Daniel Ellsberg e
Alan Maass. Artigos tirados de
SinPermiso (
aquí). Tradución de
David Balado.
As recentes
revelacións de Edward Snowden sobre os programas de espionaxe global
coa escusa da “guerra contra o terror” confirman as acusacións
do diretor de Wikileaks, Julian Assange, refuxiado na embaixada de
Ecuador en Londres. Con todo, non son algo descoñecido polos
cidadáns do Reino de España. É máis, desde hai anos coñécese
que na primeira visita de Aznar a Washington despois do atentado das
Torres Xemelgas en 2001, cando en nome do “atlantismo” ofreceu os
seus servizos -e os dos seus concidadáns sen consultarlles-, para
apoiar a “guerra contra o terror”, pediu a cambio o sistema
informático Prisma. Desde entón, os servizos de intelixencia
españois poden recompilar e filtrar todas as chamadas telefónicas e
correos electrónicos no reino -o que non impediu os atentados do
11-M- grazas a mandatos xudiciais segredos autorizados pola Lei do
CNI (Centro Nacional de Intelixencia, os servizos segredos españois).
Cando aínda non se destruíron os arquivos policiais do
franquismo, até o punto de causar algún que outro sonoro incidente
nas fronteiras, opera na sombra a construción dun novo arquivo máis
sofisticado, grazas á tecnoloxía de espionaxe que foi unha das
contrapartidas á participación de Aznar no Trio das Azores. Este
Dossier componse de dúas contribucións: a primeira, asinada por
Daniel Ellsberg, e a segunda, por Alan Maass.
1) Daniel
Ellsberg: Os Stasi Unidos de América?
Segundo o meu
criterio, non houbo na historia norteamericana unha filtración máis
importante que a publicación de material da NSA [National Security
Agency, Axencia Nacional de Seguridade] por parte de Edward Snowden,
e iso contando decididamente os Papeis do Pentágono de hai 40 anos.
As revelacións de Snowden dannos a posibilidade de facer que
retroceda unha parte clave de algo que foi equivalente a un "golpe
executivo" contra a Constitución
norteamericana.
Desde o 11 de
setembro, produciuse, primeiro secretamente pero cada vez máis
abertamente, unha revogación da carta de dereitos pola que loitou
este país hai máis de 200 anos. Especialmente a cuarta e quinta
emendas da Constitución norteamericana, que salvagardan aos cidadáns
de intrusións non autorizadas xudicialmente na súa vida privada por
parte do goberno, víronse practicamente suspendidas.
O goberno
argumenta que dispón dunha orde xudicial de acordo coa FISA [Foreign
Intelligence Surveillance Act, Lei de Vixilancia de Intelixencia
Estranxeira de 1977-78], pero esa orde inconstitucionalmente de
envergadura provén dun tribunal segredo, está protexida de calquera
supervisión efetiva, e móstrase deferente case por completo ás
peticións do executivo. Tal como di Russell Tice, antigo analista da
NSA: “É unha farsa de xuízo con selo
oficial”.
Que diga entón o
presidente que existe supervisión xudicial é unha estupidez, como o
é a presunta función de vixilancia dos comités de intelixencia do
Congreso. Non é a primeira vez - como nos casos de tortura,
secuestro, detención, asasinato por medio de avións non tripulados
e escuadróns da morte- que demostraron estar cooptados a conciencia
polas axencias á que supostamente controlan. Son tamén buratos
negros para a información que a opinión pública desexa coñecer.
O feito de que os
líderes do Congreso "recibisen información" sobre este
asunto e non fixesen nada, sen ningún debate aberto, nin audiencias,
análises de parte do seu persoal ou oportunidade real algunha de
disentir de modo efectivo, só demostra o inservible que quedou o
sistema de controis e equilibrios deste país.
Evidentemente, os
EE. UU. non son hoxe un Estado policial. Pero dado o alcance desta
invasión da intimidade persoal, dispomos da plena infraestrutura
electrónica e lexislativa dun Estado así. Se houbese agora mesmo,
por exemplo, unha guerra que provocase un movemento antibelicista a
gran escala -como o que tivemos en contra do conflito de Vietnam- ou,
o que é máis probable, se sufrísemos outro ataque da escala do 11
de setembro, temería pola nosa democracia. Eses poderes son
extremadamente perigosos.
Hai razóns
lexítimas para manter segredos, e concretamente, segredos acerca da
intelixencia de comunicacións. Por iso Bradley Mannning e eu mesmo
-que tivemos acceso ambos a esa intelixencia con habilitacións de
seguridade que pasaban a categoría de alto segredo- decidimos non
revelar ningunha información con esa clasificación. E esa é a
razón pola que Edward Snowden comprometeuse a deter a publicación
da maioría do que podería revelar.
Pero o que non
resulta lexítimo é empregar un sistema de protección de segredos
para ocultar programas que son descaradamente inconstitucionais na
súa magnitude e potenciais abusos. Nin o presidente nin o Congreso
no seu conxunto poden revogar por si mesmos a cuarta emenda, e esa é
a razón pola cal o que Snowden revelou até agora era segredo para o
pobo norteamericano.
En 1975, o
senador Frank Church referiuse á NSA nestes termos:
“Coñezo a
capacidade que existe de facer total a tiranía en América, e
debemos vixiar por este motivo que esta axencia e todas as axencias
que posúen esta tecnoloxía operen dentro dos límites da lei e de
acordo cunha adecuada supervisión para que nunca deamos pasos sobre
ese abismo. Ese é o abismo do que non hai retorno".
[No Comité Church de 1975, ou Comisión de Estudo do Senado dos
Estados Unidos para o Estudo das Operacións Gobernamentais sobre
Actividades de Intelixencia].
A perigosa
perspectiva sobre a que nos preveu era que a capacidade da
intelixencia norteamericana de recoller información -que supera
calquera comparación co que existía na súa época predixital-
"podería volverse en calquera
momento contra o pobo norteamericano e non quedaría a salvo a
intimidade dun só norteamericano".
Iso é o que xa
sucedeu. É iso o que Snowden denunciou con documentos segredos,
oficiais. A NSA, o FBI e a CIA, provistos da nova tecnoloxía
dixital, dispoñen de poderes sobre os nosos cidadáns que a Stasi -a
policía segreda da antiga "República Democrática" de
Europa Oriental- non podería nin soñar. Snowden revela que a
chamada comunidade de intelixencia converteuse nos Stasi
Unidos de América.
Deste xeito,
precipitámonos ao abismo do senador Church. Agora as preguntas
estriban en se tiña el ou non razón en que podemos saír del, e se
iso significa que se fará imposible unha democracia efectiva. Hai
unha semana consideraría difícil argumentar con respostas
pesimistas a estas conclusións.
Pero dado que
Edward Snowden puxo en xogo a súa vida para sacar á luz esta
información, co que é moi posible que servise de inspiración a
outros con coñecementos, conciencia e patriotismo semellantes para
que demostren un valor cívico comparable -na opinión pública, o
Congreso e o mesmo Executivo- contemplo a inesperada posibilidade de
que haxa forma de saír do abismo.
A presión sobre
o Congreso por parte dunha opinión pública informada para que se
forme unha comisión de estudo que investigue as revelacións de
Snowden, e espero que doutros, podería levarnos a someter á NSA e
ao resto da comunidade de intelixencia a unha verdadeira supervisión
e control e recuperar as protecións que ofrece a carta de dereitos.
Snowden fixo o
que fixo porque recoñeceu os programas de vixilancia da NSA como o
que son: unha actividade perigosa e inconstitucional. Esta invasión
por xunto da intimidade de cidadáns norteamericanos e estranxeiros
non contribúe á nosa seguridade: pon en perigo as liberdades mesmas
que tratamos de protexer.
Daniel
Ellsberg (1931), lendario activista de dereitos civís, fíxose soado
por filtrar en 1971 ao New York Times os chamados Papeis do
Pentágono, que revelaban a implicación dos Estados Unidos en
Vietnam. Doutor en Economía por Harvard, é tamén coñecido polo
chamado paradoxo de Ellsberg no ámbito da teoría da decisión.
Fonte:
The Guardian, 6 de xuño de 2013
2) Alan Maass:
EE.UU.: Espionaxe global
O aparello de
espionaxe e de seguridade aumentou os seus poderes baixo demócratas
e republicanos en EE.UU. á conta dos dereitos constitucionais dos
seus cidadáns e violando os do resto do mundo.
A sinistra e
segreda Axencia de Seguridade Nacional (NSA) foi exposta á luz do
día grazas ás revelacións de Edward Snowden, que demostran ata que
punto o goberno de EE. UU. espía masivamente á xente no seu país e
no resto do mundo.
The Guardian e
outras publicacións publicaron estas revelacións que proban a
existencia de dous escandalosos programas de vixilancia, que
funcionaron ao parecer desde hai anos, xestionados pola maior axencia
de espionaxe, co apoio bipartidista de demócratas e republicáns.
Un dos programas,
chamado Prisma, permitiu ao NSA ter acceso aos sistemas de Google,
Facebook, Apple, Microsoft, Yahoo, Skype e outras grandes compañías
de Internet, permitíndolle coñecer ao seu antollo todo tipo de
información, incluíndo os historiais de acceso a páxinas web, o
contido dos correos electrónicos, videoconferencias, envío de
arquivos, etc…
O outro programa
permítelle á NSA coñecer o historial de chamadas telefónicas da
maioría dos usuarios en EE.UU.. Esta “metadata”,
entregada polas grandes compañías de telecomunicacións, é
almacenada nunha xigantesca base de datos que os analistas do NSA
poden investigar como lle veña en gaña para obter información.
Nunha entrevista
con reporteiros do xornal The Guardian, incluíndo ao columnista de
esquerdas Glenn Greenwald, Snowden describe o fácil que lle resulta
ao NSA violar os nosos dereitos: “O
NSA desenvolveu unha infraestrutura que lle permite interceptalo
todo. Con esta capacidade, a inmensa maioría das comunicacións
humanas pasan ao arquivo en bruto. Se quero ver os seus correos
electrónicos, ou as chamadas de teléfono da súa muller, todo o que
teño que facer é usar o banco de datos interceptado e aplicar os
programas de filtro necesarios. Podo ler o contido dos correos
electrónicos, os contrasinais, o historial de chamadas telefónicas,
as tarxetas de creto, etc… Non quero vivir nunha sociedade que fai
este tipo de cousas. Non quero vivir nun mundo no que todo o que fago
e digo é gravado. Non estou disposto a apoialo ou vivir á súa
sombra”.
A administración
en Washington reaccionou ás filtracións de Snowden cun berro de
alarma, e é fácil comprender o motivo: as revelacións sobre os
programas de vixilancia do NSA son un choque para millóns de persoas
que até a data non tiñan a menor idea de que o goberno de EE.UU. de
maneira rutineira e informal viola os seus dereitos en nome da “seguridade nacional”
e da “guerra contra o terror”.
Ademais, as
operacións de espionaxe do NSA foron continuas -e poden que se
aceleraran- desde a Administración Bush até hoxe en día, cando
ocupa a Casa Branca un suposto defensor das liberdades civís, Barack
Obama. E iso é unha proba máis, por se facía falla, de que os
dirixentes do Partido Demócrata están tan implicados como os do
Partido Republicán na utilización do aparello represivo do goberno
para defender os intereses do estado. Como escribe o analista de
esquerdas Norman Salomon: “As
revelacións dos últimos días son un tremendo desafío para a orde
establecida: a guerra permanente esixe aumentar o segredo e a
proxección de poder, de maneira que acaba por identificarse a
xestión da seguridade cunha vixilancia orwelliana. Nos máis altos
niveis hai algo máis que rumores de pánico nun ambiente xa de por
si enrarecido. Non é só a NSA a que quedou ao aire; é a arrogancia
represiva da que fai gala a pirámide de poder”.
***
Das dúas
revelacións máis danosas, a espionaxe en Internet e os historiais
telefónicos, é difícil dicir cal é máis perigosa e ameazante.
As revelacións
sobre os historiais telefónicos producíronse antes, nun artigo
exclusivo para The Guardian de Greenwald. Ao parecer, Snowden
entregoulle un mandato do tribunal segredo creado pola Lei de
Intelixencia e Vixilancia no Exterior (FISA) que obriga a
multinacionais das telecomunicacións como Verizon a entregar ao NSA,
a cotío, os historiais de chamadas telefónicas na súa rede
doméstica e internacional.
O mandato ten
unha duración de tres meses, que acaban este 19 de xullo, pero
segundo a presidenta do Comité de Intelixencia do Senado de EE.UU.,
Dianne Feinstein, esténdese o mandato automaticamente, sen que o
saiban os cidadáns. O mandato xudicial filtrado por Snowden non o
di, pero sen dúbida existen acordos similares aos de Verizon con
outras compañías de teléfonos.
“Noutras
palabras”, resume David Cole en The
Nation, “o goberno federal garda no
caixón todos os historiais telefónicos, cada chamada que facemos,
sen base algunha de sospeita previa”.
O mandato
xudicial non permite que o NSA escoite o contido das chamadas, pero
os historiais son, en moitos casos, máis reveladores. Como escriben
Ben Wizner e Jay Stanley da American Civil Liberties Union (ACLU): “Mesmo sen interceptar o contido das
comunicacións, o goberno pode utilizar esta metabase de datos para
coñecer os nosos máis íntimos segredos os “a quen”, “cando”
e “con que frecuencia” das nosas chamadas son máis reveladoras
que o dito nelas. As chamadas entre un xornalista e un funcionario,
poden revelar unha relación incriminatoria por si mesma”.
James Ball, de
The Guardian, sinala outras vantaxes desta recoleción indiscriminada
dos historiais das chamadas telefónicas:
“A recompilación e o almacenamento desta información outorga ao
goberno poderes novos dos que carecía: unha vixilancia fácil e
retroactiva. Se as autoridades se interesan por un individuo nun
momento dado, e obteñen o seu número, os funcionarios do NSA poden
repasar os arquivos á procura de datos e reconstruír os seus
movementos, redes sociais, e todo o que fixese en Internet no
pasado”.
Aínda que lle
poida resultar sorprendente á maioría da xente, información como
os historiais telefónicos non están incluídos na Cuarta Emenda que
defende o dereito á privacidade, de acordo con sentenzas xudiciais.
En calquera caso, a recopilación en bruto de “metadata” son un
envorco completo nos procedementos habituais até agora de
investigación do goberno: uns procedementos que obrigan aos fiscais
ou aos axentes da lei a defender ante os xuíces a necesidade de ter
acceso a elementos de información concretos sobre individuos ou
grupos específicos.
De feito, o que o
NSA di é: imos recompilar todos os datos que teña agora e xa
xustificaremos máis tarde a necesidade ou non de examinar ou
utilizar parte ou a totalidade dos mesmos.
O programa Prisma
do NSA para espiar en Internet é así mesmo asombroso polo seu
alcance e implicacións. Neste caso, Snowden entregou á prensa unha
presentación de Power Point de 41 páxinas, que ao parecer utilízase
no adestramento de analistas de intelixencia sobre que tipo de
información poden obter en Prisma.
A presentación
presume de ter acceso á información “directamente
dos servidores” das principais
compañías de Internet, co obxetivo declarado da “vixilancia
en profundidade e ampla das comunicacións en tempo real e a
información almacenada”, segundo o
The Guardian. “A lei autoriza
centrase en calquera cliente ou empresa fóra de EE.UU., ou daqueles
cidadáns de EE.UU. que se comuniquen con xente fóra de EE.UU.”.
Polo tanto, as
comunicacións entre cidadáns de EE.UU. están en principio
excluídas. Pero de novo, cando se trata de respectar esta
restrición, os axentes do NSA non teñen que responder tan sequera
ante o tribunal secreto da FISA. E con Prisma poden mirar non só os
historiais de chamadas, senón tamén coñecer o seu contido.
As compañías
informáticas negan que permitan ao NSA acceder aos seus servidores
para espiar. “Se o fan, é sen o noso
coñecemento”, declara un dos seus
directivos ao The Guardian.
