Mostrando postagens com marcador Bildu. Mostrar todas as postagens
Mostrando postagens com marcador Bildu. Mostrar todas as postagens

30/10/2012

Hexemonía abertzale

Ramón Zallo. Artigo tirado de Sin Permiso (aquí) e traducido por Á revolta entre a mocidade.



Por fin pasouse esta etapa artificial da nosa vida política. Un alivio!. A exclusión duns e o oportunismo de quen querían tocar poder custe o que custe, permitiu que tivésemos un goberno non representativo e de escaso voo no peor dos momentos.

Sociedade de 2/3 e a tres alicerces

Os nacionalismos arrasaron. Mobilizáronse e competido cos outros, e entre si. Acabouse o do país dividido pola metade, cando a proporción chega case aos 2/3 (64% de escanos). Teoricamente nada impide que con esas maiorías se faga un país á medida. Outra cousa é que se queira ou se acerte.

Os nacionalistas en conxunto dan tamén o sorpasso en Araba (48% do voto), logrando o PNV o liderado (25,8%) e unha boa posición Bildu (nada menos que o 22%). Se se sumase o voto de EU aos nacionalistas, e o de UPyD a PP e PSE, as forzas serían de 52,6% fronte a 42%. Algo cambiou; mais segue sendo un territorio a catro bandas e dous flancos: UPy D (3,5%) e Esquerda Unida (4,6%).

Tamén se acabou, provisionalmente, o do país a 4 ou 5 forzas. É, polo menos provisionalmente, un país a tres, un trípode. O PP chegou ao 20% en 1998, pero agora quedouse no 11,7%. Xustificar a política de Rajoy, parecerse a Mayor Oreja e a sobreatención ás aguilladas de UPyD minaron o novo ar de Basagoiti. Non é unha porcentaxe testemuñal, mais si moi afastada dos postos de influencia. Ademais, aínda haberá de pagar máis facturas en próximos comicios polas desfeitas que faga Rajoy de aquí en diante, e que non serán poucos. Máis cintura no tema das vítimas non lles viría mal.

O desastre práctico de EU (Batua e Anitza) non se produciu porque non houbese espazo senón por autoimplosión. A indignación pola crise favorecía o seu ascenso como nas Eleccións Xerais ou en Galiza. Sumando ambos, tiveron -a pesar do espectáculo- 11.000 votos máis que en 2009. A falta dun imposíbel acordo para unha candidatura conxunta polas feridas abertas, non sería razoábel, mesmo para pór os vimbios da súa reconciliación, que Ezker Batua retirase a candidatura, e chamado a votar a Arana? Dirán que por que non ao revés?. E é verdade. Pero o cainismo nubla a percepción e agora o camiño de ambas as faccións será moito máis difícil e, posibelmente, pase pola xubilación anticipada dunha parte dos seus dirixentes. Os lazos co 15M poden abrir un novo camiño.

PNV, un éxito

O éxito do PNV é indubitábel: gana con folgura en Bizkaia, é líder en Araba e iguala a Bildu en Gipuzkoa. O PNV vence en todas as capitais, así como nas Marxes dereita e esquerda da Ria (salvo Portugalete) confirmando o voto urbano e de zonas tradicionalmente de clase traballadora.

O PNV recupera a centralidade, reivindica a gobernabilidade na crise e recolleu o voto dun nacionalismo tranquilo, á espera de ver a aposta de Catalunya (tocaríalles esta vez aos cataláns experimentar, pensan no PNV). Aínda que non fose o seu record en Eleccións Autonómicas en solitario (Ibarretxe conseguiu 16.000 votos máis, e baixou lixeiramente en número de votos en Bizkaia e Araba, e subiu algo, e é unha importante novidade, en Gipuzkoa) o certo é que obtivo 60.000 votos máis que nas Eleccións locais e nas Xerais de 2011. Así mesmo, recolleu bastante voto de xentes de orde (do PP e PSE) que quixeron concentrar voto para frear a Bildu. Ese apoio non axuda á innovación política.

Esta é unha lexislatura na que Urkullu ten marxe para marcarlle o itinerario da pacificación a Rajoy, especialmente, no capítulo que está máis bloqueado: os presos. Menos claros son o percorrido que queira e poida facer para un novo marco político e a marxe para xestionar a crise desde uns Orzamentos que se adiviñan recortados para 2013 e 2014, polo menos.

Ten todo o campo aberto para elixir a modalidade de Goberno que queira para unha lexislatura de xestión e para a que non prometeu grandes xiros. Pero hai un movemento sindical moi potente coas súas propias ideas sobre a crise e unha marea soberanista que pode mobilizarse por acicates varios (Escocia, Catalunya, eleccións navarras..). Tranquilidade non vai haber, precisamente.


Bildu confirma un chan

En Gipuzkoa, Bildu aguanta como líder, a pesar do desgaste da xestión e a forte e longa campaña en contra á que se lle someteu. Pero o PNV de Egibar alcánzalle. Haberá de reflexionar sobre a erosión sufrida e a perda de Donostia.

Bildu tivo un bo resultado mais inferior á expectativa e o seu peso en Bilbao é relativo. Conságrase como segunda forza. Sitúase en sucesivos comicios nun chan de 277.000 (2012), o que significa que a porcentaxe en que se movía nos 80 (16% do electorado) rolda xa repetidamente o 25%. E non puido contar cun partido legalizado, unhas finanzas de apoio e un dirixente carismático en liberdade. O mérito é evidente.

Visto o discurso do PNV, é impensábel unha alianza PNV-Bildu posto que hai dous proxectos distintos aínda que Urkullu di que en 2015 moverá ficha. Bildu aínda non lle pode disputar a hexemonía ao PNV -en Bilbao ten unha materia pendente-, mais ten a posibilidade de expor unha alternatividade programática global e temática.Vivimos unha etapa excepcional que require de novas ideas.


O PSE-EE


 O PSE-EE pactou con quen non debía e, por cálculo e pánico, adiantou as eleccións. Non quixo pagar os pratos duns orzamentos difíciles de aprobar e de carácter restritivo, e contou con meses para desmarcarse da longa sombra de Rajoy "o recortador". Igualmente Rubalcaba foi unha mala compañía no tema da paz e unha oposición frouxa á política social de Rajoy.

Tivo así outro descenso consecutivo. Os 430.000 votos das xerais de 2008 quedáronse en menos da metade (211.939), e aínda peor tería sido se non chega a romper o pacto PSE-PP. Os cogobernantes deste período de paréntese pasan á condición de 3ª e 4ª forza. Claro que a importante abstención (34,1%) indica certo desapego ou incredulidade social polos proxectos políticos e, posibelmente, apuntamento á existencia dun sector que, decepcionado con López e Rajoy, tampouco quixo votar abertzale.

Emprenderá o PSE o xiro vasquista e de esquerda que lle demandaba Egiguren? De esquerda pode ser, mais dependerá dos pactos de lexislatura ao que parecen abocados co PNV. É máis, a pesar da catástrofe, ten a chave da gobernabilidade. Caeu de pé. O xiro vasquista parece máis difícil, porque xa non quedan vasquistas no aparello. Non lles vexo a Ares ou Pastor nese papel cando Patxi se vaia a Madrid.

O debate fiscal e o modelo institucional interno -fóra de pacto co PSE-EE- é unha oportunidade para marcar territorio e para unha alianza puntual con Bildu. Pero suman 37, os mesmos que PNV e PP. E que fará UPyD? E Lerroux que faría? Misterio!

22/05/2012

Despois do primeiro aniversario do 15-m: un mundo por diante

Daniel Raventós. Artigo tirado de SinPermiso (aquí) e traducido por Revolta Irmandiña para o galego.

Cadro de Van Gogh: "Exterior de café"


Europa está a vivir unha situación que soamente algún descoidado pode chegar a pensar que non chegará a polarizarse social e politicamente cada vez máis. Cando se lembra a situación que se vivía fai menos dun lustro, aqueles anos anteriores a 2008 parecen doutro mundo, doutra época. Neste período curto de tempo a situación da grande maioría da poboación europea deteriorouse dunha forma tan acelerada e as perspectivas son tan desastrosas, que non se necesita ter unha imaxinación demasiado refinada para enxergar grandes convulsións sociais.

Os resultados das recentes eleccións gregas, que deberán repetirse o próximo 17 de xuño; as eleccións francesas que cambiaron a un presidente moi dereitista por outro que lanzou unha mensaxe (debilísimo, sen dúbida) contra as consecuencias das medidas postas en pé para combater (sic) a crise; e a irrupción nas rúas en distintas cidades do Reino de España por parte do movemento xa universalmente coñecido por 15-M, son tres acontecementos moi diferentes e de lugares ben distintos politicamente, mais que son expresión do descontento heteroxéneo das poboacións que están a sufrir as consecuencias máis descarnadas dunhas políticas económicas e sociais depredadoras da maioría non opulenta.

A situación económica no Reino de España é a máis inestábel que se viviu nos últimos anos. A semana termina coa prima de risco a 490 puntos, o máximo desde o ano 1995, aínda que por uns instantes o martes superouse o fatídico nivel dos 500; o IBEX 35, o principal índice de referencia da bolsa española, fechou a semana a niveis de hai 9 anos; o Instituto Nacional de Estatística confirmou o pasado 17 de maio que o PIB caeu un 0,3% no primeiro trimestre respecto ao mesmo período do ano anterior; o paro está próximo aos 6 millóns de desempregados oficiais, perdéndose 655.200 postos de traballo a tempo completo nun ano; o paro xuvenil supera o 50%; a porcentaxe de persoas por baixo do limiar da pobreza achégase ao 25% da poboación. O goberno español, ante esta catastrófica situación, anuncia e aplica maiores medidas de austeridade. Un dos últimos anuncios do goberno español do PP foi cuantificar no 35% o peso que os servizos públicos deberán ter no PIB, agora é do 45%. Con esta linguaxe falsaria e clerical segundo o cal esta nova (contra)reforma será "complicada e dolorosa" (para a maioría si, non para todos), anuncian un novo ataque contra a poboación non rica. Sexa dito de pasada: o venres 19 de maio tamén anunciou o goberno do PP que daba vía libre ao anteproxecto da lei de transparencia, mais a casa dos Borbóns queda exenta unha vez máis do resto da cidadanía.

É neste escenario que tan só fai uns poucos anos houbese parecido imposíbel que puidese ocorrer (lémbrese que hai momentos históricos en que os acontecementos se aceleran, algo que custa moito de entender porque afai encaixar dificilmente con todas as inercias e tranquilidades intelectuais de tantos escribidores xornalísticos, verbosos tertulianos e académicos torpes), reaparece o 15-M nas rúas.

Cos acontecementos aínda moi recentes, varios son os aspectos a destacar.

1. Non sentou ben. Se xa no nacemento do 15-M, como escribía Antoni Domènech, "moitos analistas e comentaristas que buscaron denodadamente ao comezo ningunear con estudada displicencia ao movemento, cando non -como os recrecidos medios de comunicación da extrema dereita neofranquista madrileña- difamalo groseiramente", agora estes analistas volveron con redobrada violencia porque xa non puideron ser desconcertados polo factor sorpresa. E por encima de todo, estes medios alardeaban da "falta de alternativa" (sic) do 15-M á situación actual. Son moitos os artigos que antes, durante e despois das mobilizacións protagonizadas desde o 12 de maio até ben avanzada a semana, e algunhas aínda non terminaron, miraron por encima do ombreiro a este novo movemento e lanzaron gorentosos (ou esa era a pretensión dos seus autores) artigos acerca da inoperancia, falta de eficacia, aletargamento, populismo (si, iso nunca pode faltar), perda de apoio popular, utopismo (claro), irrealismo (como non), lentitude na toma de decisións... Estes artigos non soamente poden achacarse ao descoñecemento do que estaba a proclamar o 15-M, tamén se trata de animadversión. Nalgúns casos declarada, noutros larvada.

2. A represión a este movemento é cada vez maior. Se o ano anterior, co nacemento do 15-M, o Conseller Puig erixiuse en campión da represión contra os acampados na praza Catalunya de Barcelona, este ano foron os concentrados na Porta do Sol madrileña os que se levaron a maior parte da represión. O Ministro do Interior Fernández e a Delegada do Goberno Cifuentes vocearan repetida e machaconamente desde calquera medio posíbel que non consentirían unha repetición da ocupación democrática da Porta do Sol do 12 ao 15 de maio. Unha constante verifícase: a medida que se ataca e se vai desposuíndo ao Estado das conquistas sociais duramente gañadas ao longo de moitos anos polas clases traballadoras, este mesmo Estado necesita aumentar a represión legal e policial ante as protestas que estes ataques motivan. A detención de varios sindicalistas e estudantes, durante e despois da folga xeral do 29 de marzo, foi un serio aviso. A privación de liberdade máis longa correspondeu a tres estudantes detidos o mesmo día da folga xeral e até o 4 de maio; a dirixente do sindicato CXT, Laura Gómez, estivo detida desde o 25 de abril até o 17 de maio, día en que o xulgado de instrución número 28 de Barcelona puxo en liberdade a esta sindicalista cunha fianza de 6.000 euros. Ante as crecentes protestas sociais polas agresións ás condicións de vida e de traballo da grande maioría da poboación, a represión tenderá a aumentar. Trátase dun maior desprezo polas liberdades de manifestación e expresión, mais tamén expresan un medo á crecente protesta popular. Despois da folga xeral do 29 de marzo e con anterioridade ás ocupacións rueiras recentes do 15-M, Jaume Asens e Gerardo Pisarello escribían: "Os exasperados ataques gobernamentais, mediáticos e xudiciais contra os grevistas do pasado 29-M e o anuncio de medidas criminalizadoras da protesta reflicten unha indubitábel deriva autoritaria destes sectores. Porén tamén evidencian a súa inquedanza perante a crecente resistencia social e popular á eliminación duns dereitos e liberdades gañados a legón á cultura política e xurídica franquista." A nova irrupción do 15-M agudizou esta dupla tendencia.

3. O 15-M volveu a refrescar de forma ben práctica esta sinxela, mais moi frecuentemente esquecida verdade: se as ideas non se enraízan en poderosos movementos que chegan a amplas capas da cidadanía, as ideas por boas (supostamente) que sexan, non teñen moito futuro. Tomemos o caso dunha do cinco grandes proclamas defendidas estes días polo 15-M, a renda básica de cidadanía. Estende máis esta proposta un movemento como o 15-M, que 1.000 seminarios, conferencias, libros e artigos. Interprétese na súa xusta medida: artigos, libros, conferencias, seminarios... son necesarios, moi necesarios. Defender ben, argumentar con boas análises, fundamentar empíricamente na medida do posíbel, debater con posicións contrarias, organizar congresos son actividades necesarias e moi importantes. Pero unha idea por excelsa (supostamente) que poida chegar a ser, se non toma contacto e apoio con amplísimos sectores sociais, pode correr a mesma sorte que moitas boas (supostamente) ideas: a esterilidade máis absoluta. Grazas ao 15-M, a proposta da renda básica universal é máis coñecida hoxe no Reino de España que antes do primeiro aniversario deste movemento. Non hai dúbida que o traballo previo, moito antes da existencia deste movemento, en favor da renda básica foi decisivo para que puidese callar no 15-M. Pero na actual situación, cando desde o inicio da crise económica a renda básica ha ir afastándose dos parlamentos, foi grazas ao 15-M (e no caso da Comunidade Autónoma Vasca, grazas a Bildu) que volveu a ter unha revitalización indiscutíbel.

4. Unha mensaxe deste movemento destaca por encima de calquera outra consideración. O 15-M quere que se faga xustiza, quere oporse ás barbaridades que en nome da crise e da austeridade están a imporse á poboación: desafiuzamentos, paro, recortes dos salarios, ataques á sanidade e educación públicas, peores condicións laborais... Víctor Sampedro expresábao con estas palabras: "O 15-M non quere axustizar a ninguén, senón que se faga xustiza, de aí os tribunais cidadáns sobre a crise que lanzou. Todo un exemplo de dignidade fronte ao boicot do PP a unha comisión de investigación parlamentar sobre os responsábeis deste desastre." Dentro do movemento hai diferentes opinións, diferentes formas de entender como enfrontarse á barbarie, pero non hai dúbida sobre quen é o inimigo a resistir. Non fai moito, o economista Michael Hudson escribía algo que algúns a recado deberon considerar panfletario, alarmista ou, no mellor dos casos, esaxerado. E cuán premonitorio foi! Escribiuno hai exactamente dous anos: "para que poida gobernar o capital financeiro primeiro deben saquearse a fondo as economías." E de maneira moi racional avanzaba: "Pero non cabe dúbida de que a batalla non terminou. Esta situación persistirá durante toda a presente década, posto que o actual proceso consiste basicamente nunha involución das loitas dos séculos XIX e XX por substituir o poder omnímodo da propiedade privada oligopólica e os intereses financeiros por principios de fiscalidade progresiva e empresa pública." A batalla non terminou, nin moito menos. O 15-M sabe que loita contra a barbarie imposta polo capital financeiro, as grandes multinacionais da propiedade privada oligopólica e os gobernos e institucións ao seu servizo que maquinan, de tomar por certas as súas intencións, para "dar confianza aos mercados".

5. Unha das virtudes comunicativas do 15-M foi a súa grande capacidade para crear consignas, lemas ou simples frases moi ocurrentes e algunhas dun humor cru para expresar partes das súas denuncias. Lembremos algunhas delas. Directamente políticas: "Gústasme, democracia, pero estás como ausente" ou "Apolíticos? Superpolíticos!", "Democracia real, xa!", "O teu voto vale moito, non o regales". A maioría contra as medidas de austeridade e de recortes: "Non podemos apertarnos o cinto e baixarnos os pantalóns ao mesmo tempo"; "Non é unha crise: é que xa non nos queremos", "O teu Botín, a miña crise". Outras de denuncia aos beneficiarios da crise: "Non somos mercadoría en mans de políticos e banqueiros!", "Non hai pan para tantos chourizos". De rebeldía: "Se non nos deixan soñar, non imos deixarlles durmir", "Erro do sistema. Reiniciar!", "Non somos antisistema; o sistema é antinosotros". Non fai falta lembrar que todo gran movemento de resistencia popular sempre saíu moi beneficiado se foi capaz de transmitir de forma clara e desenfadada parte das súas aspiracións e denuncias. E o 15-M foi especialmente imaxinativo neste punto. Como tamén o foi na utilización das redes sociais e das distintas posibilidades ofrecidas por Internet para estender as súas informacións.

6. As realidades social e electoral discorren a miúdo con tempos moi diferentes. Se deixamos de lado as nacións históricas ou parte delas, é dicir, Catalunya, a Comunidade Autónoma Vasca e Galicia, non hai alternativa electoral a curto prazo no Reino de España ao PP e ao PSOE. A diverxencia entre estas dúas realidades, a social e a electoral, ponse en evidencia en momentos de conflito como na folga xeral do 29 de marzo pasado ou nas mobilizacións do 15-M. E máis que porase en evidencia nos meses que temos por diante. Esta realidade fixo que algúns activistas se expuxesen a conveniencia de ir estudando a posibilidade de dar unha expresión electoral ao 15-M. Trátase dun dos problemas máis difíciles e, por suposto, que levantan máis desconfianzas. Se se parte da convicción de que a mobilización social a miúdo non ten unha expresión electoral inmediata, a idea de tentar forzar os debates no 15-M sobre unha posibilidade de presentarse ás urnas directa ou indirectamente, é unha idea... mala. A forza do 15-M está na capacidade que teña para mobilizar, organizar ao maior número de persoas, estender a súa influencia a organizacións e movementos que non participan directamente nas súas actividades habituais- non en ningunha perspectiva electoral. Neste momento pouca dúbida pode caber respecto diso, o que poida ofrecer o mañá máis inmediato é algo que deberá analizarse con sumo coidado.

7. De forma máis xeral, moitos son xa os escritos que circulan por Internet acerca do que o movemento debe facer a partir de agora. Os temas son: a representación, a axilidade na toma de decisións, a diversificación de actividades, a utilización dos medios de comunicación, a planificación das mobilizacións, as coordinacións internacionais... E é bo que se discutan estas e máis tarefas que o 15-M ten por diante. Benvidos sexan as dificultades, os problemas e os erros que se poidan cometer. Sinal inequívoco de todo movemento que está vivo. Diciamos recentemente que "gocemos do ar fresco que representou e está a representar este grande movemento social que ocupa algunhas prazas de moitas cidades. Algo é seguro: o 15-M veu para ficar e estao conseguindo." Os motivos de loita e protesta que inspiraron ao 15-M non soamente continuarán senón que se incrementarán aceleradamente. A situación social e política está a extremarse, e máis que extremarase no interesante e polarizado momento histórico que nos tocou vivir. E o reto quizá maior do movemento será estender lazos con toda resistencia que se levante ante as renovadas agresións. Porque, sexan pequenas ou sexan grandes as diferenzas que poida haber con outros movementos, organizacións políticas, sindicatos... ocasións para golpear xuntos, aínda que se camiñe por separado, hainas e seguiraas habendo no futuro máis inmediato. O 15-M está fac ut vivas. Quen está feito para perdurar debe ter moita responsabilidade, intelixencia, imaxinación e, sobre todo, capacidade de traballo. E a tarefa é moi atractiva porque hai un mundo por diante.

08/05/2012

Garantir o dereito á existencia de toda a poboación

Daniel Raventós.  Daniel Raventós é profesor da Facultade de Economía e Empresa da Universidade de Barcelona, membro do Comité de Redacción de sinpermiso (de onde tiramos o artigo, aquí) e presidente da Rede Renda Básica. É membro do comité científico de ATTAC. O seu último libro, coeditado con David Casassas, é La renta básica en la era de las grandes desigualdades (Montesinos, 2011). Tradución de Revolta Irmandiña.

The Key de Pollok.

Superáronse na última EPA os 5'6 millóns de persoas oficialmente en paro. Cando alguén se atrevía a conxeturar fai tan só dous ou tres anos que se chegaría aos 5 millóns, era inmediatamente cualificado de alarmista ou de calquera outra cousa moi pouco amábel. Actualmente sabemos que o paro seguirá crecendo polo menos ao longo dos dous próximos anos, no mellor dos escenarios. A poboación laboral máis nova aínda, se cabe, ten unhas perspectivas peores. Se xa agora supérase a porcentaxe do 50% do paro entre a poboación laboral menor de 25 anos, tal como está a actuar o goberno do Reino de España, pasarase esta marca ben pronto. As consecuencias sociais, económicas e psicolóxicas que isto comportará (que xa está a comportar) entre a poboación, son dunha magnitude vituperábel.

Chegados aquí, aínda hai quen poida pensar que esta situación é inevitábel porque inevitábeis son tamén as condicións económicas que a motivan. Teño a impresión de que, afortunadamente, esta visión tan timorata está cada vez menos estendida. Son cada vez máis as mostras de descontento, activo nalgúns casos, pasivo de momento en grande parte da poboación, ante unha contorna que parecese pura ficción fai tan só 3 ó 4 anos.

A crise económica que estalou no 2008 e as posteriores e aceleradas consecuencias da mesma, non son froito de ningunha fatalidade natural, nin produto de azar algún. A explicación debe buscarse na política económica seguida antes da crise e despois de manifestarse a mesma. A política económica, tal como indica a orde das palabras, é primeiro política e despois económica. Non hai nada máis falso que as cantilenas máis repetidas por case todos os gobernantes europeos e, entre eles, polo actual goberno do Reino de España: "son as medidas que o país necesita", "son necesarios estes sacrificios para saír adiante", "a situación económica impón estas desagradábeis medidas", etc. Nin unha medida de política económica minimamente importante é neutral nun sentido preciso: que prexudica ou beneficia a toda a poboación. Toda medida de política económica prexudica a uns sectores sociais e beneficia a outros. Exemplos, meros exemplos: baixar os impostos aos máis ricos, conxelar ou baixar as pensións, facilitar e abaratar os despedimentos laborais, baixar o soldo dos traballadores do sector público, destinar menos recursos á educación pública, introducir o copago sanitario... É difícil descubrir quen gaña e quen perde en cada un destes casos? Cousa ben distinta é a (suposta) xustificación que se dá en cada caso por parte dos responsábeis gobernamentais. Primeiro decídese a que sectores sociais vai favorecerse e despois instruméntanse os medios económicos que farán posíbel o primeiro. Pode dicirse de distintas maneiras, mais o grande economista estadounidense J. K. Galbraith expresouno con moi poucas e precisas palabras: "a economía non existe á marxe da política". E as medidas de política económica que se están executando no Reino de España desde maio de 2010, co goberno do PSOE entón e co do PP despois, non son outras que as que a patronal española e a dereita ao seu servizo de forma máis ou menos abertamente declarada viñan demandando desde hai moitos anos. Poden resumirse en moi poucas palabras: acabar cos dereitos conquistados por parte das clases traballadoras ao longo do século XX. Estamos ante unha situación social en que unha ultraminoría e os políticos ao seu servizo están a acabar coa democracia. Expresouno o xuíz estadounidense da Corte Suprema L.D. Brandeis expresis verbis : "Podemos ter democracia ou podemos ter a riqueza concentrada en poucas mans, mais non podemos ter ambas". Efectivamente: non podemos ter ambas.

Por iso non resulta estraño que haxa cada vez máis interese entre algúns movementos sociais e unha parte da cidadanía pola proposta da renda básica (RB), é dicir, un pago monetario incondicional a todo cidadán ou residente acreditado. Coa RB de cidadanía está a ocorrer algo que, como comentei noutras ocasións, poderíase titular así: "dos movementos aos parlamentos e viaxe de volta". O que empezou sendo exposto fóra dos parlamentos, pareceu ter posteriormente o interese dalgúns parlamentarios. Agora, en plena crise económica, e aínda que haxa deputados que aínda ven na RB unha boa proposta social a ter en conta, son algúns movementos sociais, significativamente o 15-M, e formacións políticas non do todo convencionais, por exemplo Bildu, os que están a lle prestar maior atención. Unha parte da poboación comeza a defender que a primeira lei social, con ou sen crise económica, con ou sen déficit, debe ser o dereito á existencia material.


22/04/2012

Un soldo de 2000€ para toda a cidadanía suíza

Redacción.
 
 

Unha renda básica de 2.500 francos (por volta de 2.000€) é a proposta que se debateestes días en Suíza e que temos a certeza que sería aprobada en caso de someterse a un referendo democrático. A proposta deuse a coñecer esta semana nun boletín federal: "Por un susidio de base incondicional", onde se propón un ordenado fixo para a cidadanía de entre 2.000 e 2.500 francos (1.500-2.000€) que debería ser lexislada desenvolvendo o principio, fixando o financiamento e a cantidade do subsidio.

Naturalmente, para a súa efectivización é necesaria unha reforma fiscal progresiva e a suba, xa que logo, de impostos para  cubrir o custe do programa, um terzo do PIB suízo (200.000 millóns de euros), e a reorganización do estado social. A suba de impostos ás grandes fortunas e rendas do país cando menos en 50%, a suba do IVA calculada noutro 50%, etc.

Para os seus defensores a incitación ao traballo sería aínda meiranda baixo esta fórmula, aumentando as opcións para que as persoas desenvolvan os traballos dos que gostan, permitindo unha maior formación dos cidadáns, unha caixa de resistencia dos traballadores para limitar as horas de traballo semanal (xerando máis empregos - a taxa de desemprego está en 3'2% na actualidade) e impedindo os ataques contra os dereitos laborais. Definitivamente, sentaríanse as bases para mudar o modelo de produción e económico ultraliberal.

A proposta de Renda Básica Universal xa fora suxerida en 1985 polos profesores Philippe Van Parijs e Robert Van Der Veen na universidade de Lovaina no Estado belga. No Estado español. ERC ou Esquerda Unida presentaron sendas propostas no Parlamento a través de iniciativas lexislativas en 2006 e Bildu levouna no seu programa electoral.

Moito máis reducida e ambiciosa do que a Renda Básica é o programa Bolsa Familia de Brasil ou os programas na onda da Renda Básica instaurados no Canadá e en Alaska, se bem moito máis modestos que o da proposta helvética.
 
No Brasil, o Goberno do PT, aprobou en 2001 unha renda básica circunscrita para as familias desfavorecidas, polo que non é universal e só un subsidio para os máis desfavorecidos, negándolle moitos defensores da Renda Básica o carácter como tal, aínda que recoñecendo que pode ser unha primeira etapa na súa implantación total. 
 
No Canadá existe un salario mínimo universal restrinxidoás persoas maiores de 65 anos que reciben ese diñeiro á marxe da súa aposentadoría. 

En Alaska, co obxectivo de fixar poboación nun territorio inóspito, os seus 700.000 cidadáns contan cun salario mínimo a final de cada mes que erradicou a exclusión social, mais que desde os círculos ultraliberais se explica só polos dividendos do petróleo (existe entón no Iraque ou Libia esa renda e porque non é así?).




30/11/2011

Esquerda abertzale, transición e hexemonía

Katu Arkonada. Artigo tirado de Gara (aquí) e traducido por nós para o galego.



O concepto de hexemonía é utilizado por primeira vez polos socialdemócratas rusos a comezos do século XX para definir a política de alianzas que debía articular a clase obreira rusa para tomar o poder e liderar as transformacións políticas e económicas que debían realizarse co obxectivo de desmontar o réxime zarista sen esperar a que as mesmas fosen realizadas por unha burguesía nacional débil e sen claridade política (Errejón, 2011).

Con todo, é Antonio Gramsci quen desenvolve toda unha teoría ao redor da construción de hexemonía. Gramsci, ao contrario que Marx e Engels, non traballa demasiado as teorías do desenvolvemento económico, e en cambio si constrúe toda unha teoría marxista da política, centrándose en como debe ser estruturado o goberno, como debe ser constituído o Estado, e como deben ser organizados os movementos políticos para construír unha hexemonía que lidere as transformacións necesarias na sociedade. Toda esta lectura é central para un debate estratéxico na esquerda abertzale, pois debemos preguntarnos cal é a posibilidade en termos históricos, de conseguir hexemonía en Euskal Herria.

Unha vez pasadas as eleccións do 20N, é tempo de facer análise máis en profundidade dos retos que enfronta a esquerda abertzale. En Euskal Herria estamos inmersos nunha política de alianzas e nun intento de construír liderado para tomar o poder institucional e desde aí conducir transformacións políticas e económicas, sabendo ademais que a dereita burguesa vasca do PNV non o vai a facer. Isto lévanos á necesidade dunha segunda fase na que necesariamente debemos construír hexemonía, articular sectores nunha nova vontade colectiva, que logre que unha reivindicación concreta (o dereito de autodeterminación unido á proposta dun proxecto político como é a independencia), en articulación cos movementos sociais e sindicais que desde o sectorial conflúen na demanda, transfórmese nun sentido común para toda a sociedade vasca. Isto é o que Arnaldo Otegi definía como bloque histórico (outro concepto gramsciano), un bloque popular para levar o proceso de liberación nacional e social até o final. Sumar forzas para cambiar a relación de forza co Estado. É dicir, necesitamos un proxecto político e económico que convenza a toda a sociedade vasca (construción dun sentido común) de que vai vivir mellor nunha Euskal Herria independente e socialista que baixo a administración española.

Neste momento histórico é necesario repensar a estratexia do Movemento de Liberación Nacional Vasco para tomar o poder e achegarnos á independencia como vía para construír unha transición ao socialismo. Esa transición debe interpelarnos sobre que proxecto político necesitamos construír, que estrutura política e institucións necesitamos no momento histórico actual, mais tamén debe interpelarnos sobre cales son os actores deste proceso de transformación, o suxeito constituínte deste momento histórico.

Non podemos ocultar que no últimos dez anos o proxecto político da esquerda abertzale enfrontouse a enormes dificultades para poder desenvolverse, polo menos no referido á loita de liberación social. A brutal represión exercida polo Estado español (e tamén o francés) levounos a unha situación de resistencia, na que desde posicións defensivas tratamos de responder os golpes, e aínda así construír unha ofensiva no terreo da liberación nacional. Porén a esquerda abertzale sempre considerou que liberación nacional e liberación social son dúas caras da mesma moeda e, por tanto, no novo momento histórico en que nos atopamos, neste cambio de ciclo, é necesario repensar a estratexia coa que temos que dar a batalla nos próximos anos, esta vez nun terreo exclusivamente político.

E neste punto é onde se fai urxente e necesaria unha nova forza política. Unha vez superado o ciclo de confrontación armada e sen esa posibilidade de cohesión que daba ese método de loita, unha nova forza política debe converterse nun eixo articulador central das loitas populares e na posibilidade de expresalas ou, mellor dito, transformalas nun proxecto de e para o país. É dicir, máis que un instrumento, a nova forza política debe converterse na plasmación concreta e real da sociedade que queremos.

Despois do anuncio do cesamento de 52 anos de loita armada por parte de ETA, un dos nosos maiores perigos vai ser o que Gramsci denominaba «revolución pasiva». Ante unha conxuntura onde as clases dominantes (no noso caso a burguesía vasca e española), comezan a perder a hexemonía na sociedade, modifican as posicións de forza, recollendo parte do discurso dos sectores que comezan a ameazar a súa hexemonía (a esquerda independentista vasca). É dicir, é moi probábel que perante o avance electoral da esquerda abertzale, a maneira do PNV e outros sectores de resolver a súa crise orgánica de hexemonía sexa apropiarse de parte do discurso da esquerda abertzale e tratar de vender á sociedade vasca os seus avances no referente á liberación do pobo vasco. Por tanto, a revolución convértese en restauración, e os de arriba neutralizan aos de abaixo. Isto é un dos perigos que debemos enfrontar e polos que se fai necesaria a construción dunha nova forza política que articule a construción do poder popular e trate de evitar o perigo de conformarnos cos avances conseguidos, pero sobre todo, coas concesións que nos faga a dereita, sexa esta vasca ou española.

Tampoco podemos esquecer nesta breve análise a importancia da articulación internacional. O coñecemento e a articulación política con outros procesos e loitas débennos servir para complementar a construción ou reactualización do noso propio proxecto político. Proxecto político que é urxente e necesario definir con forza e radicalidade, pois o poder e a maioritaria presenza institucional pódennos levar a converternos nunha socialdemocracia na liña de moitos novos partidos de esquerda europeos se non temos un rumbo ideolóxico e un proxecto político e económico ben definido. Como nos expón Slavoj Zizek citando á súa vez a Alan Badiou, o noso maior perigo é a ilusión democrática, é dicir, a aceptación dos mecanismos democráticos como marco final e definitivo de todo cambio, o cal evita o cambio radical das relacións capitalistas. Porque precisamente desde a experiencia internacional que nos dan os procesos de cambio en América Latina, podemos ver como normalmente non é a esquerda a que se apropia do Estado, senón ao contrario, é o Estado o que se apropia da esquerda, sumindo ao Estado na burocracia e tecnocracia, e facendo perder toda radicalidade ao movemento político que goberna. En calquera caso, o coñecemento de experiencias de xestión estatal, de desenvolvemento lexislativo de novas constitucións, de redistribución da riqueza, de estructuración do tecido produtivo e planificación territorial dentro doutro modelo económico que prioriza a economía social, así como outras expresións de democracia e formas de participación nos gobernos aliados de América Latina, sen ningunha dúbida servirá para fortalecer o camiño polo que a esquerda abertzale debe transitar na construción da súa propio modelo de socialismo identitario.

E ese tránsito entre un ciclo e outro, así como o intento de construción de hexemonía, ou se se prefire, a posibilidade de construír a independencia e o socialismo, só vai se é posíbel cando avancemos nese sentido común na sociedade vasca, evitando a revolución pasiva a cargo da burguesía nacional, construíndo desde abaixo cunha nova forza política que permita articular as loitas populares mentres comezamos a pensar o modelo de Estado e o modelo económico que queremos para ese futura pero próxima Euskal Herria independente e socialista.

31/10/2011

Teses sobre ETA

Iñaki Gil de San Vicente. Artigo tirado de Galizalivre (aqui).



«O marxismo, a menos dogmática e a menos formal das doutrinas, em cujo enquadramento de generalizações ressaltam a carne viva e o sangue quente das lutas sociais e de suas paixões.» Trotsky 1915

«É verdade que prever significa unicamente ver claro o presente e o passado enquanto movimento. Ver claro: isto é, identificar com exatidão os elementos fundamentais e permanentes do processo. Mas é absurdo pensar em uma previsão puramente "objetiva" (...) Só aquele que quer com força identifica os elementos necessários para a realização de sua vontade.» Gramsci 1924

«Eles lutaram, fracassaram, lutaram de novo, fracassaram de novo, voltaram a lutar; acumularam uma experiência de 109 anos, uma experiência de centenas de lutas, grandes e pequenas, militares e políticas, econômicas e culturais, com ou sem derramamento de sangue, e só então obtiveram a vitória fundamental de hoje. Estas são as condições morais, sem as quais a revolução não poderia triunfar.» Mao 1949

1. O comunicado da ETA da passada quinta-feira 20 de outubro, que anunciava a cessação definitiva de sua acionar armado, confirma de novo que a ETA é uma organização política clandestina que por circunstâncias óbvias se viu na necessidade de recorrer à violência defensiva tática, à luta armada. Que a ETA é uma organização política foi reconhecido por comentadores espanhóis e pelos sucessivos governos do Estado espanhol que conversaram e negociaram com ela. Reconheceu-se também que sua influência política não desapareceu nos momentos de cessar-fogo ou de qualquer outra forma de cessação transitória de sua ação armada, plasmando-se doutra maneira, com outras expressões. A natureza política da ETA inscreve-se de pleno dentro da tradição marxista que sempre fez questão da dialética entre os objetivos históricos, a estratégia adequada para os atingir em cada fase e contexto de luta, e as adequações táticas que devem ser implementadas dentro da estratégia segundo variam as conjunturas e circunstâncias. Não só a longa história da ETA, como também a curta história prévia de EKIN e inclusive, apressando a análise, o prolongado processo de lenta confluência intermitente e gorada pelas ditaduras de 1923-1931 e de 1936 em adiante, entre diferentes correntes marxistas, socialistas, nacionalistas e independentistas bascas, este processo decisivo para entender o surgimento e a força de massas da ETA também se realizou segundo a dialética entre os fins e os meios, sempre dentro das mudanças forçadas pelas inovações repressivas dos sucessivos governos espanhóis.

2. Não faz falta insistir que em semelhante interação permanente de forças, a casualidade joga um papel maior ou menor dependendo de menor ou maior acerto estratégico e teórico da esquerda revolucionária. Neste sentido, é inegável a capacidade do «fenômeno ETA» para superar todas as adversidades e contingências. Não podemos entender esta permanência se utilizarmos definições mecânicas, não dialéticas. Há que entender a ETA como uma dupla realidade: por um lado, a ETA «quando muito mais que a ETA», isto é, como um complexo e intrincado movimento de (re)construção nacional basca que se sustenta apesar de tudo desde finais da década de 1950 e, por outro lado, «como muitas ETA» que vão aparecendo e desaparecendo no tempo, mas mantendo uma continuidade coerente baseada na luta por uns objetivos irrenunciáveis e elementares. O que liga as duas componentes desta realidade histórica é a inquestionável legitimidade do independentismo basco, sustentada apesar de todas as repressões, enganos e cisões sofridas. Apressando um pouco, poderíamos dizer que a ETA é como o rio de Heráclito que é e não é, que permanece apesar de que sempre muda. E esta inegável realidade histórica é incomprensível para o mecanicismo formalista do pensamento dominante.

3. Um pensamento dominante que de partida e durante anos afirmou a derrota imediata e definitiva extinção da ETA; que mais tarde afirmou que seu desaparecimento estava à beira de se produzir, e que agora sustenta triunfante que por fim a ETA foi derrotada. O rio que sempre flui, que nunca é o mesmo mas que permanece, que está e não está, segue rompendo os esquemas mentais dominantes, ao conseguir a ETA ultrapassar os sucessivos sistemas repressivos espanhóis, com suas doutrinas, estratégias e táticas, ultrapassagem perceptível a médio e longo prazo, mas não isenta de erros, estancamentos e momentos de crises. O Estado é o centralizador estratégico das táticas repressivas para garantir os objetivos do capital: seu lucro alargado. Quando é um Estado nacionalmente opressor, a centralidade estratégica das repressões adquire mais importância que quando não oprime outro ou outros povos. Na primeira situação, a espanhola e a francesa, a centralidade repressiva é muito superior à segunda, embora ela não negue a existência de repressões concretas que têm autonomia relativa, tanta autonomia aparente que muitos intelectuais terminam achando que o Estado desapareceu. Mas a realidade é teimosa e sempre termina se impondo, sobretudo quando se constata o avanço da luta independentista dos povos e quando a crise do capital obriga o Estado a intervir cruamente.

4. A evolução da ETA tem estado influenciada, além de pelaa repressão, também pelas duas grandes crises econômicas do capital, a iniciada em 1968-1973 e a iniciada em 2007, e pela crise da esquerda internacional agudizada pela contraofensiva neoliberal exacerbada desde a década de 1980. Foi uma influência direta no quíntuplo sentido de, um, o golpe à vertebração operário-fabril industrial clássico do povo trabalhador durante a falsa «reconversão industrial»; dois, a derrota das lutas armadas no centro do imperialismo e sua evolução nos povos oprimidos; três, a implosão da URSS e de seu bloco com o desprestígio do seu «socialismo»; quatro, os efeitos sociais do boom financeiro e imobiliário, do dinheiro barato, do consumo fácil, das modas pós-modernas e pós-marxistas e individualistas, do apoliticismo 'bacana', etc.; e, cinco, a surpreendente irrupção da crise atual em 2007, com sua gravidade ainda não assimilada teórica e politicamente em todas suas consequências por parte da esquerda abertzale, apesar das três greves gerais e da áspera e crescente luta de classes que se livra em nossa nação.

5. Mas além dos desgastes produzidos pela repressão sempre atualizada e pelos efeitos das crises, também pressionaram sobre a ETA os mecanismos de alienação e absorção inerentes à ordem capitalista, enquanto tal, sua «coerção surda» e a capacidade deste sistema para investir e ocultar a estrutura exploradora, apresentando as causas como efeitos e estes como aquelas. O capital é um sistema de relacionamentos sociais de exploração que se invisibiliza a si mesmo e que se reforça a si mesmo sumindo o trabalho na sua egoísta e individualista lógica do máximo lucro quanto antes e sem olhar a consequências. Conquanto a consciência nacional de povo oprimido, que sabe e sofre o colaboracionismo da sua burguesia com o Estado, atua como relativo contrapeso do fetichismo, sendo isto verdade, também não há que sobrevalorizar a sua efetividade emancipadora. Os três grandes problemas que afetam a ETA e a esquerda abertzale em seu conjunto, bem como ao processo ascendente que vai do autonomismo crítico, ao soberanismo e ao independentismo socialista são repressão, crise e fetichismo, porque ao formar uma sinergia multiplicam seu efeito paralisante e até reacionário, unionista e nacionalista espanhol e francês.

6. Partindo desta realidade, o enquadramento teórico sintetizado em três citações acima expostas permite-nos compreender tanto a evolução da ETA como, em uma escala maior, a do povo trabalhador desde sua formação na fase industrial do capitalismo basco no final do século XIX. É assim porque as três versam sobre duas componentes insubstituíveis do marxismo como praxe da revolução: por um lado, a dialética entre o objetivo e o subjetivo, e, por outro lado, a importância chave da ética socialista como força material que se plasma no processo histórico. Entre outros e outras muitas marxistas, Trotsky, Gramsci e Mao voltam a incidir em diversos tempos e espaços em que, ao longo dos decénios de luta, a subjetividade, a decisão lúcida e crítica, e a vontade de vencer, reforçada geração após geração, atuam como forças políticas física, materiais, tangíveis, à margem das táticas violentas ou pacíficas -formas diferentes de violência e de paz, et cetera- que se adotarem em cada período. Sem dúvida, a ética socialista revela-se mais facilmente como força de emancipação nas longas lutas sociais, sobretudo de libertação nacional de classe e de sexo-gênero, que nas relativamente curtas fases e ondas de luta de classes em sua orientação exclusivamente economicista e sindical, não política no sentido decisivo de tomada do poder. Aqui, a citação de Mao é mais apropriada para a experiência basca em geral e da ETA designadamente.

7. Com isto não negamos a importância decisiva de outras contribuições marxistas. Enquanto teoria matriz, o marxismo chega ao segredo das múltiplas explorações descobrindo como nascem e se desenvolvem, como crescem e interagem, surgindo impercetivelmente a partir das contradições essenciais do capital, a partir da sua identidade genético-estrutural; e explica ainda como esta expansão crescente das opressões diferenciadas em suas formas externas fica ainda mais complexa com o desenvolvimento desigual do histórico-genético. Como teoria matriz, o marxismo explica que o desenvolvimento desigual das lutas, desigualdade que deve ser assumida sobretudo em seu conteúdo de libertação nacional de classe e de sexo-gênero, sempre nos remete para uma escala mais ampla, a do desenvolvimento combinado da luta mundial entre o capital e o trabalho. A dialética entre estes dois níveis unidos no interior à totalidade deve ser teorizada, por um lado, mediante o internacionalismo proletário, hoje mais necessário que nunca ao ver como algumas esquerdas esgotadas se dobram diante dos ditados do capital mundializado; e, por outro lado, desde as experiências próprias dos povos trabalhadores em sua luta pelo socialismo e por sua verdadeira independência. Ambas práticas teóricas se baseiam só e exclusivamente na práxis revolucionária sustentada durante gerações, apesar dos altos, baixos e derrotas.

8. Deliberadamente, chegámos a um dos pontos de reflexão que queríamos propor: o do papel da consciência subjetiva de massas, da vontade de luta de um povo nacionalmente oprimido e seu entroncamento dentro do marxismo. A evolução da ETA e o comunicado do passado 20 de outubro remetem-nos para esta questão que, muito significativamente, marcou um dos pontos de separação entre o independentismo socialista e o marxismo libresco e formal, antidialético. Não vamos lembrar aqui as causas das sucessivas cisões dentro de independentismo socialista que optaram por vias que de um modo ou outro passavam pela aceitação do enquadramento estatal de resolução do conflito provocado pela ocupação espanhola de uma parte de Euskal Herria. Por enquadramento estatal de resolução entendemos a tese que sustenta que o futuro livre de Hego Euskal Herria só é possível dentro de um Estado espanhol federal ou confederal, mas Estado espanhol em definitivo.

9. Em outros textos defendemos a existência de um «marxismo espanhol» incapaz de romper sua dependência ontológica, epistemológica e axiológica com e do enquadramento de acumulação de capital que é a «nação espanhola» e não nos vamos estender agora. O que sim devemos repetir aqui é que esse enquadramento estato-nacional burguês tem uma falha interna que vai se agudizando, ou que fica a bolhar no subsolo, com a mundialização da lei do valor-trabalho e com a concentração, centralização e perequação de capitais dentro da União Europeia: referimo-nos à falência, à sima abisal criada ao conjugar-se a debilidade de uma burguesia que não se atreveu a realizar a sua revolução política-econômica, agrária e antifeudal, cultural e educativa, militar e de integração não maioritariamente violenta, com as dinâmicas desestabilizadoras que tendem a surgir das entranhas da contradição expansivo-constritiva inerente à definição simples de capital. Esta contradição é a base da territorialização do Estado-nação burguês como espaço centrípeto de acumulação geograficamente demarcado e a cada vez mais submetido às forças centrífugas da mundialização.

10. Bem, pois a ETA, como expressão e síntese da longa luta do povo trabalhador basco, age em parâmetros qualitativamente diferentes aos do «marxismo espanhol», já que o que propõe é, em primeiro e decisivo lugar, a independência estatal de Euskal Herria, assumindo, além disso, que o mesmo direito o têm o resto de nações e povos dominados pelo imperialismo espanhol. De uma perspetiva marxista, quer isto dizer que a liberdade dos povos e a emancipação das classes exploradas só podem ser conseguias mediante a extinção histórica do Estado espanhol como espaço material e simbólico de acumulação de capital e, por isso, de desenvolvimento da lei do valor-trabalho relativamente controlado pela classe dominante, pela burguesia espanhola. Uma vez que o Estado é a forma política do capital geograficamente localizado, por isso mesmo, a emancipação do trabalho -em sua tripla expressão de sexo-gênero, de nação e de classe- é inseparável da extinção do Estado.

11. Mais ainda, na situação basca, o direito à independência aparece já como a necessidade de um Estado independente. A dialética entre direito e necessidade está sujeita à agudização das contradições, de maneira que o direito, qualquer direito, se transforma em necessidade urgente do realizar, de praticar esse direito, conforme a opressão que o nega se endureceu a tal extremo que põe em risco a sobrevivência do coletivo que tem esse direito, embora não seja reconhecido, embora seja negado. O direito à greve, por exemplo, passa a ser necessidade imperiosa de fazer greve quando a patronal endurece suas agressões e o direito/necessidade de greve se transforma em necessidade de ocupar a fábrica, recuperando para a classe operária, quando o patronato quer a fechar definitivamente. Em essência, o mesmo acontece com o direito de autodeterminação: passa a ser necessidade quando o povo negado desse direito elementar compreende que sem seu exercício se multiplicam as explorações que sofre. E o direito/necessidade de autodeterminação salta a necessidade da independência estatal quando o contexto inteiro pressiona nessa direção.

12. O que rebole abaixo do direito/necessidade à independência, como à recuperação de uma fábrica, ou a impedir que um banco expulse de seu domicílio uma família operária, ou o direito/necessidade ao aborto consciente, livre e gratuito, et cetera, não é outra coisa que a luta contra a propriedade privada. A burguesia espanhola é agora proprietária do Povo Basco e do resto de nações que ocupa e explora, tal como é proprietária das forças produtivas e proprietária das mercadorias fabricadas pela classe trabalhadora; da mesma forma que o homem é proprietário da mulher e o imperialismo é proprietário de meio mundo. Pois bem, a independência em seu sentido pleno, socialista, significa a expropriação do expropriador, a recuperação da nação pelo povo oprimido, tal como, em outra escala, a classe operária recupera sua fábrica, a mulher recupera seu corpo e a família recupera seu domicílio ao impedir o despejo pelo banco, despejo executado graças ao direito burguês à propriedade privada, direito garantido e aplicado por suas forças repressivas e seu judiciário.

13. A ascensão do direito em abstrato à necessidade concreta e imperiosa realiza-se só mediante a luta revolucionária como síntese suprema de um sem fim de outras lutas coletivas e individuais mais superficiais embora sempre importantes. A luta revolucionária é radical porque vai à raiz, à recuperação da propriedade coletiva, pública, estatal, comunal e à construção do poder popular, do Estado próprio: propriedade coletiva e poder popular, tenho aqui a raiz. Somente a experiência adquirida nas lutas parciais e setoriais pode sentar a base teórica e política para ir confluindo na luta revolucionária dirigida à raiz. E nessa dinâmica ascendente os setores menos concienciados, que se limitam à reivindicação do direito abstrato, vão avançando com mais ou menos dificuldades à consciência política da necessidade da independência, da urgência de deixar de ser um objeto passivo propriedade da burguesía a chegar a ser um sujeito ativo proprietário de si mesmo. Naturalmente, este avanço é permanentemente obstruído por um sem fim de forças contrárias que buscam assegurar a dominação espanhola, de maneira que em absoluto se trata de uma ascensão linear e predeterminada, mas de uma luta que pode concluir em derrota.

14. Como organização política, a ETA foi muito consciente desta ascensão da abstração democraticista, necessária em si mesma como base de início, à consciência concreta da necessidade da independência. Um momento importante nessa ascensão está sendo o salto do autonomismo para o soberanismo como antessala do independentismo. Agora esses três níveis gerais, surcados a cada um deles por graduações específicas, se expressam já em Bildu e tendem a se expressar em Amaiur, como mostra da ascensão na mobilização democrático-institucional popular e de massas. Mas este lucro vinha já anunciado, além de por múltiplos práticas, pela crescente vontade de participação a vários níveis nos sucessivos períodos de contato, conversa e negociação entre a ETA e os governos espanhóis, e entre a esquerda abertzale e outras forças sociopolíticas, sindicais e populares com representantes desses governos. E para não nos estendermos, um outro exemplo é a efetividade com que a esquerda abertzale e a ETA foram ultrapassando a a cada vez mais duros sistemas repressivos.

15. A passagem do direito à necessidade fica refletido, fundamentalmente, na decisão de se empancipar conceptualmente, não só materialmente, com a lógica estatalista do pensamento espanhol e francês que atua como um buraco negro, que engole e pulveriza tudo. Uma vez constatada a suficiente acumulação crítica de iniciativa popular e social capaz de acelerar, estender e intensificar a consciência da necessidade do Estado independente, uma vez chegados a esta fase, a organização política ETA põe em marcha uma decisão já teorizada como possível desde faz muito tempo e vista como a cada vez mais provável conforme se materializa o avanço popular. O comunicado de 20 de outubro oficializa essa transformação nova de um processo de libertação que sempre muda reforçando sua permanência. Fazemos questão de que o mecanicismo é incapaz de entender esta dialética do movimento. Se por um instante recorrêssemos ao individualismo metodológico burguês, diríamos que da mesma forma em que na cada crises determinados marxistas individuais desataram o nó górdio que os atava ao passado voltando à dialética, o mesmo aconteceu várias vezes na história de ETA: recordemos, por exemplo, Txabi Etxebarrieta e Argala e sobretudo muitíssimos militantes anônimos, imprescindíveis heróis desconhecidos. Mas como uma das caraterísticas da esquerda abertzale é seu pensamento coletivo, dizemos que a dialética do movimento se expressa na praxe de dezenas e dezenas de milhares de pessoas.

16. Ora bem, porquanto movimento, a dialética dos contrários aparece a nu, e isso é muito bom porque descobre os riscos e perigos, e os erros. Aqui só podemos refletir sobre quatro. Um é o retrocesso na formação intelectual, teórica, da militância abertzale. Sempre o pensamento vai por trás da mudança do real, mas o pensamento tem de tentar que essa distância seja o mais pequena possível e, sobretudo, tem de tentar descobrir a tendência evolutiva das contradições, para conseguir incidir sobre elas. Em momentos de crises como o atual, prever as tendências é decisivo, mais se cabe quando a consciência da necessidade de um Estado independente segue assentado mais que tudo sobre desejos e anseios. O desejo chega a ser uma força revolucionária objetiva, como vimos nas três citações anteriores, mas sua efetividade emancipadora assenta sobre o conhecimento teórico do real, caso contrário, o desejo costuma terminar na decepção.

17. Outro risco, o segundo, nasce do anterior e atinge a urgência de argumentar a viabilidade de um Estado basco como pedra angular do independentismo no longo contexto mundial determinado pela atual crise. Avança-se devagar neste assunto, ainda sabendo, a grandes traços, a sua factibilidade. Superar os daninhos efeitos de várias modas ideológicas já destroçadas pela objetividade do capital em crise, é tanto mais urgente quanto que, ainda, setores do povo trabalhador e de sua juventude, setores da militancia abertzale, muitos setores do soberanismo e autonomismo critico, das forças democráticas, e o grosso da casta acadêmica, seguem parcial ou totalmente sob os influxos adormecedores dessas obsoletas e descartáveis mercadorias intelectuais. Conquanto se multiplicam os esforços para encurtar a distância entre a crise e o pensamento, ainda não saímos da zona de perigo que pode crescer pelo nossos erros, voltando a aumentar a distância entre a evolução do real e nosso lento desejo.

18. O terceiro risco não é outro que menosprezar a força paralisante e ordeira do capital em si, com seus recursos quase infinitos. Se falar sempre de burguesia é falar de Estado e de classes exploradas, de sua composição interna, agora é vitalmente urgente conhecer que é e como se expressa o povo trabalhador, as «grandes massas exploradas», na terminologia de Rosa Luxemburg. A recuperação do conceito de povo trabalhador e sua aplicação à realidade do capitalismo basco de finais dos anos 60 foi um dos acertos decisivos da ETA. A ficção e irrealidade de um suposto «capitalismo sem crise», da «nova economia», etc., acantoaram este conceito até quase esquecê-lo. Mas a realidade é teimosa e não pode ser ocultado por muito tempo a objetividade da exploração. Conhecer com suficiente rigor as diferentes frações e setores, camadas e estratos internos do povo trabalhador atual é imprescindível para realizar uma política acertada de aglutinação de forças, de alianças com a genericamente denominada «classe média», com a velha e nova pequena burguesia. São estas preocupações permanentes na história da ETA que nestes momentos voltam a mostrar sua decisiva influência.

19. E o quarto e último risco é o menosprezar a força de recuperação do nacionalismo imperialista espanhol e francês. A dinâmica abertzale orientada para a criação de um Estado próprio, que pode e deve chegar inclusive ao momento crítico de uma declaração de independência nacional à margem das instituições espanholas, tal qual existam nesse momento, sejam republicanas ou monárquicas, deve ter muito em conta que faz tempo que entramos na fase de luta entre modelos opostos de identidade nacional. Os cantos de sereia de que se pode ser ao mesmo tempo basco, espanhol e europeu foram silenciados pela barulhenta devastação da crise estrutural, civilizacional, de longa duração que afeta absolutamente toda a realidade humana e a seus sentimentos mais pessoais e íntimos. Neste novo contexto que se impõe com a imisericorde fiereza das leis do acumulação, a (re)criação de uma identidade basca progressista, solidária e aberta à inclusão, que busca ser uma força emancipadora em um mundo em luta contra a barbárie e o caos imperialista, esta identidade é uma força de libertação imprescindível.

20. A ETA, como processo histórico complexo mas ativo e atual, permanente, foi e é o fator decisivo para a sobrevivência do Povo Basco, embora não atue com as armas. E isto é assim porque sua simbologia referencial penetrou tanto no movimento do Povo Basco que já é a componente basal da sua (re)criação para se enfrentar vitoriosamente à longa fase histórica de malviver em um capitalismo que sobreviverá na medida que lho permitirmos. A independência socialista, que é outra das decisivas criações praxeológicas da ETA, está hoje mais vigente que nunca antes, e que esteja menos que amanhã depende de todas e todos.

27/10/2011

O BNG rexeita a oferta de ERC de formar grupo con Bildu no Congreso tras as eleccións

Nova tirada de Faro de Vigo (aquí).

Imaxe tirada de Terra Noticias.

O portavoz do Bloque Nacionalista Galego no Congreso, Francisco Jorquera, asegurou onte que non está entre as "preferencias" da súa formación formar un grupo parlamentario con Amaiur –coalición electoral formada por Bildu e Aralar– tras as eleccións xerais do 20 de novembro. Así o asegurou o dirixente nacionalistas despois de que o candidato de ERC ao Congreso Alfred Bosch abrise onte a porta a formar grupo coa esquerda abertzale no Cámara Baixa, alianza que fixo extensible ás formacións nacionalistas de Galiza e da Comunidade Valenciana.

Con todo, o portavoz parlamentario do Bloque e cabeza de lista pola provincia da Coruña subliñou que o BNG non traballa coa hipótese de formar grupo con Amaiur, nin sequera ante a posibilidade de que a coalición que forman Bildu e Aralar non logre o cinco deputados que lle permitirían ter grupo propio no Congreso e teña que buscar socios para non acabar no Grupo Mixto, onde actualmente están integrados os nacionalistas galegos, que tampouco reúnen o mínimo de deputados esixidos para contar con grupo propio.

Iso si, Jorquera asume que, unha vez celébrense os comicios e véxase que resultado obtivo cada partido, haberá que estudar todas as posibilidades que permita no Regulamento do Congreso para formar grupos parlamentarios, tendo en conta das dificultades de funcionamento que, ao seu xuízo, tería un Grupo Mixto formado por infinidade de formacións.

"Haberá que ver que opcións regulamentarias hai para garantir un bo funcionamento parlamentario e que os debates sexan reflexo da pluralidade da Cámara", admitiu o deputado nacionalista.

Para Esquerra Republicana de Cataluña non habería problema de formar unha alianza con Amaiur, se teñen os deputados suficientes."En termos de ética é posíbel, en termos de aritmética xa o veremos", dixo.

"Na medida que a esquerda abertzale se pronuncie por medios pacíficos e democráticos non hai ningún tipo de obstáculo", sentenciou en rolda de prensa o candidato republicano, que xustificou que ambas as formacións teñen propostas moi coincidentes. Bosch recalcou que a súa candidatura non terá problemas para coligarse con aqueles partidos que teñan unha "folla de ruta" similar, polo que a posible alianza con Amaiur a feito extensíbel ao Bloque. 

O entendemento coa esquerda abertzale tería que servir, segundo Bosch, para pór o "dereito a decidir" en "un dos puntos máis altos da axenda política" do Estado, sobre todo agora que ETA anunciou o cesamento definitivo da súa actividade armada.

Os independentistas cataláns defenden que, tras o comunicado da banda terrorista, o Estado xa non ten escusa para rexeitar o dereito á autodeterminación de cataláns e vascos, polo que unha unión ERC-Amaiur podería servir para reivindicalo con máis forza.

24/10/2011

Inquérito para o 20 de novembro en Público

Redacción.



Segundo o inquérito do xornal español de centro-esquerda Público o PP gañaría as eleccións cun 44'7% dos votos mantendo a fidelidade do seu electorado perante un PSOE que ficaría no 33'1% aumentando a abstención. Esquerda Unida seria moi lonxe a terceira forza política con 6'7% das papeletas o que, evidentemente, mostra que a pesar da crise e das medidas impopulares dos últimos tempos o turnismo bipartidista da II Restauración borbónica segue intacto. Son pois excelentes novas para un sistema que cada día ten, no entanto, máis e máis evidentes sintomas de descomposición. 

UPyD non remata aínda de despegar e afúndese neste inquérito até 2'6% en intención de voto (superaba o 5% fai un ano). CiU tería unha pequena descida até situar-se en 2'7%, nimia se temos en conta o draconiano programa de recortes despregado en Catalunya. O PNV chegaria a 1'4% polo que em pouco lhe afecta a esquerda abertzale (se bem a enquisa é anterior ao comunicado de ETA).

Mais na esquerda, ERC consegue por primeira vez em bastante tempo melhorar os seus resultados e situa-se no 1'2% (em todo caso no último ano vem andando na volta desse 1%). Pola contra, a intención de voto do BNG sofre, segundo este inquérito, unha merma de medio punto a respeito de marzo de 2011 (1'3%). Porén trataríase en todo caso dunha caída moderada (mais mantida no tempo inexorabelmente) que situaría ao BNG nunha porcentaxe semellante á de hai 4 anos e, por tanto, nos 2 escanos. Non aprobeitaría en absoluto, xa que logo, a baixada en barrena do PSOE. 

A mellor nova para a esquerda é, sen dúbidas Amaiur, a coalición de Bildu, Aralar, EA e Alternativa que se achegaría ao 1'3% dos votos. Equo situaríase no 1% dos votos emitidos.

18/10/2011

Eleições na Espanha: como votar em tempos de crise

Oscar Guisoni. Artigo tirado de Carta Maior (aqui).
Imagem tirada de aqui e pertencente a um inquérito de El País. Nestes inquéritos o BNG move-se num abano de 2-3 escanos (1 em Ponte Vedra e 1/2 em A Crunha).

Há algo errado na campanha eleitoral espanhol desde o início. Talvez seja a data escolhida para votar: 20 de novembro, aniversário da morte do general Francisco Franco, o ditador que venceu a Guerra Civil e manteve o país debaixo de seu punho por 36 anos. Talvez seja pelo fato de que amplos setores da população não estão convencidos que os partidos políticos com possibilidades de alcançar o governo, PSOE e PP, em pouco se diferenciam na hora de aplicar as medidas econômicas exigidas pelos implacáveis mercados. O certo é que a campanha se mostra apática e nada faz pensar que as coisas vão mudar na medida em que se aproxima o momento de votar.

O candidato conservador Mariano Rajoy e o socialista Alfredo Pérez Rubalcaba até conversam amavelmente quando se encontram em algum ato público. Ninguém, com exceção de alguns pequenos partidos marginais, questiona as bases do modelo. Os empresários aproveitam para exigir uma reforma trabalhista que diminua ainda mais os salários dos trabalhadores, enquanto o desemprego segue aumentando. O país caminha para entrar em recessão – vem com crescimento quase igual a zero há vários meses e os dirigentes do castigado sistema financeiro local parecem não ter se inteirado que nas ruas há indignados e seguem protagonizam escândalos, como o protagonizado pela ex-diretora da Caixa de Poupança do Mediterrâneo, María Dolores Amorós, expulsa de seu cargo pelo Banco de Espanha, sob a acusação de manipular as contas. A senhora Amorós fixou para si mesma uma pensão vitalícia de 370 mil euros anuais. Isso em meio ao alarde de austeridade que se propaga nos dias atuais.

Os meios de comunicação, enquanto isso, bombardeiam a população todos os dias com notícias econômicas intermináveis, o que faz com que os espanhóis tenham aprendido nos últimos tempos o que significa o risco país, o que é uma agência de classificação de risco, por que a bolsa sobe e baixa como se tivesse enlouquecido, como o que acontece na Grécia e na vizinha Portugal afeta suas vidas. Mesmo que sigam sem compreender como terminaram se metendo neste baile e muito menos o que podem fazer para deter a queda que até agora parece inevitável. Os partidos políticos tampouco têm ideias para expor aos cidadãos, nem conseguem elaborar uma explicação convincente para o que está acontecendo.

O Partido Socialista, que até o início da crise, parecia ter o touro controlado sob a batuta do outrora carismático José Luís Rodríguez Zapatero, parece ter perdido o rumo. A escolha a dedo de Pérez Rubalcaba atropelou todo o debate interno, o que deixou um gosto amargo para um amplo grupo de dirigentes intermediários que queriam discutir o modelo econômico com mais profundidade e que não estão muito de acordo com a rendição incondicional aos mercados posta em prática por Zapatero. Salvo algumas alusões pontuais a um eventual retorno a certas políticas de esquerda, não há nada que entusiasme a tradicional base eleitoral de centro-esquerda espanhola, que no dia 20 de novembro possivelmente nem vá votar.

Liberado às tendências centrípetas que sempre o caracterizaram, o PSOE corre o risco de explodir em intermináveis lutas internas no dia seguinte à eleição, caso se confirmem as previsões das pesquisas.

O Partido Popular, enquanto isso, faz a festa. Sua base de eleitores está convencida que, só por ser de direita, o PP sabe o que fazer, já o fez em 1996, com José María Aznar e voltará a fazê-lo agora. Trata-se de deixar livres as mãos do setor privado, promover um adequado clima de negócios e os problemas acabaram, dizem seus dirigentes e repetem seus seguidores. Algo parecido com uma fé cega em relação à qual nenhum argumento racional pode fazer frente. Por mais que alguns setores sindicais advirtam que, por trás de Rajoy, se esconde um terrível “Eduardo mãos de tesoura” que chegará ao governo com a intenção de cortar o gasto público de maneira selvagem.

Nas ruas, enquanto isso, os indignados marcam o pulso da campanha desmontando os discursos dos partidos políticos maioritários, questionando o papel dos meios de comunicação que, salvo honradas exceções, os desqualificam abertamente, e promovem um debate mais profundo sobre o modelo de sociedade que está em jogo por trás da anódina campanha. Sabem que despedaçaram o Partido Socialista com suas mobilizações prévias às eleições municipais do início do ano e agora se questionam como fazer para que o desgaste chegue também ao Partido Popular, que deve assumir o governo de Madri nos próximos anos, sem trazer – na avaliação do 15-M – nenhuma solução para os problemas que o presente está oferecendo.

O debate social está aberto, a sociedade está mobilizada e sensível a temas sobre os quais até aqui pouco se falava. A política está mais presente do que nunca na democracia espanhola, ainda que os resultados que sairão das urnas em novembro nada tenham a ver com o que está ocorrendo no país.

25/09/2011

Algúns inquéritos sobre o 20 n

Redacción. Existe un sondeo on-line en que todos podedes "votar".

Resumo dos inquéritos publicados por diversos medios nos últimos días:
+ Cadena Ser: PP 45%, PSOE 32%
+ El País: PP 44'8%, PSOE 30'7%
+ La Razón: PP 46'5%, PSOE 30'8%
+ La Sexta: PP 45'8%, PSOE 35'5%
+ ABC: PP 47'1%, PSOE 32'3%`
+ Cope: PP 45'1%, PSOE 31'1%

No conxunto dos inquéritos están en xogo entre o PP e o PSOE 10% dos votos que marcariam umha maioría absoluta do PP ou unha maioría simple do PP que requeriría pactar con CiU. O promedio das sondaxes dá un resultado de 13'5 puntos a prol do PP. Non obstante todas as enquisas falan tamén dunha cifra de indecisos altísima, por volta do 30%, e unha participación do 70%, ou sexa 5% inferior ao de 2008.

A fideladidade dos votantes do PP é de 90%, perante o 60% do PSOE, o que quere dicir que a abstención e os indecisos afectan sobre todo ao PSOE. En El País (aquí) fálase de que non serán as mellores eleccións para o bipartidismo. 


O PSOE pasaría de 43'7% a 30'7%, mentres o PP subiría sobre 5 pontos e Esquerda Unida e UPyD coñecerían subidas significativas, que, no entanto, dada o sistema de reparto de escanos, veremos como se traduce no novo parlamento do Reino de España. A esquerda basca da coalición de Bildu podería ter grupo propio no parlamento cuns resultados históricos, quizais a única boa nova para a esquerda real. CiU e PNV manteríanse con pequenas variacións.

Pola súa banda La Voz de Galicia emitiu un inquérito onde 71% dos galegos achan que a sanidade e a educación se deteriorarán após as eleccións estatais do 20 de novembro. A porcentaxe non merece maior comentario aínda que sexa moi diverxente da intención de voto, como adoita pasar inflelizmente na maioría das ocasións. A porcentaxe é máis alta nas vilas que nas cidades o que podería consagrar a ascensión do voto urbano de dereitas, rachando o tradicional "feudo" da esquerda. No rural tamén baixa a porcentaxe, feudo tradicional do PP.

En Galiza existen 4 circunscricións: a Cruña con 8 escanos (perde un), Ourense con 4 escanos, Lugo con 4 escanos e Pontevedra con 7 escanos, polo que o 20-n en Galiza estarán en xogo 23 escanos incluídos os dous que actualmente ten o BNG. 

O BNG

O CIS, en xullo, dáballe ao BNG 0'5% dos votos (unha baixada a respecto do 0'9% de abril e xaneiro de 2011). En xuño La Razón dáballe 1% (aquí), resultado que mantén no inquérito de agosto con 117 escanos para o PSOE, a peor cifra do partido na II Restauración borbónica. Bildu obtería 4 escanos, EQUO 2, Compromís 2 (nacionalistas do País Valencià), UPyD entre 3-4,  CiU entre 14-16, PNV 5-6, ERC 1-2... 

En setembro a Cope dálle no seu inquérito ao BNG 0'8% dos votos e dous escanos.1 a ERC, 8 a Esquerda Unida, 13 a CiU, 6 ao PNV e 4 a UPyD.

08/07/2011

Reino de Espanha: Zapatero e o inevitável (sobre o debate do estado do Estado)

G. Buster. Artigo tirado de SinPermiso (aqui) e traduzido para o galego por nós.
Há debates perdidos de antemão, que se fazem para os convencidos. Zapatero despediu-se do Congresso dos Deputados com um deles, reivindicando que o giro político neoliberal de maio de 2010 era o único possível, porque não tinha outra alternativa que o resgate, como lhes ocorreu a Grécia, Portugal e Irlanda. A exceção da minguada esquerda (IU, ICV, BNG, e com matizes, ERC), o resto dos partidos do arco parlamentar concordam com esta análise, embora pusessem o énfasis na tardanza, debilidade ou incoherencia das contrarreformas "voluntárias" empreendidas pelo Governo como estratégia do mau menor [1].

Mas a opinião pública, sobretudo a base social da esquerda, tem uma visão muito diferente, como evidenciou o desplome eleitoral do PSOE nas recentes eleições autárquicas e autonómicas, bem como a queda contínua desde maio das suas expectativas de voto nos inquéritos: já está a mais de 14 pontos do PP. Por isso não é de estranhar que depois do debate do estado do Estado tanto Metroscopia como o CIS registassem que Zapatero perdia o debate, ainda que (para os interrogados) nem ele nem Rajoy tinham alternativas: nenhum dos dois "transmite confiança", e o debate foi percebido pela opinião pública como de "mero trámite", "pouco ou nada interessante" [2].

Em realidade, os inquéritos sobram nestes dias no Reino de Espanha. Basta com assomar às suas praças para encontrar com a indignação em carne e osso dos seus cidadãos. O Movimento 15 de maio esteve muito presente aos debates, obrigando aos diferentes porta-vozes a definir-se sobre as características da atual crisis económica mundial, sobre as patologias da vida económica espanhola das últimos décadas -que muitos, começando pelo presidente do Governo, pareciam descobrir agora-, e ainda sobre a natureza mesma da democracia participativa. Bem pode, pois, se dizer que os ecos do 15 M na Câmara deram pé a alguns dos momentos de maior intensidade do debate.

A pretendida inevitabilidade do pretendido mau menor


A primeira intervenção de Zapatero foi a melhor exposição realizada até o momento sobre as consequências da crise económica e a política do Governo para sair dela. A estratégia do mau menor foi explicada de maneira clara, concisa e cheia de dados. O fio condutor foi, não só o seu inevitabilidad, senão também a reivindicação de uma preocupação social como senha de identidade do zapaterismo. O testamento político de Zapatero é, no entanto, a ata de morte do sócio-liberalismo.

A coisa resumia-se em três eixos: mudança do esgotado modelo produtivo, fundado no tijolo e o endividamento privado; consolidação fiscal e austeridad pública; manutenção da coesão social. Do que seguiam três grandes campos de "reformas": o setor financeiro, em especial das Caixas de Poupança; o enquadramento laboral, com contenção salarial e "flexibilização"; e a melhora da produtividade.

Três campos de atividade "reformista", três enormes problemas. Em primeiro lugar, a recapitalizaçãodo setor financeiro através do seu apalancamiento na dívida pública supõe um trasvase sem precedentes ao setor privado que não levou aparejado a manutenção do crédito, afogando a economia e provocando à sua vez um aumento da dívida pública pela redução dos rendimentos fiscais . Em segundo local, a recuperação da taxa de benefício empresarial concentrou-se na contenção salarial, e o aumento da produtividade, na diminuição de modelos, reduzindo ainda mais uma demanda de consumo já exhausta pelo endividamento privado familiar e empresarial. Em terceiro local, as políticas de consolidação e austeridade fiscal limitaram-se ao recorte de uma despesa pública que já era um dos mas baixos da zona euro, aumentando os déficits estruturais, em especial da despesa social, em relacionamento com a média da UE, sem abordar o imprescindível aumento dos rendimentos fiscais a partir das rendas do capital, especialmente beneficiadas com a desculpa do necessário relanzamiento do investimento.

Caberia acrescentar um quarto problema, oculto depois da "inevitabilidade" alegada. Em nenhum momento, desde o Ecofin do 9 de maio do 2010, o Governo Zapatero questionou a orientação marcada por Merckel e o BCE no tratamento da dívida soberana na zona euro, que foi o principal agravante da crise económica na Grécia, Portugal e Irlanda e, colateralmente, da pressão nos mercados financeiros envelope a dívida soberana espanhola, apesar de que tanto o seu volume (69% do PIB) como o déficit fiscal (9,3% no momento mais alto, 6% no final do 2011) se encontravam na média da eurozona. De facto, o setor ultraliberal do Governo e o Banco de Espanha utilizaram sem questionar esta orientação para impor à sua vez uma estratégia de austeridade ultraliberal no Reino de Espanha ainda mais estrita que a exigida pela UE, estratégia que o setor sócio-liberal, encabeçada por Zapatero, tentou amortecer nas suas consequências sociais.

Este é o núcleo do problema. Não foi Zapatero quem o assinalou, para além de lamentar a falta de uma governança económica européia, senão o porta-voz do PNV, Josu Erkoreka, embora para reafirmar de novo o carácter "inevitável" da orientação seguida, porque nem o resgate -que só pode supor um endurecimento das políticas de ajuste-, nem a saída do euro -que multiplicaria os efeitos da crise- são alternativas, pontificou Erkoreka, recolhendo o apoio agradecido de Zapatero pelos seus "argumentos".

Mas não há nem teve desde o começo da crise no verão de 2007 margens de manobra nem políticas económicas alternativas na eurozona? Como assinalou de passagem Zapatero em uma das suas réplicas, sim a teve: foram as políticas pseudokeynesianas postas em prática desde 2008, que, longe de criar emprego direto e demanda, serviram para assegurar umas margens de benefício ao setor empresarial e bancário, confiando que se traduzissem em maior investimento. Foi a contínua mudança da correlação de forças a favor das rendas do capital, tanto no Reino de Espanha como a escala européia, o que foi recortando sistematicamente as margens de manobra, garantindo uma alta rentabilidade aos credores de bonos, até cair na armadilha da dívida soberana impagável da Grécia e Portugal e a sua reestruturação, iniciada com o Plano Sarkozy.

O núcleo do testamento de Zapatero é, no entanto, o seu legado social neste contexto. Isto é, o énfasis posto na boa fé do seu sócio-liberalismo como base de contenção da ofensiva ultraliberal que o PP se propõe levar à prática com todas as suas consequências. Zapatero concretou-o com incomum ardor estatístico: a extensão das prestações sociais superior em um 60% às existentes em 2004, incluindo a ampliação da abrangência do desemprego em mais de 10 pontos; o aumento das pensões mínimas em um 27%; a multiplicação por duas das bolsas; a criação das ajudas para a dependência. Todo isso resumido em uma renda per capita que aumentaria durante estes sete anos em um 17% (embora se óbvia que a desigualdade cresceu ainda mais, e que o 10% da população acumula o 37% dos rendimentos).

Quiçá nada expresse melhor a impotencia deste legado social ante a ofensiva ultraliberal que a última das medidas sociais anunciadas no próprio debate. Quando existe um verdadeiro clamor popular que exige a possibilidade legal da daão em troca das moradas para a clausura das hipotecas impagadas -o principal problema que pressiona e condenação à pobreza ao setor mais castigado pelo desemprego-[3], Zapatero anunciou a extensão do limite dos rendimentos não embargáveis pelos bancos, após subastada a morada, a 1.000 euros (1.200, em caso de existir familiares dependentes). Solução que evidentemente limita minimamente a pobreza dos pobres com trabalho, mas que óbvia o facto de que a maioria dos morosos hipotecarios o são por que estão em desemprego, eles e/ou os seus cónyuges.

O nulo crédito que merece à população este sócio-liberalismo, enémiso recurso sacado de uma chistera esgotada, fica perfeitamente refletido nos inquéritos. Mas é importante sublinhar (e este é o debate pendente no PSOE) que não pode servir de base para nenhum projeto de reconstrução da esquerda, nem sequer na sua versão social-democrata mais inofensiva, pela sua incoherencia manifesta e por uns resultados que estão à vista de todos. Junto a uma premeditada desmovilização da esquerda social para evitar uma polarización alentada pela direita, ela sim mobilizada na rua, este é o triste legado do zapaterismo, e o que explica o seu afundimento eleitoral.

As eleições como alternativa

Rajoy fez algo mais eficaz que oferecer alternativas: acusou a Zapatero de ser uma das principais causas da crise pela sua falta de credibilidade ("perdeu crédito até para as desculpas"), e defendeu que a única solução é o progresso das eleições e a vitória do PP. Envolveu a fórmula em uma nostalgia regeneracionista ("Espanha esta muito mal", "decadência", "permanente debate sobre o seu próprio estado"...) para reivindicar o seu papel de ciruxão, mais que de "ferro", de argila do povo: capaz de fazer "o que há que fazer", e de levar a cabo as reformas necessárias, sem mais sucedáneos nem dilaçoes.

O discurso de Rajoy estava construído desde os inquéritos de opinião, disposto a dar a razão aos convencidos e a exigir o imediato despedimento de Zapatero. Mas a sua credibilidade parece estar, segundo os mesmos inquéritos, ao mesmo nível que a de Zapatero. À acusação de ter alentado o modelo de desenvolvimento insustentável de tijolo e dívida, Rajoy limitou-se a defender vagarosamente a "melhor herança económica" da democracia. Mas a carência de alternativas sim deveu de causar algum mal-estar no PP, que apresentou depois do debate 15 resoluções, com 87 medidas e três projetos de lei, basicamente com baixadas de impostos e bonificaciones. Só foram aprovadas as quatro resoluções que apoiaram os deputados socialistas.

. PO porta-voz de CiU, Duram i Lleida, embora coincidindo com o PP na necessidade de uma rápida convocação de eleições, sim abriu um debate sobre as políticas de saída à crise. Propôs um triplo pactuo: pelo emprego (aprofundando as contrarreformas laborais), para assegurar o crédito para as médias e pequenas empresas e para cobrir o déficit das comunidades autonómicas, como a catalã, através da dívida pública. Além de defender o programa de recortes lineares de 10% da Generalitat de CiU, Durán propôs a reforma do sistema eleitoral para adotar o modelo alemãoor se tinha dúvidas sobre uma possível aproximação ao PP, Duram recordou as consequências do recurso apresentado contra o Estatut de Cataluña e a falta de pactos de estado entre as duas principais forças políticas. A sua defesa da doutrina social da Igreja, que segundo ele abraçaria no seu dia o próprio Partido Comunista italiano, foi seguida de um ataque ao Movimento 15 de maio e da expressão de nostalgia por tempos vindouros nos que a cidadania possa voltar a delegar sem mais nos seus representantes, sem síndromes "vermelhos" ou "verdes". Provavelmente, não teve melhor radiografia dos fantasmas ideológicos da direita catalã atual, traumatizada ainda pela jornada de luta do 15 de junho em Barcelona, e das suas diferenças com a direita españolista.

Correspondeu de novo a Erkoreka voltar a pôr em evidência o limitado da alternativa proposta pelo PP e CiU. Em primeiro lugar, reafirmando que fosse quem fosse quem estivesse à frente do Governo, não teria mais remédio que aplicar a política económica imposta pela União Européia. Mas que ademais, a história da legislatura, com 41 projetos de lei validados, era a de uma corresponsabilidade coletiva de toda a direita com o PSOE nas medidas aplicadas, bem votando a favor como PNV, CiU ou Coalizão Canaria, bem se abstendo como no caso do PP.

A votação das resoluções depois do debate não fez senão confirmar esse diagnóstico: pela primeira vez, o PSOE ganhou as 90 que se realizaram, sem perder nenhuma. O PNV viu aprovadas 13 das 15 que apresentou e Coalizão Canaria todas as suas. Ficava assim conformado o bloco que pode aprovar o orçamento do 2012 o próximo dezembro, essencial para a aplicação das contrarreformas ultraliberais e para as que poderia ser um obstáculo a extensão automática do orçamento do 2011 em caso de progresso das eleições.

O M 15 M e a natureza da democracia

Além da focagem quase exclusiva na crise, com a ausência notoria de um debate sobre o País Basco para além da menção alarmada a Bildu do PP, UPyD e UPN, o outro tema importante do debate do estado da nação foi o fantasma do Movimento 15 de Maio.

Zapatero fez menção a ele na sua primeira intervenção com o que a imprensa qualifica de um "guiño a la izquierda", qualificando-o de "fisiología, que no de patología" da atual democracia espanhola. Mas Duram i Lleida, empenhado na sua particular defesa do que entende por democracia representativa, do papel dos políticos e de uma cidadania permanentemente desmovilizada obrigou a Zapatero a voltar a intervir para somar-se sem matizes a uma defesa desse modelo em vigor.

Com isso acabasse o debate sobre o 15 M, em um tom paleoorteguiano de condenação à rebelião de umas massas insuficientemente educadas nos mecanismos políticos de governo, que para o PP não é senão o sìntoma patológico da decadência nacional. Mas a  intervenção de Gaspar Llamazares, porta-voz de IU, pôs o dedo e jogou sal na ferida quando propôs se o questionamento da legitimidade do atual sistema democrático, razão das mobilizações do 15 de Maio e da sua exigência de democracia real já, não seria o resultado da rutura do próprio contrato democrático que permite que um governante possa aplicar uma política, não já diferente, senão completamente contrária ao programa eleitoral com o que foi eleito, sem ter que demitir ou realizar uma consulta aos cidadãos. E como sublinhou, Zapatero não dizia em todo o debate uma só palavra sobre a corrupção incorporada nas instituições. Como exemplo das virtudes do atual modelo de democracia representativa pôs a IU, que sendo a terceira força em número de votos, esta condenada pela atual lei eleitoral a ter, com ICV, só dois deputados. A única boa notícia é que, parafraseando a Camus, "os humilhados já não aceitam por mas tempo a humillação", e recuperou o debate regeneracionista para a esquerda: o que criticam os cidadãos indignados do 15 M é precisamente a degradação corporativista e caciquil da democracia e da política.

Esperando a Rubalcaba

A metáfora utilizada por Llamazares de Zapatero como o capitão Akab afundando com a baleia branca dos mercados, ilustrou a traição à esquerda e às políticas partilhadas da primeira legislatura do zapaterismo. O porta-voz de ERC, Ridao, converteu essa traição no eixo de uma intervenção que transformou em programa próprio a melancolia acrítica desse período. O mesmo ocorreu com a réplica da porta-voz de ICV, que lamentou não ter ocupado a sua cadeira quando o Govern Tripartit de Progrés catalão ainda não era abandonado à sua sorte por Zapatero para pactuar com CiU o Estatut. O BNG, com menos morrinha da sua aliança com o PSG na Xunta Galega, fez um repaso mais fáctico da crise e da necessária resposta de uma esquerda política evanescente.

Zapatero só pôde contestar aos seus antigos aliados de esquerdas como Groucho Marx,  que seguia compartilhando os seus princípios mas que já gostaria de vê-los a eles com a responsabilidade de governo no meio da crise. O circulo solipsista fechava-se assim com a resignação ante a pretendida inevitabilidade da estratégia do pretendido mau menor, o fim de um ciclo político e a aparente condenação do centroizquierda a voltar a se repetir a se mesmo, desta vez baixo a batuta de Rubalcaba.

Após meses de tensões na direção do PSOE sobre a estratégia sucesoria, fracassado o papel de bode expiatório atribuído inicialmente a Zapatero depois do afundimento eleitoral de maio, a tarefa de reconstruir a alternativa eleitoral socialista ao zapaterismo começou no mesmo debate do estado do Estado com o silêncio de Rubalcaba e a sua rutura posterior no momento em que se votou a última resolução. O próximo 9 de julho está prevista a proclamación multitudinaria e pública do candidato (P. Rubalcaba), em uma espécie de desliz freudiano do ZP.

O "eu, já" de Felipe González, referido a uma necessária saída do governo de Rubalcaba candidato, foi recusada cortantemente com um "não, obrigado, não preciso conselhos", que demonstrou que o projeto de reconstrução da alternativa socialista passa não só por superar o zapaterismo, senão também o felipismo de uma boa parte do atual Governo. No primeiro Conselho de Ministros, como porta-voz do mesmo anunciou um pacote de medidas para aliviar a situação de hipotecados, câmaras municipais e empresários, e recordou a existência de 27 projetos de lei elaborados e pendentes, que não poderão ser aprovados já nesta legislatura, limitada a um outono orçamental. O começo da campanha eleitoral e da reconstrução do PSOE chocará com os limites que imponha a nova volta de porca das políticas de ajuste no debate orçamental.

A margem de manobra de Rubalcaba para limitar o alcance da vitória do PP é bastante estreito. Não só não tem outro argumento de importância que o de que o "inevitável" ajuste seria ainda mas duro com um Governo do PP, senão que herda uma erosión de credibilidade que os inquéritos situam em 14 pontos de diferença e que o Movimento 15 M se encarrega de amplificar com as suas mobilizações contínuas.

O manifesto de artistas e intelectuais -exzapateristas na sua maioria- pedindo uma reconstrução da esquerda, para além do PSOE, é uma de tantos sinais indiciarias do convencimento coletivo de que se esgotaram as formas organizativas e políticas herdadas, algo que as dificuldades de EU para rentabilizar o voto descontentamento da esquerda, bem como a sua difícil gestão posterior desse voto em Extremadura, fazem ainda mais patente. Com o adeus de Zapatero abre-se, desta vez sim, inevitavelmente, um novo ciclo para a esquerda no Reino de Espanha.

NOTAS: [1] As actas do debate podem consultar-se em http://www.congreso.es/public_oficiales/L9/CONG/DS/PL/PL_256.PDF  e http://www.congreso.es/public_oficiales/L9/CONG/DS/PL/PL_257.PDF  [2] El País, “Rajoy ganó el debate del estado de la nación por cinco puntos” , 30-6-2011, (http://politica.elpais.com/politica/2011/06/30/actualidad/1309440126_034789.html) e “Rajoy ganó el debate del estado de la nación, según el CIS”, 2-7-2011, (http://www.elpais.com/articulo/espana/Rajoy/gano/debate/estado/nacion/CIS/elpepiesp/20110702elpepinac_7/Tes). Esta visom negativa do debate do estado do Estado –junto com os orçamentos, o mais importante da vida parlamentar- nom fai senom reforçar-se de ano para ano. Segundo o CIS, o verdadero ganhador do debate foi Durán i Lleida (CiU), com um 33,3%, o que também é um indício da preocupaçom de importantes sectores da pequena e mediana burguesia polo afogo creditício que provocárom as políticas de austeridade. [3] Na recente enquisa  de Metroscopia sobre o Movimento 15 M, fica claro que mais de  64% da populaçom simpatiza com o Movimento; que por volta de 80% acredita que o Movimento “tiene razón”; e  63% apoia a exigência da daçom em pago como medio para librar-se dumha hipoteca impagável. Cfr. http://www.metroscopia.es/DatosPublicos/15M_22junio.pdfhttp://www.metroscopia.es/DatosPublicos/15M_22junio.pdf