A praza é nosa. Un libro de 2.0 editora

David Rodríguez Rodríguez. Reseña tirada do blogue do autor (aquí).

Este continúa a ser un momento produtivo para quen escribe este blog. Xa saíu do prelo A praza é nosa. Quen constrúe a democracia? libro colectivo publicado por 2.0 Editora que inclúe, canda outra veintena de traballos, un artigo meu titulado A política como ruptura.

Velaquí un parágrafo —ben descriptivo do que é este libro— extraído do prólogo escrito por Manuel M. Barreiro:

A praza é nosa. Quen constrúe a democracia? naceu como proxecto editorial por iniciativa de Marcos Pérez Pena co obxectivo de contribuír a enriquecer o debate sobre o movemento cidadán nacido no 15-M e enlaza voces de analistas e activistas nun diálogo aberto, e aínda inconcluso, animado polo que Mario Benedetti chamou crítica cómplice, onde uns e outros comparten as preguntas fundamentais e, mesmo desde as diferenzas, procuran de xeito mancomunado respostas practicables para a construción dunha democracia comprometida co ben común e o logro solidario dunha vida digna de liberdade, xustiza e benestar para todos e todas.

The Tobacco Party

Manuel M. Barreiro. Artigo tirado de aquí.

O Tobacco Party tomou o relevo do Tea Party. Medra a vaga de malestar co goberno de Rodríguez Zapatero que, pouco esperto na elección do momento, desatendeu as abondosas razóns que hai para aplicar de modo gradual as políticas contra o tabaquismo. O Partido do Tabaco seduce a empresarios hostaleiros enrabechados pola cambiante normativa que, primeiro, obrigou a facer reformas nos seus locais e, agora, fainas inservíbeis, amais de ameazar con provocar unha escorrentada de clientes cando ninguén quere perder un euro. Engaiola tamén a moitos fumadores amolados porque a Lei lles limita hábitos e consumos e muda a cartografía dos seus espazos de encontro social.
A excelente acollida que tiveron as anteriores restricións ao fume e o seu elevado grao de cumprimento deu paso a unha desafiante desobediencia civil. En conexión co descontento, o Partido do Tabaco argumenta politicamente a obxección a Lei e protagoniza a erosión do moi desmellorado goberno do PSOE. O seu credo usa palabras nobres como liberdade pero faino coa gramática torta dos anarcoconservadores: a liberdade individual está por riba de toda inxerencia da administración, o Estado non ten dereito a regular nada que afecte a nosa vida persoal.
O éxito do Partido do Tabaco sinala un grave problema de saúde, de saúde pública e da saúde da nosa doente democracia. A desobediencia á lei empata cunha longuísima tradición hispánica que anima a acatar a norma, pero non a cumprila. E despreza os custes sanitarios e as perdas de vidas que causa o tabaquismo; un andazo que cada ano provoca a morte a 5 millóns de persoas no mundo, máis que o VIH-SIDA, o paludismo e a tuberculose por xunto. Fumar onde se queira e canto se queira bate frontalmente coa saúde como ben público e como dereito que o Estado debe preservar por moito que se alporicen os amigos da demagoxia.
Que os nosos neocon non perdan ocasión de abrir novas frontes de ataque ao Estado non é novidade. O Estado é inoperante cando se descentraliza como Estado das Autonomías. É un malgasto cando garante a solidariedade como Estado de benestar. É autoritario cando regula mercados ou consumos. O enfraquecemento do Estado é un dos arietes argumentativos cos que os anarcotories españois queren abrirse camiño até a Moncloa. Cando cheguen ao Goberno, o discurso libertario dará paso á apoteose autoritaria, ao enxalzamento da orde e á satanización de toda clase de disenso. Na noite electoral moitos deitaranse como fervorosos anarcoconservadores e ergueranse ao día seguinte, se o Partido Popular gaña, como feroces conservaduros. Daquela, si que imos fumar en pipa.

Unha esquerda dos cidadáns

Manuel M. Barreiro. Artigo publicado no número 158 de Tempos Novos, de xullo de 2010, na súa edición dixital. Nós tirámolo do portal galego Altermundo.

Imponse a evidencia dun cambio de ciclo político que ten como síntoma salientábel o esgotamento da esquerda, da gobernante, da opositora e da alternativa. Paradoxalmente, o caudal electoral da vaga conservadora medra cando é máis intensa a crise desatada polo crash do capitalismo de casino que tanto glorificou a nova e a vella dereita.

A reacción primaria da esquerda é apelar ao resistencialismo militante. Valla como divisa a arenga de Felipe González: «Cando as cousas van mal, militancia pura e dura».

O resistencialismo militante é unha fráxil freixa fronte ao devalo abstencionista que drena o espazo progresista. Non o é porque a perda de simpatía das organizacións de esquerda comeza a ser expresa non só entre os cidadáns-electores senón tamén entre os cidadáns-militantes. Un dirixente do PRD mexicano Manuel Rodríguez Lapuente, resumiu un sentir que comeza a ser dominante entre os afiliados ás nosas esquerdas: «Eu son militante pero non simpatizo nada con este meu partido».

A bunquerización militante non é a solución da esquerda, é a opción da dereita cando é asediada polo malestar cidadá ou se ve desaloxada dos gobernos. Unha estratexia resistencial moitas veces exitosa porque os conservadores contan coa colaboración de abondosos medios de comunicación que lles axudan a blindar os seus apoios sociais e a minimizar as perdas de lealdade. Sustentábel tamén grazas á complicidade de podentes grupos financeiros e empresariais e da xerarquía da Igrexa católica que asumen o protagonismo opositor nos momentos en que a dereita política perde vigor. Benefícianse doutro paradoxo: a dereita recupera gobernos sen gañar novos electores, válelles con que os perdan os gobernos progresistas, a volatilidade electoral da esquerda é máis decisoria que a (in)capacidade dos conservadores para sumar novos apoios.

O apelo épico ao resistencialismo na esquerda e no nacionalismo fai por esquecerse das radicais diferenzas que existen entre a xestión da hexemonía da dereita e a das forzas que aspiran ao cambio político e social. O modelo de hexemonía conservadora en tempos de crise repousa basicamente no ofrecemento do inmobilismo como protección fronte ás incertezas, na preferencia pola inxustiza antes que a socialización do goberno da desigualdades, na construción dunha sociedade aberta aos requirimentos do mercado pero rigorosamente inaccesíbel para os cidadáns economicamente máis vulnerábeis, e nun atávico medo ao futuro.

O abandono abstencionista de moitos cidadáns das ofertas progresistas e do nacionalismo non se superará cunha defensa numantina das políticas gobernativas nin coa exaltación de seguridades ideolóxicas ou doutrinarias. Toda proposta de cambio para a sociedade e as institucións debe acompañarse dun cambio dos valores, da organización da participación e dos modos de intervención.

Non hai outra vía para a (re)construción de maiorías sociais que o impulso dunha estratexia proactiva, dinámica, líquida no dicir de Zygmunt Bauman, inclusiva e orientada ao futuro. Demándanse programa de cambios operativos de curto, medio e longo alcance. Fronte ás dificultades, as posibilidades de futuro da esquerda non pasan por resistir senón por cambiar, por comezar a cambiar o seu propio discurso e as formas das súas políticas.

A crise esixe que a esquerda se pense novamente para ensaiar formas diferentes e construír cidadanía con valores diferentes. George Lakoff defende que un dos valores centrais da esquerda que necesitamos debe ser a empatía, a preocupación polos outros cidadáns. En tempos de desafección cidadá respecto da política; é dicir, de desapego da esquerda e das políticas que realmente non dan mudado o estado das cousas, a empatía política e das nosas políticas coa cidadanía é un primeiro paso imprescindíbel para a reformulación da esquerda.

A esquerda da clase política e dos aparatos partidarios é manifestamente insuficiente e carece de todo engado; lamentabelmente o futuro tampouco semella transitar pola apoloxía da esquerda da militancia pura e dura senón por refundarse como unha esquerda dos cidadáns, pensada como un instrumento non só de representación política senón tamén para a construción de novas comunidades de intereses fundadas na igualdade de trato e oportunidades e nun exercicio avanzado das liberdades.