Mostrando postagens com marcador Preciado Doménech. Mostrar todas as postagens
Mostrando postagens com marcador Preciado Doménech. Mostrar todas as postagens

15/12/2013

O anteproxecto de lei de represión cidadá: unha análise xurídica

Carlos Hugo Preciado Domènech. Artigo tirado de SinPermiso (aquí) e traducido por nós para o galego. O autor é maxistrado e profesor asociado da URV.






"Aqueles que poden deixar a liberdade esencial por obter un pouco de seguridade temporal, non merecen, nin liberdade, nin seguridade."

"Só un pobo virtuoso é capaz de vivir en liberdade. A medida que as nacións se fan corruptas e viciosas, aumenta a súa necesidade de amos."
(Benjamin Franklin)

O texto obxecto deste comentario é o mal denominado anteproxecto de lei de seguridade cidadá (en diante ALSC) que tivo a súa entrada no Consello de Ministros de 29 de novembro de 2013 e que, como teremos ocasión de observar, trátase en realidade dun proxecto represivo do exercicio dos dereitos fundamentais e liberdades públicas da cidadanía (de aí o título), con obxecto de evitar toda tentativa de oposición cidadá libre e pública ás políticas "austericidas" que azoutan ás clases sociais máis desfavorecidas.

A exposición de motivos xustifica a suposta necesidade desta nova lei, que derroga e substitúe á anterior O 1/92 de 21 de febreiro (en diante LSC), en catro motivos, algún deles certamente peregrino, que pasamos a glosar:

1) O mero transcurso do tempo. 

2) Os cambios sociais e as novas formas de pór en risco a seguridade cidadá,

3)As demandas sociais que supoñen a imperiosa necesidade de actualizar o réxime sancionador.

4) A necesidade de incorporar a xurisprudencia constitucional.


Respecto destes motivos hai que dicir  que o transcurso do tempo ou os cambios sociais poden xustificar retoques ou modificacións, mais non un cambio íntegro  da lei; en segundo lugar, non existe unha demanda social de actualizar o réxime sancionador en materia de seguridade cidadá, salvo que a lei se dirixa ao exiguo 0.2%  da poboación que considera a seguridade cidadá como o primeiro problema actualmente existente en España, fronte a 55,5 % que considera que é o paro ou  13,5 % que considera que é a corrupción e a fraude, segundo datos do propio Goberno. (1)

En fin, non deixa de sorprender que se pretenda adecuar a normativa á xurisprudencia constitucional, en particular ao principio de proporcionalidade, cando se suprime a finalidade reeducadora das sancións por tenencia e consumo de drogas, evitando toda posibilidade de suspensión da sanción por submisión a tratamento deshabituador (art. 25.2 LSC),  optando  así polo retribucionismo fronte á prevención especial;  dóbranse o número de infraccións; imponse sancións de até 600.000 euros, permítese seguir un procedemento de investigación (actuacións previas) ás costas do investigado e sen limitación temporal (art.46 ALSC);  recóllense moitas faltas que o Novo Código Penal (en diante NCP) pretende destipificar, impondo sancións pecuniarias máis cuantiosas que as que na actualidade impón a norma penal, o que supón un desequilibrio patente, excesivo e irrazonable entre a sanción e a finalidade da norma (SSTC 136/99 55/96, 161/97, 45/09, 127/09, etc..) e todo iso, ademais,  sen ter en conta a mellor ou peor fortuna do sancionado,  o que supón, de facto, incentivar que sexan as clases ben estantes as que alteren ou poñan en risco a seguridade cidadá (vide. art.32 ALSC e art. 50 CP), pois proporcionalmente reciben menor sanción que as clases pobres.

Atendendo a tales datos a desproporción punitiva é o trazo esencial do ALSC, en contra do que reza a súa exposición de motivos.

O ANSL estrutúrase en cinco capítulos, que conteñen 55 artigos, dos cales o Capítulo quinto, dedicado ao réxime sancionador, consta de 26 artigos, sendo así o máis amplo con diferenza da lei. É, por tanto, unha lei esencialmente sancionadora, tanto cuantitativa como cualitativamente. Ademais,  apréciase unha notábel escalada respecto da anterior lei, que contiña  12 moi graves , fronte ás 7 do ALSC;  18 infraccións graves, fronte ás 31 do ALSC e, finalmente 10 infraccións leves fronte ás 19 do ALSC. A lei contempla, en fin,  4 disposicións adicionais, unha transitoria, unha derogatoria e catro finais.

Unha vez analizada a estrutura da norma, pasamos agora ao seu contido. A lei afirma que ten por obxecto a seguridade cidadá como condición esencial para o pleno exercicio dos dereitos fundamentais e as liberdades públicas, e a súa salvagarda, como ben xurídico de carácter colectivo, é función do Estado, con sujeción á Constitución e ás leis. Con todo,  a lei restrinxe máis aló do razoábel o exercicio de dereitos fundamentais, en particular os dereitos de reunión e manifestación, a liberdade de expresión, o dereito de folga e, lonxe de introducir un equilibrio no uso das potestades exorbitantes da administración e o cidadán, omite toda norma de garantía do cidadán fronte á administración, evitando a identificación dos axentes das Forzas e Corpos de Seguridade coa inconsistente escusa de garantir a súa seguridade, sen esixirlles, en ningunha pasaxe da lei, que leven visíbel un número identificador cando actúan exercendo funcións de seguridade cidadá, nas que é habitual o uso da forza.

Desta forma propíciase a impunidade das actuacións policiais nas que o uso da forza (art.5 O 2/86) sexa innecesario e/ou desproporcionado, chegando mesmo a sancionar o uso  de imaxes dos axentes que poidan "pór en perigo a súa seguridade persoal" ou "o éxito da operación"(art. 36.3 ALSC) o cal permitirá, conforme ao art.49.1 ALSC o comiso de cámaras ou móbiles utilizados para a captura de tales imaxes, imposibilitando así toda proba dos excesos que aqueles poidan cometer no exercicio das súas funcións e propiciando a impunidade de tales actuacións.

Como características xerais da regulación do ALSC, podemos trazar a grandes liñas as seguintes:

-Aumento das infraccións e agravamento das sancións: case se duplica en número de infraccións pasando de 30 a 57 infraccións tipificadas. Contéñense 36 novos tipos de infraccións respecto da norma anterior, imponse sancións de até 600.000 euros. Por pór un exemplo de actualidade, no proceso por suborno contra o ex presidente balear que se segue ante un Tribunal do Xurado a pena de multa que solicita a Fiscalía é de 9.000 euros.


-Desproporción nas sancións As sancións agrávanse na súa contía e auméntanse os prazos de prescrición das mesmas, sendo mesmo máis graves no caso das multas que algunhas penas impostas ás faltas que o NCP pretende destipificar. Ademais óbviase toda referencia ao patrimonio do sancionado como criterio de gradación da sanción o que supón un maior castigo ás clases humildes e un acicate ás clases ben estantes para infrinxir a seguridade cidadá, pois proporcionalmente sairalles máis barato.

-Fuxida do control xudicial: evítase o control rápido da xustiza penal cunha presunción de inocencia na súa máis amplo sentido e envíase ao cidadán sancionado á xustiza contenciosa, con pago de taxas e maior demora resolutiva; e coa carga de destruír a presunción de veracidade do declarado polos axentes da autoridade, o que na práctica supón un completo desincentivo ao exercicio da tutela xudicial efectiva, aderezado pola redución das sancións ao 50% en caso de conformidade.  Noutra orde de cousas, aínda que puidese parecer que despenalizar algunhas faltas é unha boa opción, desde o principio de ultímaa cociente do dereito penal", non o é se a infracción administrativa correspondente contén maior sanción que a infracción penal e sen as mesmas garantías, como ocorre en múltiples supostos.

-Hipertrofia do  preventivismo: non só se pretende previr delitos, senón tamén infraccións administrativas (art.3.i) ALSC). Nesta liña tamén destaca a abundancia de infraccións de mero perigo e a xustificación da actividade de intervención das FCS polo mero risco, por exemplo, de vulnerar normas do ordenamento xurídico (vide art. 4.3 ALSC). Existe unha concreción incorrecta da seguridade cidadá na mera vulneración de normas do ordenamento xurídico, pois a infracción de tales normas, mentres non supoñan un perigo para persoas, bens ou a tranquilidade e a orde cidadá non serían xustificantes de intervención

Ademais, na liña preventivista,  a actividade de intervención xustifícase polo mero risco ou ameaza concreto ou de comportamento obxectivamente perigoso (?) que razoabelmente sexa susceptíbel de provocar un prexuízo real para a seguridade cidadá.


- Persecución de formas de protesta cidadá pacífica: peches, corte de vías públicas, escraches, despregamento de pancartas en edificios públicos, manifestacións ante sedes parlamentarias sen actividade, manifestacións de empregados públicos con roupa de servizo  son perseguidos cunha intensidade obsesiva (vide, entre outros: art.35.3, art.35.4 , art.35.5,  art. 35.8, art 35.29, art.36.2, art.36.8 ALSC)

- Persecución do exercicio de dereitos fundamentais: como o exercicio da liberdade de información mediante as denuncias de corrupción de autoridades ou institucións públicas, que se se consideran calumniosas serán susceptíbeis de sanción inmediata (art. 36.5 ALSC), o deslucimiento leve de mobiliario urbano: colgar carteis ou grafittis (art.36.14 ALSC), a recollida de firmas ou campañas de concienciación mediante postos  (art.36-15 ALSC); as acampadas de protesta, tipo movemento 15-M (art. 36.15 ALSC); a  folga, incluíndo entre os fins da norma sancionadora a garantía de prestación de servizos esenciais á comunidade (art.3.g) ALSC), a libre circulación (art.19 CE), posibilitando controis, rexistros, identificacións ou cacheos para investigar toda "acción ilegal ou contraria ao ordenamento xurídico idónea para provocar alarma social" (art.17.2 ALSC)

-Fixación das bases dun estado policial: incremento do deber de colaboración cidadá coas FCS baixo imposición de sancións (arts. 16.6; 23 e 35.18 ALSC) e sobreprotección dos membros das FCS sen garantías da súa identificación numérica nas súas actuacións, facilitando así a impunidade do uso da violencia innecesario ou desproporcionado.

En conclusión, o que revela este anteproxecto, xunto ao anteproxecto de código penal,  é unha escalada represiva inaudita nos 35 anos de democracia, que pretende acalar toda protesta pacífica, blindar o poder político fronte a toda crítica e manifestación, e someter aos cidadáns ao terror punitivo dun Estado que deixou de ser social, que está en plena crise de democracia e que foxe do control xudicial, pois  necesita autoprotexerse fronte a unha cidadanía cada día máis consciente e informada desta realidade.

Notas:
(1) Barómetro do CIS de xullo de 2013, pode consultarse en http://www.cis.es/cis/export/sites/default/-Archivos/Marginales/2980_2999/2993/Es2993.pdf

23/02/2012

A (contra)reforma laboral do goberno do PP resumida en 20 puntos

Carlos Hugo Preciado Domènech. Artigo tirado de SinPermiso (aquí) e traducido por nós.  Carlos Hugo Prezado Domènech é Maxistrado do Social do Tribunal Superior de Xustiza de Catalunya



O sábado día 11 de febreiro de 2012 o Boletín Oficial do Estado publicaba o Real Decreto Lei 3/2010 de 10 de febreiro de medidas urxentes para a reforma do mercado laboral, sen dúbida un dos retrocesos maiores nos dereitos dos traballadores e traballadoras do Reino de España, que non fai senón continuar a senda iniciada pola Lei 35/2010, baixo o anterior Goberno de José Luís Rodríguez Zapatero.

O Dereito Laboral nace coa vocación de garantir a paz social e universal. Así se evidencia no preámbulo da Constitución da OIT, que se crea o 11 de abril de 1919 partindo de que existen condicións de traballo que entrañan tal grao de inxustiza, miseria e privacións para gran número de seres humanos, que o descontento causado constitúe unha ameaza para a paz e harmonía universais e que se calquera nación non adoptar un réxime de traballo realmente humano, esta omisión constituiría un obstáculo aos esforzos doutras nacións que desexen mellorar a sorte dos traballadores nos seus propios países.

Só fixo falta un século para esquecer as razóns que produciron o nacemento do Dereito Laboral e as nefastas consecuencias que tiveron as desigualdades sociais, a especulación incontrolada e ao final a crise de 1929, que creou as condicións de inxustiza social necesarias para desembocar na II GM.

O denominado "mercado" laboral, en que as mercadorías tamén somos as persoas e o noso dereito á existencia a través das rendas que proceden do traballo, que segue sendo o medio de vida esencial da maior parte da poboación mundial, está a sacrificar as condicións básicas que aseguran a dignidade humana no intercambio de traballo por salario e devolvéndonos a pasos axigantados á realidade social ignominiosa do século XIX. 

A negociación colectiva, como recoñecemento da autodeterminación dos axentes sociais nas súas relacións e o achegue de certo equilibrio a unha relación desde o principio desequilibrada como é a de capital e traballo, sufriu un durísimo embate con esta reforma, que se penetra en terreos de dubidosa constitucionalidade en moitos dos seus aspectos, como o período de proba dun ano no contrato de apoio aos emprendedores, a desregulación da xustiza da causa no despedimento e do seu control xudicial, e o estabelecemento de arbitraxes obrigatorias nos supostos de inaplicación dos convenios colectivos por causas económicas, técnicas, organizativas ou produtivas.

Podemos resumir a reforma nos 20 puntos seguintes:

1) Permítese que as ETT actúen como axencias de colocación, nun paso máis cara ao comercio co infortunio que supón o desemprego.

2) Modifícase o contrato de formación e aprendizaxe que se precariza en moitos aspectos e no que se poderá permanecer até os 30 anos, polo menos ata que a taxa de desemprego non descenda por baixo do 15%.

3) Dótase ás empresas de poder sobre a acreditación da formación dos traballadores, controlando até a obsesión o que chaman "conta de formación", incrementando o control sobre os traballadores e o poder empresarial.

4) Multiplícanse por todas as partes as bonificacións dos contratos precarios, reducindo alarmantemente os ingresos da Seguridade Social, suponse que para continuar esmendrellándoa, como xa se fixo na reforma da Seguridade Social operada pola Lei 27/2011, baixo o goberno socialista.

5) Créase un contrato "por tempo indefinido de apoio aos emprendedores", cun período de proba dun ano, o cal significa o despedimento libre e gratis durante o primeiro ano de relación laboral, por suposto bonificando cotas e con incentivos fiscais (os famosos 3.000 euros)

Estabelécese o comercio coa prestación de desemprego, pois o empresario que contrate a un parado en certas condicións ten unha dedución fiscal do 50% da prestación por desemprego e o parado pode compatibilizar parte da prestación co traballo. O contrato pódese utilizar mesmo se houbo despedimentos improcedentes nos últimos 6 meses sempre que sexan doutro grupo profesional

6) Introdúcese a posibilidade de facer horas extras nos contratos a tempo parcial, aumentando a flexibilidade dos "mini jobs", e tendo traballadores á carta, e sen posibilidade de que compatibilicen o traballo precario con outro, debido á alta dispoñibilidade que tales traballos comportarán.

7) Créase o contrato "a distancia", e pódese asignar aos traballadores a gusto do empresario a calquera centro, manipulando así a base electoral das eleccións sindicais a pracer.

8) Suprímense as categorías profesionais sendo a mobilidade funcional case ilimitada. Agora todo o mundo poderá facer case de todo.

9) O empresario pode distribuír o 5% da xornada ao seu gusto, sen negociar.

10) A mobilidade xeográfica pódese facer con moitísima máis facilidade, ao desdebuxar as causas que a xustifican, que son meramente razóns de competitividade, produtividade ou organización

11) Facilítase até a pura discrecionalidade a modificación substancial das condicións de traballo, do mesmo xeito que a modalidade xeográfica

12) Do descolgue salarial pásase ao descolgue de case todo o convenio, perdendo virtualidade a vinculación dos Convenios Colectivos, consagrada no art. 37 da Constitución e afectándose gravemente á ultra actividade dos Convenios. Prímase o convenio de empresa, onde as representacións dos traballadores e o poder sindical é máis débil. Se transcorridos dous anos da denuncia non se asina outro convenio, aplícase o superior.

13) O empresario non precisa autorización administrativa para: despedir, suspender o contrato, reducir a xornada dunha grande parte do persoal (medidas colectivas). Desaparecen os ERE e agora quen decide é simplemente o empresario.

14) Desaarece a xustificación das causas de despedimento obxectivo, agora necesítase a mera causa, sen que sexa xusta para despedir, reducir xornada ou suspender contratos. Coa definición das causas económicas, técnicas ou organizativas prescíndese do fin ou a razonabilidade, simplemente é necesario que concorran. É dicir pódese despedir aínda que iso non sexa nin minimamente razoábel para alcanzar un fin constitucional lexítimo como o mantemento da viabilidade da empresa ou o nivel de emprego. Por exemplo, bastan dous trimestres de descenso do nivel de vendas para despedir ao 10% do persoal en empresas con máis de 100 traballadores.

15) Aínda que o absentismo na empresa sexa do 0% pódese despedir por estar enfermo, faltando, por exemplo, 8 días en dous meses de forma xustificada por doenza común.

16) Redúcese a indemnización por despedimento improcedente de 45 días/ano cun máximo de 42 mensualidades a 33 días/ano cun máximo de 24.

17) Suprímense os salarios de tramitación salvo nos casos de opción por readmisión, debendo soportar o traballador o custo do tempo que tarde en ditarse sentenza, co que se desincentiva o exercicio de accións e abarátase máis aínda o despedimento, incentivando, ademais que non se readmita ao traballador. Iso, unido á xa existente saturación dos Xulgados do Social, que funcionaban razoabelmente ben, mais que coa crise sufriron un auténtico colapso, suporá que as demandas e o custo da demora na resolución asumiraas a parte máis débil: o traballador ou a traballadora.

18) Prevese a posibilidade de despedir traballadores fixos da Administración Pública, mesmo aínda que accedesen por oposición, pola mera concorrencia de causas económicas, técnicas, organizativas ou produtivas.

19) Mercantilízanse aínda máis os servizos públicos e preténdese que o axuste dos déficits derivados da imposta estabilidade orzamentaria se faga con reducións de persoal, sen importar o motivo de tales déficits (por exemplo, malgasto ou malversación).

20) Como único punto positivo, limítanse as indemnizacións dos directivos de entidades de crédito que están intervidas ou participadas polo FROB. Algo que se aborda 4 anos despois de iniciarse a crise e após entregar  máis de 9.000 millóns de euros de diñeiro público en reflotar entidades con directivos que seguen cobrando soldos millonarios pola súa "excelente" xestión.

Esta reforma, como a anterior da Lei 35/2010, non servirá para crear emprego. Simplemente tomouse o pretexto da crise para desequilibrar a balanza das relacións laborais ao lado da empresa e expandir o medo á perda do emprego como poderosa ferramenta de logro de beneficios.

O risco, agora, xa non o asume o empresario, asúmeo o traballador, que inda terá que agradecer ter un posto de traballo e pasa a vivir "con permiso" do seu empleador.