexa de San Francisco. Dunha asemblea obreira enmarcada nunha folga xeral. Chegou a Policía: os antidisturbios de entón. Un radioaficionado captou e gravou as ordes que impartiron os seus superiores: «A matar! Disparade a matar!».

E dispararon. E mataron. Tres asembleístas caeron no acto. Un deles tiña só 17 anos.

Outros dous morreron poucas horas despois.

Non creo que moitos militantes do PP se acorden daquel día.

Hai dous que si deberían facelo. Un era entón ministro da Gobernación, ou sexa, de Interior: o xefe supremo dos policías que dispararon. Chamábase -séguese chamando- Manuel Fraga. O outro exercía de ministro de Relacións Sindicais. Chamábase -séguese chamando- Rodolfo Martín Vila.

Ouvín a Martín Vila contar aqueles sucesos. O seu relato, dunha frialdade estremecedora, só se crebou nun momento: ao ex ministro humedecéronselle os ollos cando lembrou... que os familiares dos feridos se negaron a falar con el cando foi a visitalos. Que dobre traxedia: cinco obreiros mortos e un ministro ferido... no seu orgullo!

Non fai falta dicir que nin Fraga nin Martín Vila dimitiron. Non fai falta dicir que a ambos se lles permitiu seguir participando na vida política española ao máis alto nivel, a pesar de que nin sequera se mostraron xamais arrepentidos do seu papel naquel crime abominábel.

Algúns nos juramentamos ante o cinco cadáveres. Lluís Llach deu forma pública á nosa maldición pouco despois, naquel berro de dor e rabia que foi Campanades a morts. Clamou: «Asasinos de razóns! Asasinos de vidas! Que nunca teñades repouso ao longo dos vosos días, e que na morte persíganvos as nosas memorias!».

Moitos dos que subscribiron aquela maldición colectiva esquecéronse do seu xuramento.

Outros lembrámolo.

Non aspiro con estes parágrafos a alterar a autosatisfeita calma en que viven aínda quen foron os responsábeis políticos da matanza: sei que, se tivesen unha miga de conciencia, non poderían soportarse a si mesmos.

Confórmome con lembrar aos demais quen foron. E quen seguen sendo. E en que partido militan.

Un domingo berlinés con Rosa e Karl

2012-01-16T13:47:00.000Z

Ángel Ferrero. Artigo tirado de SinPermiso (aquí) e traducido por nós. Àngel Ferrero, membro do Comité de Redacción de SinPermiso, é un escritor e crítico cultural alacantino radicado en Berlin.

Pasaron máis de noventa anos e a cerimonia -interrompida só durante os períodos máis convulsos da historia do país- segue sendo máis ou menos a mesma. Aquí estamos, un asollado domingo dun inverno inusualmente pouco frío (-1 ºC), que contrasta coas paisaxes nevadas de anos anteriores. Unha das persoas ás que se homenaxea aquí hoxe era máis ben remisa a este tipo de actos. «Non somos amigos daquelas cerimonias anuais para o recordo das tradicións revolucionarias», escribiu en 1903, «que coa súa regularidade mecánica terminan por facerse cotiás e, como todo o que é tradicional, bastante banais.» Todos os 15 de xaneiro desprázanse até o cemiterio de Friedrichsfelde en Lichtenberg centos de persoas para honrar a memoria de Karl Liebknecht e Rosa Luxemburg, asasinados por membros dos Freikorps (un corpo paramilitar formado por soldados desmovilizados xenerosamente financiado polos capitáns de industria alemáns con 500 millóns de marcos a través da liga Antibolchevique, e do que formaron parte numerosos nazis, como, por exemplo sinalado, Ernst Röhm e Heinrich Himmler) aos que o ministro da guerra, o socialdemócrata Gustav Noske, recorrera para esmagar a insurrección espartaquista de 1919.

O concepto non pode máis que interesar a quen proceda dun país de tradición católica, pois lonxe do tremendismo dos camposantos do sur de Europa, co seu tétrica exhibición de cruces e demais motivos fúnebres, este cemiterio pensouse, ademais de como un lugar de respecto, como un memorial: a súa estrutura circular convida ao visitante a pasear en torno ao muro, ler os nomes e lendas inscritos nos ronseis e revivir así a historia da loita de clases que a eles vai asociada. A historia do Gedenkstätte der Sozialisten é un compendio da historia do socialismo, con todas as súas vicisitudes: aquí están enterrados desde Wilhelm Liebknecht (fundador do Partido socialdemócrata alemán), Karl Liebknecht (fundador do Partido comunista alemán) e Rosa Luxemburg até Hilde Benjamin (a fiscal que instruíu a requisitoria contra Wolfgang Harich) ou Walter Ulbricht (artífice do Muro de Berlín). Inaugurado en 1881, o cemiterio de Friedrichsfelde, sito na parte oriental de Berlín, comezou a ser popularmente coñecido co adxectivo de ?socialista? cando despois de Wilhelm Liebknecht outros socialdemócratas (Paul Singer, Ignaz Auer, Emma Ihrer) foron aquí enterrados, unha fama que aumentou co tempo e cimentouse definitivamente tras a apertura da fosa común para os caídos na insurrección espartaquista. Aínda que o proxecto de utilizar un conxunto escultórico de August Rodin que se había de titular "A indignación" para honrar a súa memoria nunca levou a cabo, en 1926 inaugurouse por encargo de Eduard Fuchs -o historiador e coleccionista admirado por Walter Benjamin- un sinxelo monumento a Karl Liebknecht e Rosa Luxemburg deseñado por Mies van der Rohe, ante o cal terminaban as manifestacións anuais en memoria do asasinato de Liebknecht e Luxemburg, até que, en 1933, foi destruído polos nacionalsocialistas. Tras a derrota do fascismo na Segunda Guerra Mundial e a partición de Alemaña, reconstruíronse as lápidas e monumentos vandalizados polos nazis -mais non así a obra de Mies van der Rohe- e reorganizouse o espazo. Os intentos do SEDE por monopolizar o acto materializáronse na construción dunha tribuna desde a que os dirixentes do partido ofrecían os seus discursos cada 15 de xaneiro, de modo bastante similar á función que acabou tendo o mausoleo de Lenin na Praza Vermella de Moscova en tempos da Unión Soviética, sobre o cal os membros do goberno e do Comité Central do PCUS buscaban fundar simbólicamente o seu poder. Pero demostrando que a memoria non se deixa instrumentalizar facilmente para usos políticos, o 15 de xaneiro converteuse nos últimos días do agonizante réxime da RDA nun acto de disidencia, cando os asistentes portaban pancartas coa cita de Rosa Luxemburg: «a liberdade é sempre a liberdade de quen pensan doutra forma» (Freiheit ist immer der Freiheit der Andersdenkenden). Hoxe é un acto plural, ao que acode anualmente todo o espectro da esquerda alemá.

Sobre o ronsel funerario, que non é máis que un sinxelo bloque de pedra, fíxose inscribir a lenda DIE TOTEN MAHNEN UNS. Difícil tradución. Os mortos advírtennos. Os mortos lémbrannos (que morreron e por que morreron). Os mortos aprémannos. «Mentres escribo estas liñas, lembro un diálogo que anotei hai tempo, cando lía esa novela do cubano Jesús Díaz que se titula Las iniciales de la tierra», escribe Rafael Chirbes no seu ensaio sobre a memoria histórica no Reino de España. «"Os mortos vixían"?, pregunta un personaxe da novela de Díaz, e o seu interlocutor respóndelle: "Vixían e estarán sempre vixiando porque os vivos traizoaron o seu sangue." Así foi sempre, así é e, case con certeza, así seguirá sendo.» [1] Por iso estamos aquí hoxe.

A esquerda en Europa e en Alemaña

Un pregúntase por que se tardou tanto en organizar un acto así: ao tres da tarde na Volksbühne Berlín (na Rosa-Luxemburg-Platz) comezou un acto, que pechaba os de toda a xornada de hoxe, no que participaron o secretario nacional do Partido Comunista Francés Pierre Laurent, a vicepresidenta do Partido da Esquerda Europea Maite Mola e o secretario da coalición de esquerdas SYRIZA Alexis Tsipras. Giuliano Pisapia, o alcalde de Milán por Rifondazione Comunista, non puido asistir ao acto. Pola Esquerda, que puña nesta ocasión a casa, falaron un enérxico Klaus Ernst («Quen viviu por encima das súas posibilidades? Os xubilados, os traballadores, os parados?») e Oskar Lafontaine. A esquerda europea comeza a coordinarse tras a desesperada chamada á salvación dos pobos de Europa de Mikis Theodorakis e Manolis Glezos en outubro de 2011. Laurent describiu a situación francesa tras o anuncio de Standard&Poor's de devaluar a débeda da segunda economía de Europa e anunciou a proposta para a creación de fondo social e ecolóxico europeo, unha sorte de banco público europeo que habería de substituír ao Fondo Europeo de Estabilidade Financeira, mentres que Mola e Tsipras denunciaron os recortes sociais e a degradación social que atravesan os seus respectivos países.

Fronte ao renacemento dos nacionalismos desintegradores e as alegres chamadas a apearse da moeda única e aínda da Unión Europea, reivindicouse un reforzamento do progreso de integración, facéndoo avanzar cara a unha Europa solidaria dos pobos. Non cae en saco roto esta chamada, pois daquela tentación non está excluída a esquerda populista, a pesar de que Michael R. Krätke describiu magníficamente o escenario do que sucedería nun caso así. [2] De non ser polos prognósticos sombríos que se abaten sobre Europa, a situación movería á risa: hoxe son euroescépticos os conservadores (e unha parte nada desdeñábel de teóricos socialdemócratas) que nos empuxaron ao euro precipitadamente e tacharon de "antieuropeístas" as razoábeis críticas da esquerda ás condicións de introdución da moeda única. Hoxe a unión monetaria xa non se pode reverter salvo a un prezo maiúsculo para a poboación. Polo demais, non cabe esquecer que, historicamente, Europa nunca foi un proxecto exclusivamente monetario, senón tamén político e social que chegou a ser defendido non só por socialistas e comunistas, senón mesmo por Mijaíl Bakunin, como un medio de asegurar a paz entre pobos nun continente periodicamente devastado pola guerra. [3] Que o debate entre unha Europa social e unha Europa do capital dista de ser novo demóstrao un texto de Rosa Luxemburg -cuxas traducións inglesa e española adoitan presentarse mutiladas- de 1911:

«Non só os partidos socialdemócratas, senón tamén desde o lado burgués aparece de cando en vez idear dunha federación europea. [...] Ese é o exemplo do profesor Julius Wolf, un coñecido antisocialista que propaga a idea dunha comunidade económica europea. Esta non significa emporiso outra cousa que unha unión aduaneira para a guerra comercial contra os Estados Unidos de América e así é interpretada e criticada polos socialdemócratas. [...] A solución dunha federación europea só pode [significar] obxectivamente no seo dunha sociedade capitalista unha guerra aduaneira con América.» [4]

E algo parecido a unha "guerra aduaneira" cos Estados Unidos é o que vivimos. A pesar de todos os titulares alarmistas, o euro segue sendo a día de hoxe unha moeda máis forte que o dólar, o que, antes do estalido da crise financeira, xeraba interese nela como divisa de reserva, especialmente nos países petrolíferos (seica non sexa ocioso lembrar que Iraq comezou a vender o seu petróleo en euros no 2000 e Irán fíxoo no 2007). «Cun déficit na súa balanza comercial de 553 mil millóns de dólares no ano 2003, o financiamento das importacións de petróleo noutra divisa (sobre todo en euros) tería violentos efectos estruturais para a economía estadounidense e para a economía mundial no seu conxunto», escribe Elmar Altvater. «O resto de países -continúa- tería que importar máis produtos estadounidenses e exportar menos a EUA, o que equivalería ao caótico final dunha división global do traballo na que a EUA permítense financiar o seu elevado e crecente exceso de importacións sobre as exportacións polos países exportadores, cargándose de débedas, pero sendo capaz de desvalorizar esas débedas mediante a desvalorización do dólar.» [5] Nin que dicir ten que estes efectos estruturais carrexarían tamén unha perda da súa hexemonía mundial. Unha Unión Europea que actuase ademais como un bloque xeopolítico independente e non como mera cabeza de ponte da OTAN cara ao Leste e cara ao Sur -é dicir: para asistir a Israel como "estado vigía" en Oriente Próximo e impedir que Rusia recupere o seu estatuto de potencia mundial-, tería tamén consecuencias positivas na diplomacia internacional. Trátase, tan só, dun exemplo do que é e do que podería chegar a ser se Europa non fose presa dos estreitos intereses das súas elites políticas e económicas. A traxedia do noso continente, como lembrou insistentemente Krätke, é que Europa -a rexión economicamente máis integrada do planeta- négase a xogar o seu papel: Europa négase a ser Europa. Quizá neste punto acaben reconciliándose o internacionalismo revolucionario de Rosa Luxemburg e o europeísmo pragmático de Karl Kautsky.

Mentres tanto aquí en Alemaña, é no Sarre, de onde procede Lafontaine, onde saltou a primeira noticia política de 2012. A chamada coalición Xamaica (polas cores de conservadores, verdes e liberais) disólvese por tensións internas. En verdade a situación política deste pequeno estado federado é particularísima: a comezos de 2010 descubriuse que un grupo de empresarios encabezado por Harmut Ostermann financiara durante dez anos até con medio millón de euros a todos os partidos políticos (368.8000 ao FDP; 57.000 aos Verdes, 44.500 ao CDU e 30.000 ao SPD), o cal é tanto como dicir que o capital puxo os ovos en todos os cestos menos no que menos interesaba, que era o da Esquerda. A coalición, unha iniciativa dos Verdes do Sarre, fixo que mesmo Daniel Cohn-Bendit cualificase ao seu correlixionario Hubert Ulrich de "mafioso". [6] A Esquerda esixe a convocatoria de novas eleccións. O propio Lafontaine ofreceuse a formar coalición con socialdemócratas e verdes. [7] Heiko Maas, o presidente do grupo parlamentario do SPD no Sarre, non descarta do todo a opción, mais favorece, co plácet da Willy-Brandt-Haus en Berlín, unha eventual coalición cos conservadores, a pesar de que neste último caso tería que aceptar o papel de socio minoritario. [8] Os Verdes mírano todo desde unha prudente distancia. De fecharse o acordo, a coalición entre conservadores e socialdemócratas no Sarre sería a segunda en Alemaña despois da de Berlín. Porén esta pantasma proxéctase xa en toda a República Federal: á hora de escribir estas liñas, as enquisas de intención de voto seguen sen dar unha maioría suficiente a unha coalición vermella e verde, co que, de descartarse un tripartito federal coa Esquerda (un socio incómodo, tendo en conta que reflicte todo aquilo que eles deixaron de ser), as únicas opcións abertas serían a reedición dunha grande coalición ou unha coalición entre verdes e conservadores; os conservadores abriron as portas a ambas as posibilidades coa súa aprobación do estabelecemento dun salario mínimo legal e o apagamento nuclear para 2022 respectivamente. [9] Noutras palabras: de non sumar os suficientes votos, antes que sacudirse os prexuízos cara á Esquerda e aceptar a súa propia responsabilidade nos recortes sociais e rebaixas fiscais que nos conduciron onde estamos, os socialdemócratas e os verdes preferirían entregar o goberno da primeira economía europea a Angela Merkel que imprimir o urxente xiro social que necesita toda a Unión Europea.

A memoria como ponte entre pasado e futuro

Jakob Augstein advertiu recentemente contra o cinismo do poder da dereita e contra o cinismo da resignación da esquerda, unha «resignación airada de beizos selados, que desconfía tanto do sistema que mesmo a dimisión do presidente da República Federal resúltalle indiferente, porque nada cambiaría.» [10] O cinismo, como dixo Gregor Gysi, pode parecer intelixente, mais axuda máis ben pouco. É domingo, 15 de xaneiro de 2012. Un grao baixo cero en Berlín. Francia segue conmocionada pola perda da tripla A de os seus bonos do tesouro. En Nixeria, onde a maioría da poboación vive con menos de dous dólares ao día, os traballadores do sector petrolífero ameazan con ir á folga en protesta pola decisión do goberno de retirar os subsidios do petróleo. Escocia busca a independencia. O goberno indio inicia unha investigación sobre os tour-operadores que ofrecen "safaris humanos" nas Illas Andamás nos que os turistas indios divírtense lanzando comida aos indíxenas. Disturbios en Magdeburgo tras unha manifestación antifascista. Ruído de sabres no estreito de Ormuz. Pois si, o mundo segue en crise. Por iso estamos aquí hoxe.

NOTAS:

[1] Rafael Chirbes, "De que memoria hablamos", Por cuenta propia. Ler y escribir (Barcelona, Anagrama, 2010), pp. 247-248.

[2] Michael R. Krätke, "Grecia e a saída do euro: un país enteiro cara á bancarrota", Sen Permiso, 13 de novembro de 2011.

[3] Mijaíl Bakunin, "Federalism, Socialism, Anti-Theologism" (1867). O texto pode atoparse na edición inglesa do Arquivo Virtual dos Marxistas: <http://www.marxists.org/reference/archive/bakunin/works/various/reasons-of-state.htm>

[4] Rosa Luxemburg, "Friedensutopien" (1911). O texto completo pode atoparse na edición alemá o Arquivo Virtual dos Marxistas: <http://marxists.org/deutsch/archiv/luxemburg/1911/05/utopien.htm>

[5] Elmar Altvater, El fin del capitalismo tal y como lo conocemos (Barcelona, El Viejo Topo, 2012), en imprensa.

[6] "Cohn-Bendit über Saarland-Grüne: Der Ulrich ist ein Mafioso", taz, 12 de outubro de 2010.

[7] "Lafontaine offen für Rot-Rot-Grün an der Saar", Der Westen, 6 de xaneiro de 2012.

[8] "Personaldebatten der Linkspartei: Lafontaine will nicht mitschwadronieren", taz, 13 de xaneiro de 2012. [9] Umfrage-Barometer, Der Spiegel, 15 de xaneiro de 2012. <http://www.spiegel.de/flash/flash-24389.html>

[10] Jakob Augstein, "Die reinigende Qual der Reue", Der Spiegel, 22 de decembro de 2011.

O acordo secreto de Geither cos dirixentes da UE

2012-01-16T13:19:00.000Z

Michael Hudson. Artigo tirado de SinPermiso (aquí) e traducido por nós. Michael Hudson é ex economista de Wall Street especializado en balanza de pagos e bens inmobiliarios no Chase Manhattan Bank (agora JPMorgan Chase & Co.), Arthur Anderson e despois no Hudson Institute. En 1990 colaborou no estabelecemento do primeiro fondo soberano de débeda do mundo para Scudder Stevens & Clark. O Dr. Hudson foi asesor económico en xefe de Dennis Kucinich na recente campaña primaria presidencial demócrata e asesorou aos gobernos dos EUA, Canadá, México e Letonia, así como ao Instituto de Nacións Unidas para a Formación e a Investigación. Distinguido profesor investigador na Universidade de Missouri da cidade de Kansas, é autor de numerosos libros, entre eles Super Imperialism: The Economic Strategy of American Empire.

Do artista George Grosz: "The dance of tofay Germany", 1922.

Os mercados de valores estadounidenses e estranxeiros seguen zigzagueando salvaxemente á espera de despexar a incerteza sobre a sobrevivencia do euro e ante unhas sufridas poboacións que arrostran as consecuencias das políticas de austeridade ultraliberal impostas a Irlanda, Grecia, España, Italia, etc. Vou contarlles a historia que me foi confiada por responsábeis económicos europeos en relación cos últimos episodios caóticos en Grecia e noutras economías europeas debedoras e orzamentariamente deficitarias. (Faltan os detalles, xa que as negociacións desenvolvéronse no máis absoluto dos segredos: o que segue é, pois, unha reconstrución.)

No outono de 2011, resultaba evidente que Grecia non podería saldar a súa débeda pública. A UE sacou a conclusión de que había que depreciar esa débeda nun 50%. A alternativa a iso era a quebra sobre o total da débeda. Así que, basicamente, a solución para Grecia viña reproducir o que ocorrera coa débeda latinoamericana nos 80, cando os gobernos substituíron a débeda existente e os préstamos bancarios por bonos Brady, así chamados polo secretario do Tesouro de Reagan, Nicolas F. Brady. Eses bonos tiñan un principal máis baixo, pero polo menos considerábase seguro o seu cobro E en efecto, fixéronse os pagos.

Esa quita grega do 50% parecía radical, mais os bancos europeos xa cubriran as súas apostas e subscrito seguros de falta de pagamentos: os bancos norteamericanos facíanse cargo de boa parte deses seguros.

En decembro de 2011, un cuarto de século despois de Brady, o secretario do tesouro de Obama, o señor Geithner, viaxou a Europa para reunirse cos dirixentes europeos e esixirlles que Grecia depreciara a súa débeda sobre a base de quitas voluntarias por parte de bancos e acredores. Explicou que os bancos norteamericanos habían apostado a que Grecia non crebaría, e que, polo mesmo, a súa situación patrimonial neta era tan precaria que, se tiñan que pagar pola súa mala aposta, irían á quebra.

Segundo me contaron os banqueiros alemáns a situación, Geithner ameazou con cargarse aos bancos e ás economías europeas, se non se achandaban a pagar o pato e cargar eles coas perdas: os bancos estadounidenses non tiñan que pagar polos seguros colateralizados de falta de pagamentos (CDOs) e por outras apostas nas que verteran miles de millóns de dólares.

Os europeos estalaron de indignación. Pero Geither terminou por ofrecerlles un trato. De acordo: a Casa Branca permitirá a quebra de Grecia. Porén os EUA necesitan tempo.

Conveu en abrir unha liña de crédito da Reserva Federal ao Banco Central Europeo (BCE). A Fed fornecería diñeiro para prestar aos bancos no ínterin cando as finanzas dos gobernos europeos desfaleceran. Daríase tempo aos bancos para que puidesen desfacer as súas garantías de quebra. Ao final, o BCE sería o acredor. O BCE -e presumibelmente, a Fed- cargarían cos custos, -a expensas do contribuínte-. Os bancos estadounidenses (e probabelmente tamén os europeos) evitarían así cargar cunhas perdas que levarían por diante a súa situación patrimonial neta.

Cales son realmente os detalles deste acordo? O que sabemos é que os bancos estadounidenses están a retirar a renovación das súas liñas de crédito aos bancos e a outros prestatarios europeos a medida que van expirando. O BCE actúa para cubrir a brecha. A iso chámaselle "subministración de liquidez", pero máis parece unha subministración de solvencia nunha situación de insolvencia básica. Despois de todo, unha débeda que non pode devolverse, nunca se devolve.

A idea de Geithner é que o que unha vez funcionou, pode volver funcionar. Cando a Reserva Federal ou o Tesouro cargan cunha perda bancaria, o que fan, simplemente, é imprimir débeda pública ou abrir un depósito para os bancos no banco da Reserva Federal. A opinión pública non ve iso de maneira tan perspicua como cando lle arrebatan directamente o diñeiro. E o goberno limítase a dicir que se trata de "salvar ao sistema financeiro", sen mencionar o custo do asunto "a expensas do contribuínte" (non a expensas dos bancos!).

É un agasallo.

Democracia: a inquisición d@s cociñei@s ou a deslealtade das galiñas¿?

2012-01-16T12:57:00.003Z

Raul Asegurado Pérez, comisionado de movementos sociais do Encontro Irmandiño.

Nestes tempos preasemblearios, nunha asemblea que determinará no BNG o dereito a existir ou a quebra inevitábel das normas de xogo, da convivencia e por tanto do proxecto común; o sector dominante que ten secuestrada á fronte comeza a falar de deslealtade. Deslealtade porque segundo eles din, se unha minoría non gaña e impón as súas teses ameaza con marcharse do BNG.

O Encontro Irmandiño ven dicindo xa desde hai un ano, que esta asemblea nacional ou vale para rexenerarse organicamente e comeza a tender pontes cara a esquerda social do país ou non ten sentido seguir traballando nunha organización política que asfixia as diferenzas e aniquila politicamente calquera tentativa de cambio, e por tanto se afortala como un partido político clásico e harmónico co sistema de dominación actual e segue a deixar orfa á sociedade civil galega.

Mais a pesar disto, a UPG volve novamente a falar de deslealtade, de normas de xogo democráticas, etc…, pois ben, vou tentar explicar, como fixen na asemblea comarcal de Compostela, a tesitura na que estamos cun conto de Eduardo Galeano que viña a dicer algo así:
Estaba unha vez un cociñeiro que rexentaba un restaurante pensando en que pratos podía innovar ou facelos máis atraentes para os clientes. Nisto ocorréuselle que os pratos onde se servían aves eran os máis demandados, así que decidiu xuntar a todas as aves do seu curral, e de forma asemblearia e domocrática, que elas decidiran en que salsa querían ser servidas.

E así fixo, foi ao curral, xuntou aos galos, as galiñas, aos pavos, aos parrulos, aos faisáns, etc…, e díxolles: “decidide nesta asemblea en que salsa queredes ser cociñadas”, os parrulos calaron a boca, as pulardas tamén, e fíxose o silenzo, e todas tiñan dereito a falar e votar libremente…, nisto as galiñas, non podían ser outras, pediron a palabra; ante o estupor de todas as aves, unha das galiñas dixo: “cociñeiro, nós non queremos ser cociñadas”. Todas as aves abriron os ollos ao ver como se enfadaba o cociñeiro, mais este, cun cabreo contido, nun ton incluso vitimista dixo: “iso está fora de toda decisión asemblearia, non está nin na orde do día”.

As galiñas foron desleais, vaia! As galiñas ousaron dicer algo que estaba en contra das normas de xogo, a asemblea era aberta a todas as aves, todas podían falar e votar, como podían as galiñas, estúpidas aves, plantexar semellante deslealtade non só ante o cociñeiro senón ante todas as demais compañeiras de curral? O que facían as galiñas era lamentábel, vomitivo, pensaba o cociñeiro. O cociñeiro comezou a facer emendas sobre o funcionamento da asemblea e todas ían na liña de castigar semellante discrepancia pública, semellante deslealdade. E máis, as galiñas dixeron: “ou non nos cociñas ou marcharemos do curral”. Como podían ameazar neses termos? Como podían abandonar ás demais aves? Como podían afundir o primeiro prato estrela, a sopa? E por riba, galiñas de merda, que tentan plantexarlle ao cociñeiro que non as cociñe ou que todas elas, non só as galiñas, senón que as demais aves poidan marchar dese curral.

A cuestión está clara, as normas de xogo non son válidas nos termos expostos nos últimos anos, ao cociñeiro pódelle pasar o mesmo que pasou na guerra civil española, no bando republicano, seica queren facer unha guerra interna cando o fascismo está agredindo a todas as cidadás libres, e queren gañar o bando aínda que así diminúan as súas forzas para gañar a guerra (os que gañaron o bando republicán perderon a guerra). As galiñas do conto, os anarquistas na guerra civil, non son o inimigo, e non o serán aínda que opinen, aínda que queiran existir. E por iso non van calar, porque saben, sabemos que a guerra está fóra e non dentro, ser referentes políticos da esquerda social galega é estar en continua permeabilidade coa sociedade, ser dinámicos e atípicos nas institucións.

Aves de todo o país, berremos que non queremos ser cociñadas, e riámonos cando por riba nos chaman desleais, deslealtade para os cociñeiros é espranza para todas!

Good bye, Fraga!

2012-01-15T22:47:00.000Z

Xoán Hermida. Artigo tirado do blogue do autor (aquí).

O fraguismo so se desmantelará en Galicia cando se de-construían un a un tódolos mecanismos, estruturas e ferramentas creadas durante esa etapa. Tanto se estiveron ao seu servizo como se foron contrarios ao mesmo forman parte dun modelo político-institucional pasado que, lamentablemente, aínda sigue vixente.

A Galicia de hoxe é froito de múltiples factores antropolóxicos, económicos, sociais, culturais e políticos que de xeito transversal nos teñen convertido en algo diferente e poliédrico.

A Galicia político-institucional de hoxe, pola contra, é froito do esquema dun ‘conducator’, Don Manuel, con dous obxectivos claros e complementarios: construír un modelo político limitado e reducionista seguindo a súa teoría da maioría natural e do sistema de partidos bipartidista británico e de paso construír un neo-rexionalismo que destruíra a nación na que ás veces Galicia parecería querer converterse.

Moito se ten falado sobre o porque da obsesión de Fraga coa barreira electoral do 5% nas eleccións autonómicas. Que se era para impedir o xurdimento de futuras escisións na dereita galega. Que se ben era para destruír a esquerda galega moderna e impedir construír unha hexemonía alternativa.

Fraga chegou a Galicia precedido pola fama de estadista e coa convición da necesidade dunha cobertura ‘galeguista’ se quería liderar unha maioría conservadora, que aínda que hoxe pareza incrible, pasárase a transición dividida e mesmo enfrontada.

Na primeira metade da década dos noventa o PPdeG coa entente Cuíña/Cacharro/Victorino a fronte e tutelados por Fraga tratou de culminar o proceso de galeguización que xa noutros tempos intentara Xosé Luís Barreiro; non exento de oposición no feudo máis tradicional - A Coruña de Romai -.

Iniciou unha serie de políticas destinadas a reforzar esa imaxe rexionalista, aprobando políticas de ‘galeguización limitada’ no lingüístico ou no cultural.

Os seus conselleiros estrelas eran Xosé Cuiña, encargado de vertebrar e modernizar Galicia e ‘superar o seu illamento secular’, e Jesús Pérez Varela, técnico de agit-prop, autentico animador dos seráns estivais, inventor do fenómeno Xacobeo e impulsor dun lobby de folclóricos que machaconamente nos recordaban que Galicia era ‘diferent’. Daqueles anos é o boom do ‘Luar’ que se ten convertido na imaxe da Galicia cultural do fraguismo.

Ata o propio Jordi Jujol chegou a loubar a proposta da Administración Única de Fraga, e este a súa vez copiou o modelo pactado de transferencias - mesmo aproveitando os resortes que o Estado ofrece o proxecto economicista e empresarial da Europa rexional - Eixo Atlántico/Países Cataláns ...

Esa primeira etapa galeguista-rexionalista deu paso, tras a defenestración do permanente ‘delfín’, Xosé Cuiña, a unha nova dereita onde o factor galeguista pasou a ser un compoñente máis, marxinal, dun grande entramado hexemónico.

Alguén podería crer que dada a inquina coa que o PP de Feijoo trata a Galicia, a etapa de Fraga é para botala de menos. Nada máis impreciso.

A Galicia política de hoxe está construída a imaxe e semellanza do pensamento e a acción política de Don Manuel.

A anorexia política existente foi conscientemente deseñada desde os laboratorios de ideas da dereita na rúa do Hórreo e mediático do polígono de Sabón. Era unha anorexia construída non para liquidar a dereita galeguista ou a esquerda innovadora senón fundamentalmente para poñer de xeonllos ao pais e deixalo sen alternativa por anos.

O reducionismo institucional deseñado na administración única e cuxa máxima expresión é a última remodelación de goberno da Xunta de Galicia non tiña como obxectivo mellorar a eficacia do goberno e a eficiencia da administración pública senón situar a Galicia lonxe das realidade das comunidades nacionais catalá e vasca e incorporala no espazo uniforme da España rexional.

As posibilidades de construír unha dereita nacional evitounas Fraga nos seus decenios de goberno desmantelando, un por un, os sectores estratéxicos da nosa economía, a maioría das veces coa complicidade do goberno central e coa ‘escusa’ do mercado común europeo. O esperpéntico periplo da transformación de varias caixas de aforro nunca entidade bancaria en ruína é a guinda deste proceso.

As posibilidades de construír unha esquerda nacional hexemónica liquidounas por medio dun dobre xogo: favorecer o españolismo vazquista no PSdG e fomentar unha vertebración nacionalista dominada por un partido ‘marxista-leninista’ (por favor prego non confundir co pensamento de Lenin e moito menos co de Marx! ).

Ás posibilidades de crear un pensamento científico e crítico asestóuselle un golpe de graza cando se desmantelou a única universidade galega con posibilidades de campus especializados e departamentos con recursos e pasouse a construír tres universidades rexionais competitivas entre elas e cunha crecemento xeométrico de fondos para administración namentres que un estancamento de inversións para docencia e investigación.

O fraguismo tivo en Galicia consecuencias moi perniciosas pero –quizais- a maior delas foi a construción dunha sociedade clientelar regada por subvencións que aniquilou a necesaria burguesía produtiva que levantase a nosa economía e vertebrara a nosa identidade nacional e que adocenou a sociedade civil para que non puidera cohesionar a defensa dos valores materiais -sanidade, ensino, políticas sociais, recursos naturais,…- e espirituais – cultura, lingua, felicidade, cooperación.. - do ben común.

Por iso, fronte aos falsos reflexos que o paso do tempo poida ter sobre nós, sen animadversión ningunha, só se me ocorre dicir “Good bye, Fraga!”, desexando infrutuosamente que con el se marche todo a súa negativa herdanza, e sobre todo lamentando que Isaac Díaz Pardo non o sobrevivira.